Port Moresby

Port Moresby

Prifddinas a dinas fwyaf Papua Gini Newydd yw Port Moresby (Tok Pisin: Pot Mosbi). Lleolir ar arfordir dwyreiniol Harbwr Port Moresby yng Ngwlff Papua.

Mae gan y ddinas ddwysedd poblogaeth uchaf y wlad o lawer, sy'n cynnwys cymuned Tsieineaidd. Mae nifer sylweddol o drigolion yn byw mewn trefi cytiau a sgwatiau ar gyrion y ddinas. Amcangyfrifir bod 337,900 o drigolion gan Port Moresby yn 2004,[1] a 343,000 yn 2011,[2] a mwy na 400,000 yn 2014.[3][4]

Lleolir adeiladau'r llywodraeth yng nghanol y ddinas ac yn y maestrefi. Daw cyflenwad dŵr o Afon Laloki, a saif gorsaf trydan dŵr ar yr afon. Mae ffyrdd yn cysylltu Port Moresby i Sogeri, Kwikila, a Rhaeader Rouna, a cheir gwasanaethau cludo nwyddau ar longau i borthladdoedd eraill gan gynnwys Sydney.[1]

Mae gan Port Moresby gyfraddau uchel o dor-cyfraith, ac ystyrir yn un o'r dinasoedd sy'n waethaf ei byw ynddi yn y byd.[3][5][6][7]

Hanes

Cyn dyfodiad yr Ewropeaid, y pobloedd Motu a Koitabu oedd trigolion yr ardal. Pysgota a thyfu iamau oedd eu bywoliaeth a buont yn masnachu gyda threfi eraill ar hyd yr arfordir. Ymwelodd y Capten John Moresby â'r ardal ym 1873 ac enwodd dwy adran y harbwr yn Fairfax a Moresby, ar ôl ei dad y Llyngesydd Syr Fairfax Moresby. Cafodd yr ardal ei gyfeddiannu gan yr Ymerodraeth Brydeinig ym 1883–84, a Port Moresby oedd enw poblogaidd y dref. Yn ystod yr Ail Ryfel Byd daeth yn un o brif ganolfannau'r Cynghreiriaid yn y Cefnfor Tawel a bwriadodd y Japaneaid ei chipio.[1]

Wedi'r rhyfel, Port Moresby oedd prifddinas weinyddol Tiriogaeth Papua ac yn hwyrach Tiriogaeth Papua a Gini Newydd, dan reolaeth Awstralia. Datblygodd y porthladd yn ddinas gynlluniedig fodern. Sefydlwyd Ardal y Brifddinas Genedlaethol (240 km2) ym 1974, a daeth Port Moresby yn brifddinas Papua Gini Newydd pan enillodd y wlad ei hannibyniaeth ym 1975.[1]

Bydd Port Moresby yn cynnal uwchgynhadledd APEC yn 2018.[8]

En otros idiomas
Afrikaans: Port Moresby
Alemannisch: Port Moresby
العربية: بورت مورسبي
asturianu: Puertu Moresbi
azərbaycanca: Port Morsbi
беларуская: Порт-Морсбі
беларуская (тарашкевіца)‎: Порт Морсьбі
български: Порт Морсби
Bislama: Port Moresby
brezhoneg: Port Moresby
bosanski: Port Moresby
català: Port Moresby
Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄: Port Moresby
Cebuano: Port Moresby
čeština: Port Moresby
Deutsch: Port Moresby
Ελληνικά: Πορτ Μόρεσμπι
English: Port Moresby
Esperanto: Port-Moresbo
español: Puerto Moresby
euskara: Port Moresby
Na Vosa Vakaviti: Port Moresby
français: Port Moresby
Gaeilge: Port Moresby
Gàidhlig: Port Moresby
galego: Port Moresby
Avañe'ẽ: Port Moresby
客家語/Hak-kâ-ngî: Port Moresby
Fiji Hindi: Port Moresby
hrvatski: Port Moresby
Kreyòl ayisyen: Pò Moresbi
magyar: Port Moresby
հայերեն: Պորտ Մորսբի
Bahasa Indonesia: Port Moresby
íslenska: Port Moresby
italiano: Port Moresby
Basa Jawa: Port Moresby
ქართული: პორტ-მორზბი
қазақша: Порт-Морсби
Кыргызча: Порт-Морсби
lumbaart: Port Moresby
lietuvių: Port Morsbis
latviešu: Portmorsbi
Malagasy: Port Moresby
македонски: Порт Морсби
кырык мары: Порт-Морсби
Bahasa Melayu: Port Moresby
Dorerin Naoero: Port Moresby
Nederlands: Port Moresby
norsk nynorsk: Port Moresby
occitan: Port Moresby
polski: Port Moresby
Piemontèis: Port Moresby
پنجابی: پورٹ مورسبی
português: Porto Moresby
română: Port Moresby
русский: Порт-Морсби
саха тыла: Порт Морсби
srpskohrvatski / српскохрватски: Port Moresby
Simple English: Port Moresby
slovenčina: Port Moresby
slovenščina: Port Moresby
chiShona: Port Moresby
српски / srpski: Порт Морсби
svenska: Port Moresby
Kiswahili: Port Moresby
ślůnski: Port Moresby
Tagalog: Port Moresby
Tok Pisin: Pot Mosbi
Türkçe: Port Moresby
reo tahiti: Port-Moresby
ئۇيغۇرچە / Uyghurche: مورېسبى پورتى
українська: Порт-Морсбі
oʻzbekcha/ўзбекча: Port-morsbi
vepsän kel’: Port Morsbi
Tiếng Việt: Port Moresby
Winaray: Port Moresby
მარგალური: პორტ-მორსბი
Yorùbá: Port Moresby
Bân-lâm-gú: Port Moresby
粵語: 莫士比港