Hominidae

Hominidae
Amrediad amseryddol: Miosen-Presennol, 14–0 Miliwn o fl. CP
Dau hominid: Bod dynol (Homo sapiens) a Tsimpansî cyffredin (Pan troglodytes)
Dosbarthiad gwyddonol
Teyrnas:Animalia
Ffylwm:Chordata
Dosbarth:Mammalia
Urdd:Primates
Is-urdd:Haplorhini
Uwchdeulu:Hominoidea
Teulu:Hominidae
  • Pongidae Elliot, 1913
Teip-enws
Homo
Linnaeus, 1758
Genws

Teulu o brimatau yw'r Hominidae (hefyd: epaod mawr neu hominidau), sy'n cynnwys saith rhywogaeth mewn 4 genws: Pongo, Orangutan Borneo, Orangutan Sumatra; Gorila, Gorila'r Dwyrain, Gorila'r Dwyrain; Pan, y Tsimpansî cyffredin a bonobo; a Homo, sef bod dynol.[1]

Gyda darganfyddiadau archaeolegol newydd, mae'r dosbarthiad gwyddonol yn newid yn aml, ac mae union ddiffiniad y gair hominid hefyd wedi newid dros y blynyddoedd. At fodau dynol (Homo) a'u perthnasau agos yn unig y cyfeiriai ar y cyhwyn. Bellach defnyddir y term 'hominin' i'w disgrifio y grŵp hwn. Erbyn yr 21ain ganrif roedd y gair 'hominid' yn cynnwys yr 'epaod mawr' i gyd, gan gynnwys bodau dynol.

Trigodd yr hynafiaid cyffredin agosaf i'r presennol oddeutu 14 miliwn o flynyddoedd yn ôl (CP)[2] pan wahanodd hynafiaid yr orangutang o linell y tri genera arall.[3] Roedd hynafiaid y teulu Hominidae eisioes wedi gwahanu o deulu'r Hylobatidae (y 'gibons'), rhwng 15 a 20 miliwn o flynyddoedd yn ôl.[3][4]

  • dosbarthiad

Dosbarthiad

Fel rheol, fe'i dosberthir fel a ganlyn:

  • Teulu Hominidae
    • Is-deulu Ponginae
      • Genws Pongo
        • Orangutan Borneo, Pongo pygmaeus
          • Pongo pygmaeus pygmaeus
          • Pongo pygmaeus morio
          • Pongo pygmaeus wurmbii
        • Orangutan Sumatra, Pongo abelii
    • Is-deulu Homininae
      • Llwyth Gorillini
        • Genws Gorilla
          • Gorila Gorllewinol, Gorilla gorilla
            • Gorila Gorllewinol yr Iseldir, Gorilla gorilla gorilla
            • Gorila Afon Cross, Gorilla gorilla diehli
          • Gorila Dwyreiniol, Gorilla beringei
            • Gorila Mynydd, Gorilla beringei beringei
            • Gorila Dwyreiniol yr Iseldir, Gorilla beringei graueri
      • Llwyth Hominini
        • Genws Pan
          • Tsimpansî Cyffredin, Pan troglodytes
            • Tsimpansî'r Canolbarth, Pan troglodytes troglodytes
            • Tsimpansî Gorllewin Affrica, Pan troglodytes verus
            • Tsimpansî Nigeria, Pan troglodytes vellerosus
            • Tsimpansî Dwyreiniol, Pan troglodytes schweinfurthii
          • Bonobo (Pygmy Chimpanzee), Pan paniscus
        • Genus Homo
  • Nodyn:MSW3 Groves
  • Andrew Hill & Steven Ward (1988). "Origin of the Hominidae: The Record of African Large Hominoid Evolution Between 14 My and 4 My". Yearbook of Physical Anthropology 31 (59): 49–83. 10.1002/ajpa.1330310505
  • 3.0 3.1 Dawkins R (2004) The Ancestor's Tale.
  • "Query: Hominidae/Hylobatidae". Time Tree. 2009. http://www.timetree.org/index.php?taxon_a=Hominidae&taxon_b=Hylobatidae&submit=Search. Adalwyd Rhagfyr 2010.
  • En otros idiomas
    Afrikaans: Hominidae
    Alemannisch: Menschenaffen
    العربية: قردة عليا
    asturianu: Hominidae
    azərbaycanca: Hominidlər
    беларуская: Гамініды
    беларуская (тарашкевіца)‎: Гамініды
    български: Човекоподобни
    brezhoneg: Hominidae
    bosanski: Hominidi
    català: Homínids
    Cebuano: Hominidae
    čeština: Hominidé
    Чӑвашла: Гоминидсем
    Deutsch: Menschenaffen
    Zazaki: Hominid
    Ελληνικά: Ανθρωπίδες
    English: Hominidae
    Esperanto: Homedoj
    español: Hominidae
    eesti: Inimlased
    euskara: Hominidae
    فارسی: انسانیان
    français: Hominidae
    Nordfriisk: Minskenaaben
    Gaeilge: Homainid
    galego: Homínidos
    हिन्दी: मानवनुमा
    Kreyòl ayisyen: Ominide
    magyar: Emberfélék
    interlingua: Hominidae
    Bahasa Indonesia: Hominid
    íslenska: Mannætt
    italiano: Hominidae
    日本語: ヒト科
    қазақша: Гоминидтер
    한국어: 사람과
    Кыргызча: Гоминилер
    Latina: Hominidae
    Lëtzebuergesch: Mënschenafen
    Limburgs: Minsape
    lietuvių: Hominidai
    Bahasa Melayu: Hominidae
    Plattdüütsch: Minschenapen
    Nederlands: Hominidae
    norsk nynorsk: Hominidae
    norsk: Hominidae
    occitan: Hominidae
    Piemontèis: Omìnid
    پنجابی: بن مانس
    português: Hominidae
    Runa Simi: Hatun k'usillu
    română: Hominidae
    русский: Гоминиды
    sicilianu: Hominidae
    Scots: Hominidae
    srpskohrvatski / српскохрватски: Veliki čovjekoliki majmuni
    Simple English: Hominidae
    shqip: Hominid
    svenska: Hominider
    తెలుగు: హోమినిడే
    Tagalog: Hominidae
    українська: Гомініди
    oʻzbekcha/ўзбекча: Gominidlar
    Tiếng Việt: Họ Người
    Winaray: Hominidae
    中文: 人科
    Bân-lâm-gú: Lâng-kho
    粵語: 人科