Αρχαία Ιστορία

Με τον όρο Αρχαία Ιστορία εννοείται σύνολο των γεγονότων του παρελθόντος[1] από την έναρξη της καταγεγραμμένης ανθρώπινης ιστορίας έως τις αρχές του μεσαίωνα ή την ύστερη αρχαιότητα. Η διάρκεια της καταγεγραμμένης ιστορίας είναι περίπου 5.000 χρόνων, που αρχίζει με το κείμενα σφηνοειδούς γραφής των Σουμερίων την αρχαιότερη μορφή συνεκτικής γραφής κατά τον 30ο αι. π.Χ[2].

Ο όρος κλασική αρχαιότητα χρησιμοποιείται συχνά στο πλαίσιο της ιστορίας του Παλαιού Κόσμου με αρχή της καταγεγραμμένης ελληνικής ιστορίας το 776 π.Χ (πρώτη Ολυμπιάδα). Η ημερομηνία συμπίπτει προσεγγιστικά με την παραδοσιακή ημερομηνία της ίδρυσης της Ρώμης το 753 π.Χ, την αρχή της ιστορίας της αρχαίας Ρώμης, και την αρχή της αρχαϊκής περιόδου στην αρχαία Ελλάδα. Δεδομένου ότι η ημερομηνία λήξης της αρχαίας ιστορίας αμφισβητείται, οι δυτικοί μελετητές χρησιμοποιούν την πτώση της δυτικής ρωμαϊκής αυτοκρατορίας το 476 (η πλέον χρησιμοποιούμενη)[3][4] το κλείσιμο της πλατωνική ακαδημία στο 529[[5], τον θάνατο του αυτοκράτορα Ιουστινιανού το 565[6], την έλευση του Ισλάμ[7] , ή την άνοδο του Καρλομάγνου[8] ως το τέλος της αρχαίας και της κλασικής ευρωπαϊκής ιστορίας.

Όσον αφορά στην ιστορία των σημαντικών πολιτισμών της Ινδίας και της Κίνας, η ινδική αρχαία ιστορία περιλαμβάνει την πρώιμη περίοδο των μέσων βασιλείων[9][10][11] και η αρχαία κινεζική ιστορία, έως τη δυναστεία Τσιν.

Μελέτη

Αρχαιολογικές επιθεωρήσεις πεδίου

Λόγοι για τη διενέργεια επιθεώρησης αρχαιολογικού πεδίου.

  • Ανεύρεση τεχνέργων: ντόπιοι περισυνέλεξαν κεραμεική.
  • Φιλολογικές πηγές: αρχαίες φιλολογικές πηγές παρέχουν πληροφορίες στους αρχαιολόγους για τον εντοπισμό οικισμών που δεν έχουν καταχωριστεί αρχαιολογικά.
  • Προφορικές πηγές: σε πολλά μέρη, τοπικές ιστορίες ενίοτε υποδεικνύουν μεγάλο παρελθόν και συχνά επαληθεύονται.
  • Τοπική γνώση: Σε πολλές περιπτώσεις οι γηγενείς πληροφορητές γνωρίζουν πού να βρουν κάτι ενδιαφέρον για τους αρχαιολόγους.
  • Προηγούμενες επιθεωρήσεις: είναι πιθανό να έχει γίνει στο παρελθόν αρχαιολογική επιθεώρηση που έχει καταγραφεί αδρομερώς σε κάποιο επιστημονικό περιοδικό με συγκεχυμένο τρόπο και η πληροφορία χρήζει επιβεβαίωσης με νέα επιθεώρηση.
  • Προηγούμενες ανασκαφές: ανασκαφές που έγιναν πριν τα μέσα του 20ού αιώνα διακρίνονται για την φτωχή τεκμηρίωση και καταγραφή τους.
  • 'Ελλειψη γνώσης: σε πολλές περιοχές του κόσμου λίγα είναι γνωστά για τη φύση και την οργάνωση της παρελθούσας ανθρώπινης δραστηριότητας.

Οι ιστορικοί χρησιμοποιούν και μελετούν δύο μεγάλες πηγές, προκειμένου να κατανοήσουν καλύτερα τον αρχαίο κόσμο: την αρχαιολογία και τη μελέτη αρχαίων κειμένων, των αποκαλούμενων πηγών. Τα κείμενα είναι πρωτογενείς πηγές και τοποθετούνται πλησιέστερα προς την προέλευση της πληροφορίας ή την ιδέα υπό μελέτη[12][13]. Οι πρωτογενείς πηγές διακρίνονται από τις δευτερογενείς πηγές, οι οποίες συχνά παραθέτουν, σχολιάζουν, ασκούν κριτική ή δημιουργούν περιεχόμενο πάνω στις πρωτογενείς πηγές[14].

