Selen

Eigenschaften
Allgemein
Name, Symbol, OrdnungszahlSelen, Se, 34
SerieHalbmetalle
Gruppe, Periode, Block16, 4, p
Aussehengrau, glänzend
CAS-Nummer7782-49-2
Massenanteil an der Erdhülle0,8 ppm[1]
Atomar [2]
Atommasse78,971(8)[3] u
Atomradius (berechnet)115 (103) pm
Kovalenter Radius120 pm
Van-der-Waals-Radius190 pm
Elektronenkonfiguration[Ar] 3d10 4s2 4p4
Austrittsarbeit5,9 eV[4]
1. Ionisierungsenergie941 kJ/mol
2. Ionisierungsenergie2045 kJ/mol
3. Ionisierungsenergie2973,7 kJ/mol
4. Ionisierungsenergie4144 kJ/mol
Physikalisch [2]
Aggregatzustandfest
Dichte4,28 g/cm3 (schwarzes Se bei 60 °C) ;

4,819 g/cm3 (graues Se bei 25 °C) ;
4,48 g/cm3 (rotes Se bei 25 °C)

Mohshärte2
Magnetismusdiamagnetisch (Χm = −1,9 · 10−5)[5]
Schmelzpunkt494 K (221 °C)
Siedepunkt958,2 K[6] (685 °C)
Molares Volumen16,42 · 10−6 m3/mol
Verdampfungswärme95,5 kJ/mol[6]
Schmelzwärme5,4 kJ/mol
Schallgeschwindigkeit3350 m/s bei 293,15 K
Wärmeleitfähigkeit0,52 W/(m · K)
Chemisch [2]
Oxidationszustände±2, 4, 6
Oxide (Basizität)SeO2 (stark sauer)
Normalpotential−0,67 V (Se + 2 e → Se2−)
Elektronegativität2,55 (Pauling-Skala)
Isotope
IsotopNHt1/2ZAZE (MeV)ZP
74Se0,87 %Stabil
75Se{syn.}119,779 dε0,86475As
76Se9,36 %Stabil
77Se7,63 %Stabil
78Se23,78 %Stabil
79Se{syn.}3,27 · 105aβ0,15179Br
80Se49,61 %Stabil
81Se{syn.}18,45 minβ1,58581Br
82Se8,73 %1,08 · 1020 aββ2,99582Kr
Weitere Isotope siehe Liste der Isotope
NMR-Eigenschaften
 Spin-
Quanten-
zahl I
γ in
rad·T−1·s−1
Er (1H)fL bei
B = 4,7 T
in MHz
77Se1/25,125 · 1075,37 · 10−419,0672 (2,3488 T)
Sicherheitshinweise
GHS-Gefahrstoffkennzeichnung aus Verordnung (EG) Nr. 1272/2008 (CLP),[8] ggf. erweitert[7]
06 – Giftig oder sehr giftig08 – Gesundheitsgefährdend

Gefahr

H- und P-SätzeH: 331​‐​301​‐​373​‐​413
P: 260​‐​273​‐​301+310​‐​304+340 [7]
Soweit möglich und gebräuchlich, werden SI-Einheiten verwendet.
Wenn nicht anders vermerkt, gelten die angegebenen Daten bei Standardbedingungen.

Selen [zeˈleːn] ist ein chemisches Element mit dem Elementsymbol Se und der Ordnungszahl 34. Im Periodensystem steht es in der 4. Periode sowie der 6. Hauptgruppe, bzw. der 16. IUPAC-Gruppe, zählt also zu den Chalkogenen. Es kommt in mehreren Modifikationen vor, die stabilste ist die graue, metallähnliche Form.

In anderen Sprachen
Afrikaans: Seleen
አማርኛ: ሴሊኒየም
aragonés: Selenio
العربية: سيلينيوم
asturianu: Seleniu
azərbaycanca: Selen
беларуская: Селен
беларуская (тарашкевіца)‎: Сэлен
български: Селен
भोजपुरी: सेलीनियम
བོད་ཡིག: སེ་ལེ་ནིམ།
brezhoneg: Seleniom
bosanski: Selen
català: Seleni
Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄: Să̤ (gó-tā̤)
Cebuano: Selenio
کوردی: سیلینیۆم
corsu: Seleniu
čeština: Selen
Чӑвашла: Селен
Cymraeg: Seleniwm
dansk: Selen
ދިވެހިބަސް: ސެލެނިއަމް
Ελληνικά: Σελήνιο
English: Selenium
Esperanto: Seleno
español: Selenio
eesti: Seleen
euskara: Selenio
estremeñu: Seleniu
فارسی: سلنیم
suomi: Seleeni
føroyskt: Selen
français: Sélénium
Nordfriisk: Selen
furlan: Seleni
Gaeilge: Seiléiniam
贛語:
Gàidhlig: Selenium
galego: Selenio
ગુજરાતી: સેલિનીયમ
客家語/Hak-kâ-ngî: Selenium
עברית: סלניום
हिन्दी: सेलेनियम
Fiji Hindi: Selenium
hrvatski: Selenij
Kreyòl ayisyen: Selenyòm
magyar: Szelén
հայերեն: Սելեն
interlingua: Selenium
Bahasa Indonesia: Selenium
Ido: Selenio
íslenska: Selen
italiano: Selenio
日本語: セレン
la .lojban.: lurcmu
Basa Jawa: Sèlèniyum
ქართული: სელენიუმი
Kabɩyɛ: Sɛlɩnɩyɔm
қазақша: Селен
한국어: 셀레늄
коми: Селен
Кыргызча: Селен
Latina: Selenium
Lëtzebuergesch: Selen
Limburgs: Seleen
Ligure: Selenio
lumbaart: Selenio
lietuvių: Selenas
latviešu: Selēns
македонски: Селен
മലയാളം: സെലീനിയം
монгол: Селени
मराठी: सेलेनियम
кырык мары: Селен
Bahasa Melayu: Selenium
မြန်မာဘာသာ: ဆီလီနီယမ်
эрзянь: Селен
Plattdüütsch: Selen
नेपाली: सेलेनियम
नेपाल भाषा: सेलेनियम
Nederlands: Seleen
norsk nynorsk: Selen
norsk: Selen
occitan: Selèni
Livvinkarjala: Selen
ଓଡ଼ିଆ: ସେଲେନିଅମ
ਪੰਜਾਬੀ: ਸਿਲੀਨੀਅਮ
polski: Selen
Piemontèis: Seleni
پنجابی: سلینیم
português: Selênio
Runa Simi: Silinyu
română: Seleniu
armãneashti: Seleniu
русский: Селен
संस्कृतम्: सेलेनियम
sicilianu: Sileniu
Scots: Selenium
srpskohrvatski / српскохрватски: Selen
Simple English: Selenium
slovenčina: Selén
slovenščina: Selen
Soomaaliga: Seleniyaam
shqip: Seleni
српски / srpski: Селен
Seeltersk: Selen
Basa Sunda: Sélénium
svenska: Selen
Kiswahili: Seleni
తెలుగు: సెలీనియం
тоҷикӣ: Селен
Tagalog: Selenyo
Türkçe: Selenyum
татарча/tatarça: Селен
ئۇيغۇرچە / Uyghurche: سېلېن
українська: Селен
oʻzbekcha/ўзбекча: Selen
vepsän kel’: Selen
Tiếng Việt: Selen
Winaray: Selenyo
吴语:
хальмг: Селен
ייִדיש: סעלעניום
Yorùbá: Selenium
中文:
文言:
Bân-lâm-gú: Selenium
粵語: