Δάγκειος πυρετός

Δάγκειος πυρετός
Ταξινόμηση και εξωτερικές πηγές
Photograph of a person's back with the skin exhibiting the characteristic rash of dengue fever
Τα χαρακτηριστικά εξανθήματα της νόσου
Ταξινόμηση ICD-10A90
Ταξινόμηση ICD-9061
DiseasesDB3564
MedlinePlus001374
eMedicinemed/528
MeSHC02.782.417.214

Ο δάγκειος πυρετός είναι μια μόλυνση που προκαλείται από τον δάγκειο ιό. Ο δάγκειος ιός μεταδίδεται (δηλαδή εξαπλώνεται) μέσω των κουνουπιών. Ο δάγκειος πυρετός είναι επίσης γνωστός ως «πυρετός των σπασμένων οστών» επειδή ο πόνος που μπορεί να προκαλέσει στους ανθρώπους είναι τόσο μεγάλος, που έχουν την αίσθηση ότι σπάνε τα κόκκαλά τους. Μερικά από τα συμπτώματα του δάγκειου πυρετού είναι: πυρετός, πονοκέφαλος, δερματικό εξάνθημα που μοιάζει με την ιλαρά και πόνος στους μύες και στις αρθρώσεις. Σε κάποιους ασθενείς ο δάγκειος πυρετός μπορεί να εξελιχθεί σε μία από τις δύο μορφές που είναι επικίνδυνες για τη ζωή. Η πρώτη μορφή είναι ο δάγκειος αιμορραγικός πυρετός, ο οποίος προκαλεί αιμορραγία, διαρροή στα αιμοφόρα αγγεία (αγωγοί που μεταφέρουν αίμα) και χαμηλά επίπεδα αιμοπεταλίων (υπεύθυνα για τη θρόμβωση του αίματος). Η δεύτερη μορφή είναι το σύνδρομο δάγκειου κλονισμού, που προκαλεί την πτώση της αρτηριακής πίεσης σε  επικίνδυνα χαμηλά επίπεδα.

Υπάρχουν τέσσερις διαφορετικοί τύποι του δάγκειου ιού. Από τη στιγμή που κάποιος μολυνθεί από έναν τύπο του ιού, είναι συνήθως προστατευμένος από τον συγκεκριμένο τύπο για την υπόλοιπη ζωή του. Ωστόσο, προστατεύεται από τους άλλους τρεις τύπους του ιού μόνο για ένα σύντομο χρονικό διάστημα. Αν ο συγκεκριμένος άνθρωπος προσβληθεί από κάποιον εκ των τριών αυτών τύπων του ιού, είναι πιο πιθανό να αντιμετωπίσει σοβαρά προβλήματα.

Δεν υπάρχει εμβόλιο ικανό να εμποδίσει την προσβολή από τον δάγκειο ιό. Υπάρχουν μερικά μέτρα ικανά να εμποδίσουν την προσβολή ανθρώπων από τον δάγκειο ιό. Οι άνθρωποι μπορούν να λάβουν μέτρα προστασίας ενάντια σε κουνούπια και να περιορίσουν τον αριθμό των τσιμπημάτων. Επίσης, οι επιστήμονες προτείνουν τον περιορισμό του μεγέθους και του αριθμού των ενδιαιτημάτων τους, μειώνοντας έτσι τον αριθμό των υπαρχόντων κουνουπιών. Από τη στιγμή που κάποιος μολυνθεί από τον δάγκειο ιό, συνήθως αναρρώνει με την απλή πρόσληψη αρκετών υγρών, εφόσον η νόσος διατηρηθεί σε ήπια ή μέτρια μορφή. Αν κάποιος ασθενής παρουσιάσει πιο βαριά μορφή της ασθένειας, μπορεί να χρειαστεί ενδοφλέβια χορήγηση υγρών (εισαγωγή υγρών μέσα σε μία φλέβα με τη χρήση βελόνας και σωληναρίων) ή μέσω μεταγγίσεων αίματος (μεταφορά αίματος από κάποιο άλλο άτομο).