Αρχαιολογία

Κύριο λήμμα: αρχαιολογία

Οι αρχαιολόγοι χρησιμοποιούν την ανασκαφή και τη μελέτη των τεχνέργων σε μια προσπάθεια να ερμηνεύσουν και να ανακατασκευάσουν το παρελθόν της ανθρώπινης συμπεριφοράς[15][16][17][18]. Οι αρχαιολογικές ανασκαφές στα ερείπια των αρχαίων πόλεων είναι στην πραγματικότητα αναζήτηση για ενδείξεων και μαρτυριών για το πώς προς το πώς έζησαν οι άνθρωποι μιας συγκεκριμένης χρονικής περιόδου. Ορισμένες σημαντικές ανακαλύψεις της αρχαιολογίας για τη μελέτη της ανθρώπινης ιστορίας είναι:

Πηγαία κείμενα

Κύριο λήμμα: Κείμενο πηγή

Τα περισσότερα από αυτά που γνωρίζουμε για τον αρχαίο κόσμο προέρχονται από αφηγήσεις των ιστορικών της αρχαιότητας. Αν και είναι σημαντικό να λαμβάνεται πάντα υπόψιν η προκατάληψη κάθε αρχαίου συγγραφέα, οι αφηγήσεις τους είναι η βάση για την κατανόηση του αρχαίου παρελθόντος. Στους αρχαίους συγγραφείς που χρησιμοποιούνται περιλαμβάνονται οι Ηρόδοτος, Θουκυδίδης, Αρριανός, Πλούταρχος, Πολύβιος, Σίμα Τσιεν, Σαλλούστιος, Λίβιος, ο Ιώσηπος, Σουητώνιος και Τάκιτος, μεταξύ άλλων.

Μια βασική δυσκολία της μελέτης της αρχαίας ιστορίας είναι ότι η καταγεγραμμένη ιστορία δεν μπορεί να τεκμηριώσει το σύνολο των παρελθόντων γεγονότων, καθώς μόνον ένα τμήμα των κειμένων σώθηκε ως τις μέρες μας[25]. Επιπλέον, η αξιοπιστία των πληροφοριών που λαμβάνονται από αυτά τα σωζόμενα κείμενα πρέπει υποστεί τη βάσανο της κριτικής επαλήθευσης[25][26] . Λίγοι άνθρωποι, επίσης, ήταν σε θέση να γράψουν ιστορία, καθώς η αναγκαία παιδεία δεν ήταν δεδομένη σε κάθε πολιτισμό, ακόμα και μετά το τέλος της αρχαίας ιστορίας[27].

Η αρχαιότερη γνωστή συστηματική ιστορική σκέψη εμφανίστηκε στην αρχαία Ελλάδα, εκκινώντας με τον Ηρόδοτο της Αλικαρνασσού (484-425 π.Χ περ). Ο Θουκυδίδης με τη σειρά του εξάλειψε σε μεγάλο βαθμό την θεϊκή παρέμβαση στην αφήγηση του πελοποννησιακού πολέμου μεταξύ Αθήνας και Σπάρτης[28], θεσπίζοντας παράλληλα ορθολογιστικά στοιχεία, που αποτέλεσαν προηγούμενο για τα μεταγενέστερα ιστορικά συγγράμματα. Ήταν επίσης ο πρώτος που διέκρινε μεταξύ αιτίας και άμεσης πηγής ενός γεγονότος[28].

Η ρωμαϊκή αυτοκρατορία υπήρξε ένας από τους πλέον εγγράμματους πολιτισμούς του αρχαίου κόσμου[29], αλλά πολλά έργα από τους πλέον πολυδιαβασμένους ιστορικούς της χάθηκαν. Για παράδειγμα, ο Λίβιος, Ρωμαίος ιστορικός που έζησε τον 1ο αιώνα, έγραψε ιστορία της Ρώμης με τίτλο Ab urbe condita (από την ίδρυση της πόλης) σε 144 τόμους. Σήμερα υπάρχουν μόνο 35 τόμοι και σύντομες περιλήψεις από τα περισσότερα από τα υπόλοιπα. Στην πραγματικότητα πολύ λίγα έργα σημαντικών Ρωμαίων επιβίωσαν.

άλλες γλώσσες
Alemannisch: Altertum
العربية: تاريخ قديم
asturianu: Edá Antigua
azərbaycanca: Qədim Dünya
Boarisch: Oitadum
žemaitėška: Senuobės istuorėjė
беларуская: Старажытны свет
български: Древност
brezhoneg: Henamzer
bosanski: Stari vijek
català: Edat antiga
čeština: Starověk
Чӑвашла: Авалхи тĕнче
Cymraeg: Yr Henfyd
Deutsch: Altertum
Zazaki: Tarixo Antik
Esperanto: Antikva epoko
español: Edad Antigua
eesti: Vanaaeg
euskara: Antzinaroa
suomi: Antiikki
Võro: Vanaaig
français: Antiquité
Frysk: Aldheid
Gaeilge: An Chianaois
galego: Idade Antiga
hrvatski: Stari vijek
Kreyòl ayisyen: Lantikite
magyar: Ókor
Հայերեն: Հին աշխարհ
interlingua: Antiquitate
Bahasa Indonesia: Sejarah kuno
íslenska: Fornöld
italiano: Storia antica
日本語: 古代
қазақша: Ежелгі дүние
한국어: 고대사
Кыргызча: Байыркы дүйнө
Latina: Antiquitas
Lëtzebuergesch: Antiquitéit
Lingua Franca Nova: Anticia
lumbaart: Età Antìca
latviešu: Senie laiki
македонски: Стар век
Napulitano: Età antica
Nederlands: Oudheid
norsk nynorsk: Antikken
norsk: Oldtiden
Novial: Antiquitate
occitan: Antiquitat
português: Idade Antiga
română: Antichitatea
русский: Древний мир
русиньскый: Старовік
srpskohrvatski / српскохрватски: Stari vijek
Simple English: Ancient history
slovenčina: Starovek
slovenščina: Stari vek
српски / srpski: Стари век
Türkçe: Antik Çağ
татарча/tatarça: Борынгы дөнья
українська: Стародавній світ
Tiếng Việt: Thời kỳ cổ đại
walon: Antikité
中文: 古代史
Bân-lâm-gú: Kó͘-tāi le̍k-sú
粵語: 古代史