Gwalch y pysgod

Gwalch y pysgod
Pandion haliaetus
Pandion haliaetus - Osprey.jpg
OspreyNASA.jpg
Statws cadwraeth
Dosbarthiad gwyddonol
Teyrnas:Animalia
Ffylwm:Chordata
Dosbarth:Aves
Urdd:Falconiformes
Teulu:