Από τη δεκαετία του 1960, έχει αυξηθεί κατά πολύ ο αριθμός των ανθρώπων που παρουσιάζουν δάγκειο πυρετό. Η ασθένεια αυτή έχει γίνει παγκόσμιο πρόβλημα από την εποχή του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου. Παρουσιάζεται συχνά σε πάνω από 110 χώρες. Κάθε χρόνο, περίπου 50-100 εκατομμύρια άνθρωποι παρουσιάζουν δάγκειο πυρετό.

Συνεχίζεται η έρευνα για την ανακάλυψη εμβολίου και φαρμάκων που θα μπορέσουν να αντιμετωπίσουν απευθείας τον ιό. Ακολουθούνται επίσης πολλά διαφορετικά είδη μέτρων κατά την προσπάθεια αντιμετώπισης των κουνουπιών.  

Οι πρώτες περιγραφές του δάγκειου πυρετού γράφτηκαν το 1779. Στην αρχή του 20ου αιώνα, οι επιστήμονες έμαθαν ότι η νόσος προκαλείται από τον δάγκειο ιό και μεταδίδεται μέσω των κουνουπιών.

Ευρήματα και συμπτώματα

Outline of a human torso with arrows indicating the organs affected in the various stages of dengue fever
Picture showing the symptoms of dengue fever

Το 80% περίπου (δηλαδή 8 στους 10) των ανθρώπων που μολύνονται από τον δάγκειο ιό δεν παρουσιάζουν συμπτώματα ή παρουσιάζουν μόνο ήπια συμπτώματα (όπως απλό πυρετό).[1][2][3] Το 5% περίπου (δηλαδή 5 στους 100) όσων μολύνονται νοσούν πιο βαριά. Για έναν μικρό αριθμό αυτών των ανθρώπων, η νόσος γίνεται επικίνδυνη για τη ζωή τους.[1][3] Τα συμπτώματα εμφανίζονται 3 με 14 ημέρες αφού εκτεθεί κανείς στον δάγκειο πυρετό. Τις περισσότερες φορές, τα συμπτώματα εμφανίζονται ύστερα από 4 με 7 ημέρες.[4] Αυτό σημαίνει ότι αν κάποιος επιστρέψει από μια περιοχή όπου ο δάγκειος πυρετός είναι συχνό φαινόμενο και παρουσιάσει πυρετό ή άλλα συμπτώματα ύστερα από το πέρας 14 ημερών, το πιο πιθανό είναι να μην έχει μολυνθεί από δάγκειο ιό.[5]  Σε περιπτώσεις εμφάνισης δάγκειου πυρετού σε παιδιά, τα συμπτώματά τους είναι πολλές φορές κοινά με αυτά του κοινού κρυολογήματος ή της γαστρεντερίτιδας (γνωστή και ως στομαχική γρίπη, π.χ. εμετός και διάρροια).[6] Ωστόσο, ο δάγκειος πυρετός έχει περισσότερες πιθανότητες να παρουσιάσει σοβαρά προβλήματα σε παιδιά.[5]

Κλινική πορεία

Τα τυπικά συμπτώματα του δάγκειου πυρετού είναι: πυρετός που αρχίζει αιφνίδια, πονοκέφαλος (συνήθως ανάμεσα στα μάτια, εξάνθημα και πόνοι στους μύες και στις αρθρώσεις. Το ψευδώνυμο της νόσου, «πυρετός των σπασμένων οστών», περιγράφει την ένταση που μπορεί να φτάσει ο πόνος αυτός.[1][7]Ο δάγκειος πυρετός εκδηλώνεται σε τρία στάδια: στο εμπύρετο στάδιο, το κρίσιμο στάδιο και την ανάρρωση.[8]

