Yr Undeb Ewropeaidd

Cylch o 12 seren aur ar gefndir glas
Baner
Arwyddair: "Undeb drwy Amrywiaeth"
Anthem: "Ode an die Freude"
Awdl i Lawenydd
(cerddoriaeth yn unig)

Lleoliad
Lleoliad
PrifddinasBrwsel (de facto)[1]
50°51′N 4°21′E / 50°51′N 4°21′E / 50.850; 4.350
Ieithoedd swyddogol
Demonym Ewropead[2]
Math Undeb Wleidyddol-Economaidd
Aelod-wladwriaethau
Arweinwyr
 -  Arlywydd y Comisiwn Ewropeaidd Jean-Claude Juncker
 -  Arlywydd y Cyngor Ewropeaidd Donald Tusk
Cyfreithiau
 - Cyngor
 - Senedd
Hanes[3]
 -  Cytundeb Rhufain 1 Ionawr 1958 
 -  Cytundeb Maastricht 1 Tachwedd 1993 
Arwynebedd
 -  Cyfanswm 4,324,782 km2 (7tha)
1,669,808 millt sg
 -  % dŵr 3.08
Poblogaeth
 -  2014 estimate 506,913,394[4] (3rda)
 -  Dwysedd 115.8/km2
300.9/millt sg
GDP (PPP) 2014 - amcangyfrif
 -  Cyfanswm $18.124 triliwn[5] (1afa)
 -  Y pen $35,849[5] (18eda)
GDP (nominal) 2014 (amcan.)
 -  Cyfanswm $18.399 triliwn[5] (1afa)
 -  Y pen $36,392[5] (16eda)
Gini (2010)30.4[6]
canolig
HDI (2011)0.876[7]
uchel iawn ·13eg / 25eda
Arian
  • Ewro (EUR; Y Parth Ewro)
Rhanbarth amser WET (UTC)[lower-alpha 1]
CET (UTC+1)
EET (UTC+2)
 -  Haf (Troi'r cloc) WEST (UTC+1)
CEST (UTC+2)
EEST (UTC+3)
Rhyngrwyd TLD .eu[lower-alpha 2]
Gwefan
europa.eu
a. Ped ystyrid fel endid ar wahân.

Mae'r Undeb Ewropeaidd (UE) yn gymuned wleidyddol ac economaidd sydd â nodweddion goruwchgenedlaethol a rhyng-lywodraethol. Ers 1 Ionawr 2007, mae'n cynnwys 28 o aelod-wladwriaethau. Sefydlwyd yr UE ym 1993 gan Gytundeb Maastricht, er i'r broses o integreiddio Ewropeaidd gychwyn gyda'r Gymuned Economaidd Ewropeaidd (CEE), a luniwyd gan chwe gwlad Ewropeaidd ym 1957.

Creodd yr UE farchnad sengl sy'n ceisio gwarantu'r rhyddid i symud pobl, nwyddau, gwasanaethau a chyfalaf yn ddirwystr rhwng yr aelod-wladwriaethau. Mae'r UE yn cynnwys polisïau cyffredin dros fasnach, amaethyddiaeth, pysgodfeydd a datblygiad rhanbarthol. Ym 1999, cyflwynodd yr UE arian cyfredol cyffredin, sef yr ewro, a fabwysiadwyd gan 13 aelod-wladwriaeth. Mae hefyd wedi datblygu rôl mewn materion polisi tramor, a chyfiawnder a materion cartref.

Gyda bron 500 miliwn o ddinasyddion, cynhyrchodd yr UE gynnyrch mewnwladol crynswth y pen o 11.4 triliwn (£8 triliwn) yn 2007. Mae'n cynrychioli ei aelodau o fewn Sefydliad Masnach y Byd ac mae'n bresennol fel sylwedydd yn uwch-gynadleddau'r G8. Mae 21 o aelodau'r UE yn aelodau o NATO. Mae gan yr UE bum sefydliad swyddogol, sef Senedd Ewrop, Cyngor yr Undeb Ewropeaidd, y Comisiwn Ewropeaidd, Llys Cyfiawnder Ewrop a Llys Archwilwyr Ewrop, yn ogystal â gwahanol gyrff eraill, er enghraifft Banc Canolog Ewrop a Phwyllgor y Rhanbarthau. Mae dinasyddion yr UE yn ethol aelodau Senedd Ewrop bob pum mlynedd.

