Αρθρόποδα

Αρθρόποδα
Εξαφανισμένα και σύγχρονα αρθρόποδα
Εξαφανισμένα και σύγχρονα αρθρόποδα
Συστηματική ταξινόμηση
Βασίλειο:Ζώα (Animalia)
Υποβασίλειο:Ευμετάζωα (Eumetazoa)
Υπερσυνομοταξία:Εκδυσόζωα (Ecdysozoa)
Συνομοταξία:Αρθρόποδα (Arthropoda)
Υποσυνομοταξίες και Ομοταξίες

Τα Αρθρόποδα (Arthropoda) (ελλην. άρθρο + πόδι) είναι συνομοταξία από το βασίλειο των ζώων. Περίπου το 80% όλων των ειδών ζώων, που ζουν σήμερα, είναι αρθρόποδα.Έχουν καταγραφεί περίπου 1.100.000 είδη και πιθανότατα υπάρχουν πολύ περισσότερα.[1] Παρουσιάζουν εξαιρετική ποικιλομορφία. Απαντώνται σχεδόν σε όλο τον κόσμο, σε γλυκά και αλμυρά νερά καθώς και στην ξηρά. Πολλά είναι ιπτάμενα. Στα αρθρόποδα ανήκουν οι αράχνες, οι σκορπιοί, τα τσιμπούρια, τα καβούρια, τα έντομα κα., καθώς και πολλά απολιθωμένα είδη. Το μέγεθός τους κυμαίνεται από το μικροσκοπικό καρκινοειδές Stygotantulus έως το γιγάντιο γιαπωνέζικο καβούρι με μήκος σχεδόν 4 μέτρα.ι

Εμφανίζονται από την Κάμβρια περίοδο (ενδεχομένως και πιο νωρίς)[1] και περιλαμβάνουν μια μεγάλη ομάδα που εξαφανίστηκε τελείως, τους Τριλοβίτες.

Το επιδερμίδιό τους σχηματίζει έναν εξωσκελετό από χιτίνη και το σώμα τους διαμορφώνεται σε τμήματα που ονομάζονται μεταμερή. Ο εξωσκελετός αυτός προσφέρει στήριξη και προστασία από την αφυδάτωση. Ως εκ τούτου θεωρείται ο βασικός παράγοντας της επιτυχίας των αρθροπόδων στην χέρσο.[2] Φέρουν αρθρωτά άκρα ή εξαρτήματα, που μπορεί να διαφοροποιύνται σε πόδια (όπως συμβαίνει στα έντομα, τα μαλακόστρακα, και τα μυριάποδα) ή στοματικά μόρια ή κεραίες ή ενδιάμεσα άκρα (πχ. στοματικά πόδια). Ο αριθμός των ποδιών έχει χρησιμοποιηθεί παλαιότερα ως κριτήριο για την ταξινομική διαίρεση, όπως γίνεται αντιληπτό από τα ονόματα Δεκάποδα και Εξάποδα.

Είναι ζώα τριπλοβλαστικά. Το κοίλωμα στα ενήλικα άτομα είναι περιορισμένο και σχηματίζει το αιματόκοιλο. Επιπλέον πολλά χερσαία αρθρόποδα διαθέτουν ανεπτυγμένο τραχειακό σύστημα που εξασφαλίζει την αναπνοή τους. Τα περισσότερα υδρόβια αρθρόποδα διαθέτουν βράγχια. Εχουν κοιλιακή νευρική άλυσο με αρχικά ένα ζευγάρι γάγγλια κατά μέλος και ανοικτό κυκλοφορικό σύστημα με την καρδιά στη ράχη. Το μυϊκό τους σύστημα περιλαμβάνει γραμμωτούς και λείους μύες. Επιδεικνύουν μεγάλη ποικιλία αισθητήριων μηχανισμών και παρουσιάζουν ιδιαίτερα πρότυπα συμπεριφοράς, όπως οι σύνθετες κοινωνικές συμπεριφορές ορισμένων εντόμων (μυρμήγκια, μέλισσες , κα.).[1]

Σημαντικό χαρακτηριστικό τους είναι η έκδυση, η οποία έχει ιδιαίτερη σημασία για τα αρθρόποδα, καθώς το συμπαγές επιδερμίδιο εμποδίζει την αύξηση. Ως εκ τούτου ανα διαστήματα απορρίπτεται ολόκληρος ο εξωσκελετός και αντικαθίσταται από νέο. Σε πολλές περιπτώσεις μάλιστα, οι εκδύσεις οδηγούν σε μεγάλες μορφολογικές αλλαγές από ένα προνυμφικό στάδιο σε ένα ενήλικο, μια διαδικασία που ονομάζεται μεταμόρφωση.[2]

Κατά κύριο λόγο είναι γονοχωριστικά, και η γονιμοποίηση γίνεται εσωτερικά. Μπορεί να είναι ωοτόκα, ωοζωοτόκα ή ζωοτόκα.