Στο εμπύρετο στάδιο, ο ασθενής παρουσιάζει συνήθως υψηλό πυρετό, που ξεπερνάει συχνά τους 40 βαθμούς Κελσίου (104 βαθμοί Φαρενάιτ). Ο ασθενής ενδέχεται επίσης να παρουσιάσει γενικό πόνο και πονοκέφαλο. Το εμπύρετο στάδιο διαρκεί συνήθως 2 με 7 ημέρες.[7][8] Σε αυτό το στάδιο, περίπου 50 με 80% όσων εμφανίζουν συμπτώματα παρουσιάζουν εξάνθημα.[7][9] Την πρώτη ή τη δεύτερη ημέρα, το εξάνθημα μπορεί να μοιάζει με ερεθισμένο (κοκκινισμένο) δέρμα. Κατά τη συνέχεια (από την τέταρτη μέχρι την έβδομη ημέρα), το εξάνθημα μπορεί να μοιάζει με ιλαρά.[9][10] Ενδέχεται να εμφανιστούν μικρά κόκκινα στίγματα (πετέχια) στο δέρμα. Τα στίγματα αυτά δεν εξαφανίζονται εάν ασκηθεί πίεση στο δέρμα. Προκαλούνται από σπασμένα τριχοειδή αγγεία[8] Ο ασθενής ενδέχεται επίσης να παρουσιάσει ελαφριά αιμορραγία από τις βλεννογόνους μεμβράνες του στόματος και της μύτης.[5][7] Ο πυρετός συνήθως πέφτει (υποχωρεί) και μετά επιστρέφει για μία ή δύο ημέρες. Ωστόσο, το μοτίβο αυτό διαφέρει από άνθρωπο σε άνθρωπο.[10][11]

Σε μερικές περιπτώσεις ασθενών, η ασθένεια μεταβαίνει σε ένα κρίσιμο στάδιο αφού σταματήσει ο υψηλός πυρετός. Το κρίσιμο στάδιο συνήθως διαρκεί 1 με 2 ημέρες.[8] Κατά τη διάρκεια αυτής της φάσης, ενδέχεται να συσσωρευτούν υγρά στον θώρακα και την κοιλία. Αυτό συμβαίνει λόγω της διαρροής που παρουσιάζουν μικρά αιμοφόρα αγγεία. Το υγρό συσσωρεύεται και σταματάει να κυκλοφορεί στο σώμα. Αυτό σημαίνει ότι τα κρίσιμα όργανα δεν λαμβάνουν τόσο αίμα, όσο συνήθως.[8] Λόγω αυτής της κατάστασης, τα όργανα δεν λειτουργούν φυσιολογικά. Ο ασθενής ενδέχεται επίσης να παρουσιάσει βαριά αιμορραγία (συνήθως στη γαστρεντερική οδό.)[5][8] 

Από τους ασθενείς που εμφανίζουν δάγκειο πυρετό, ένα ποσοστό μικρότερο του 5% παρουσιάζουν κυκλοφοριακή καταπληξία, σύνδρομο δάγκειου κλονισμού και δάγκειο αιμορραγικό πυρετό.[5] Αν ένας ασθενής έχει παρουσιάσει κάποια άλλη μορφή δάγκειου στο παρελθόν («δευτερογενή μόλυνση»), οι πιθανότητες να αντιμετωπίσουν σοβαρότερα προβλήματα αυξάνονται.[5][12]

Στο στάδιο ανάρρωσης, το υγρό που έχει διαρρεύσει από τα αιμοφόρα αγγεία επιστρέφει στην κυκλοφορία του αίματος.[8] Το στάδιο ανάρρωσης συνήθως διαρκεί 2 με 3 ημέρες.[5] Η κατάσταση του ασθενούς συνήθως βελτιώνεται πολύ σε αυτό το στάδιο. Ωστόσο, μπορεί να παρουσιαστεί έντονος κνησμός και βραδυκαρδία.[5][8] Σε αυτό στο στάδιο, ο ασθενής ενδέχεται να μεταβεί σε κατάσταση υπερφόρτωσης με υγρά (όταν επιστρέφουν υπερβολικές ποσότητες υγρού). Αν επηρεαστεί ο εγκέφαλος, μπορεί να προκληθεί εγκεφαλίτιδα ή μεταβολή του επιπέδου συνείδησης (όταν δηλαδή η σκέψη, η αντίληψη, η συναίσθηση και η συμπεριφορά του ασθενούς ενδέχεται να είναι διαφορετικές από το φυσιολογική τους ).[5]