Yn y Deyrnas Unedig, bydd refferendwm cyn diwedd 2017 ar y cwestiwn a ddylai'r DU adael yr UE neu dal i fod yn aelod. Credir bod pobl Lloegr yn fwy debygol i bleidleisio dros adael na phobl Cymru a'r Alban. Yng Ngogledd Iwerddon, disgwylir i lawer o bobl bleidleisio dros aros o herwydd y nifer sylweddol o genedlaetholwyr Iwerddon sydd o blaid aelodaeth. Mae Nicola Sturgeon, arweinydd yr SNP, wedi dweud mai rheswm digonol dros ail refferendwm am annibyniaeth yr Alban byddai pleidlais o blaid gadael yr UE efo mwyafrif o etholwyr yn yr Alban yn ei erbyn. Fodd bynnag, mae perygl y byddai Sbaen yn rhwystro unrhyw Alban annibynnol rhag ail-ymuno â'r UE er mwyn gyrru neges gref at genedlaetholwyr Catalonia.

En otros idiomas
Afrikaans: Europese Unie
Alemannisch: Europäische Union
aragonés: Unión Europea
asturianu: Xunión Europea
azərbaycanca: Avropa İttifaqı
башҡортса: Европа берлеге
žemaitėška: Euruopas Sājonga
Bikol Central: Union Europea
беларуская: Еўрапейскі Саюз
беларуская (тарашкевіца)‎: Эўрапейскі Зьвяз
български: Европейски съюз
bamanankan: Eropa Jɛkulu
brezhoneg: Unaniezh Europa
bosanski: Evropska unija
català: Unió Europea
Chavacano de Zamboanga: Unión Europea
Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄: Ĕu-ciŭ Lièng-mèng
нохчийн: Европан барт
qırımtatarca: Avropa Birligi
čeština: Evropská unie
dolnoserbski: Europska unija
Esperanto: Eŭropa Unio
español: Unión Europea
estremeñu: Unión Uropea
Nordfriisk: Europäisch Unjoon
客家語/Hak-kâ-ngî: Êu-chû Lièn-mèn
Fiji Hindi: European Union
hrvatski: Europska unija
hornjoserbsce: Europska unija
Kreyòl ayisyen: Inyon Ewopeyèn
Արեւմտահայերէն: Եւրոպական Միութիւն
interlingua: Union Europee
Bahasa Indonesia: Uni Eropa
Interlingue: Europan Union
italiano: Unione europea
日本語: 欧州連合
la .lojban.: ropno gunma
Kabɩyɛ: UE ŋgbɛyɛ
қазақша: Еуропа одағы
kalaallisut: EU
ភាសាខ្មែរ: សហភាពអឺរ៉ុប
한국어: 유럽 연합
Перем Коми: Ӧтласа Европа
къарачай-малкъар: Европа бирлик
kernowek: Unyans Europek
Lëtzebuergesch: Europäesch Unioun
Lingua Franca Nova: Uni European
Limburgs: Europese Unie
lumbaart: Üniun Eurupea
lietuvių: Europos Sąjunga
олык марий: Европа Ушем
македонски: Европска Унија
Bahasa Melayu: Kesatuan Eropah
Mirandés: Ounion Ouropeia
မြန်မာဘာသာ: ဥရောပ သမဂ္ဂ
مازِرونی: اروپای اتحادیه
Napulitano: Aunione europea
Plattdüütsch: Europääsche Union
Nedersaksies: Europese Unie
नेपाल भाषा: युरोपियन युनियन
Nederlands: Europese Unie
norsk nynorsk: Den europeiske unionen
Chi-Chewa: European Union
ਪੰਜਾਬੀ: ਯੂਰਪੀ ਸੰਘ
Papiamentu: Union Oropeo
Piemontèis: Union Europenga
پنجابی: یورپی یونین
português: União Europeia
Runa Simi: Iwrupa Huñu
rumantsch: Uniun europeica
romani čhib: Europikano Ekipen
armãneashti: Uniunea Europeană
tarandíne: Aunìone europèe
русиньскый: Европска унія
sicilianu: Unioni Europea
davvisámegiella: Eurohpá uniovdna
srpskohrvatski / српскохрватски: Evropska unija
Simple English: European Union
slovenčina: Európska únia
slovenščina: Evropska unija
Gagana Samoa: Iuni a Europa
Soomaaliga: Midowga Yurub
српски / srpski: Европска унија
Sunda: Uni Éropa
Kiswahili: Umoja wa Ulaya
Türkçe: Avrupa Birliği
татарча/tatarça: Аурупа берлеге
удмурт: Европа союз
ئۇيغۇرچە / Uyghurche: ياۋروپا ئىتتىپاقى
українська: Європейський Союз
oʻzbekcha/ўзбекча: Yevropa Ittifoqi
vèneto: Union Eoropea
vepsän kel’: Evropan Ühtištuz
Tiếng Việt: Liên minh châu Âu
West-Vlams: Europese Unie
Volapük: Balatam Yuropik
Winaray: Unyon Europea
吴语: 欧洲联盟
მარგალური: ევროპაშ რსხუ
Zeêuws: Europese Unie
中文: 欧洲联盟
Bân-lâm-gú: Au-chiu Liân-bêng
粵語: 歐洲聯盟