Έχουν τα περισσότερα ενδιαιτήματα από κάθε άλλη ομάδα ζώων. Βρίσκονται από τα βάθη των ωκεανών ως τις πολικές περιοχές, ζώντας ακόμα και στις σχετικά πιο αφιλόξενες περιοχές της γης. Είναι κυρίως φυτοφάγα αλλά υπάρχουν τόσο σαρκοφάγα όσο και παμφάγα αρθρόποδα. Ελεύθερα ή και παρασιτικά.

άλλες γλώσσες
Afrikaans: Geleedpotiges
Alemannisch: Gliederfüßer
አማርኛ: ጋጥመ-ብዙ
aragonés: Arthropoda
asturianu: Arthropoda
azərbaycanca: Buğumayaqlılar
беларуская: Членістаногія
беларуская (тарашкевіца)‎: Суставаногія
български: Членестоноги
brezhoneg: Arthropoda
bosanski: Zglavkari
буряад: Үетэ хүлтэн
català: Artròpodes
کوردی: گرێپایان
corsu: Arthropoda
čeština: Členovci
Cymraeg: Arthropod
dansk: Leddyr
English: Arthropod
Esperanto: Artropodoj
español: Arthropoda
euskara: Artropodo
فارسی: بندپایان
føroyskt: Liðadýr
français: Arthropode
Nordfriisk: Laspuateten
Gaeilge: Artrapód
galego: Artrópodos
Avañe'ẽ: Mymba ipy apytimby
ગુજરાતી: સંધિપાદ
हिन्दी: सन्धिपाद
Fiji Hindi: Arthropod
hrvatski: Člankonošci
Kreyòl ayisyen: Atwopòd
interlingua: Arthropoda
Bahasa Indonesia: Artropoda
Ilokano: Artropoda
íslenska: Liðdýr
italiano: Arthropoda
日本語: 節足動物
Basa Jawa: Arthropoda
қазақша: Буынаяқтылар
한국어: 절지동물
kurdî: Girêçikpê
kernowek: Melldrosek
Кыргызча: Муунак буттуу
Latina: Arthropoda
Lëtzebuergesch: Arthropoden
Lingua Franca Nova: Artropodo
Limburgs: Gelidpoetege
lietuvių: Nariuotakojai
latviešu: Posmkāji
Baso Minangkabau: Arthropoda
македонски: Членконоги
മലയാളം: ആർത്രോപോഡ
монгол: Үет хөлтөн
кырык мары: Arthropoda
Bahasa Melayu: Artropod
Plattdüütsch: Liddfööt
नेपाली: अर्थोपोडा
Nederlands: Geleedpotigen
norsk nynorsk: Leddyr
norsk: Leddyr
occitan: Arthropoda
ਪੰਜਾਬੀ: ਆਰਥਰੋਪੋਡ
polski: Stawonogi
پنجابی: ارتھروپوڈ
português: Artrópode
Runa Simi: Sillwichaki
română: Artropode
русиньскый: Членистоногы
sicilianu: Arthropoda
Scots: Arthropod
srpskohrvatski / српскохрватски: Zglavkari
Simple English: Arthropod
slovenčina: Článkonožce
slovenščina: Členonožci
српски / srpski: Зглавкари
Basa Sunda: Arthropoda
svenska: Leddjur
Kiswahili: Arithropodi
тоҷикӣ: Бандпойҳо
Tagalog: Arthropoda
lea faka-Tonga: Veʻehokohoko
татарча/tatarça: Буынтыкаяклылар
українська: Членистоногі
oʻzbekcha/ўзбекча: Boʻgʻimoyoqlilar
West-Vlams: Geleedpôtign
Winaray: Arthropoda
吴语: 节肢动物
ייִדיש: ארטראפאד
中文: 节肢动物
Bân-lâm-gú: Chat-kha tōng-bu̍t
粵語: 節肢動物