Σχετικά προβλήματα

Σε μερικές ελάχιστες περιπτώσεις, ο δάγκειος μπορεί να επηρεάσει και άλλα συστήματα του ανθρώπινου σώματος.[8] Ο ασθενής ενδέχεται να έχει μόνο τα αντίστοιχα συμπτώματα της νόσου ή αυτά να συνοδεύονται από τα τυπικά συμπτώματα του δάγκειου.[6] Στο 0,5 με 6% των βαρέων περιπτώσεων, παρουσιάζεται μείωση του επιπέδου συνείδησης. Αυτό συμβαίνει όταν ο δάγκειος ιός προκαλεί μόλυνση του εγκεφάλου. Μπορεί επίσης να συμβεί όταν δεν λειτουργούν σωστά κρίσιμα όργανα, όπως είναι το ήπαρ.[6][11]

Έχουν αναφερθεί και άλλες περιπτώσεις νευρολογικών διαταραχών (διαταραχές που επηρεάζουν τον εγκέφαλο και τα νεύρα) σε ασθενείς που παρουσιάζουν δάγκειο πυρετό. Για παράδειγμα, ο δάγκειος ενδέχεται να προκαλέσει εγκάρσια μυελίτιδα και σύνδρομο Guillain-Barré.[6] Αν και πρόκειται για μια ιδιαίτερα σπάνια περίπτωση, ο δάγκειος μπορεί επίσης να προκαλέσει μόλυνση της καρδιάς και οξεία ηπατική ανεπάρκεια.[5][8]

άλλες γλώσσες
العربية: حمى الضنك
অসমীয়া: ডেংগি জ্বৰ
български: Денга
català: Dengue
čeština: Dengue
Cymraeg: Gwibgymalwst
Deutsch: Denguefieber
Thuɔŋjäŋ: Juän Awuɔp
ދިވެހިބަސް: ޑެންގީ ހުން
English: Dengue fever
Esperanto: Dengo
español: Dengue
euskara: Denge
فارسی: تب دنگی
français: Dengue
Gaeilge: Deinge
ગુજરાતી: ડેન્ગ્યુ
עברית: קדחת דנגי
हिन्दी: डेंगू
hrvatski: Denga groznica
magyar: Dengue-láz
interlingua: Dengue
Bahasa Indonesia: Demam berdarah Dengue
íslenska: Beinbrunasótt
italiano: Dengue
日本語: デング熱
ភាសាខ្មែរ: រោគគ្រុនចាញ់
ಕನ್ನಡ: ಡೆಂಗೇ
한국어: 뎅기열
Lëtzebuergesch: Dengueféiwer
latviešu: Tropu drudzis
македонски: Денга
Bahasa Melayu: Demam Denggi
မြန်မာဘာသာ: သွေးလွန်တုပ်ကွေး
नेपाली: डेङ्गी
Nederlands: Dengue
norsk: Dengue
occitan: Dengue
ଓଡ଼ିଆ: ଡେଙ୍ଗୁ ଜର
polski: Denga
پنجابی: ڈنگی تاپ
português: Dengue
română: Febra denga
sicilianu: Tirzana
srpskohrvatski / српскохрватски: Denga groznica
සිංහල: ඩෙංගු
Simple English: Dengue fever
slovenčina: Horúčka dengue
slovenščina: Mrzlica denga
српски / srpski: Денга грозница
svenska: Denguefeber
Kiswahili: Homa ya ndengi
తెలుగు: డెంగీ
Tagalog: Dengue
Türkçe: Deng humması
українська: Гарячка денге
Tiếng Việt: Bệnh dengue
Winaray: Dengue
中文: 骨痛熱症
Bân-lâm-gú: Thian-káu-jia̍t
粵語: 登革熱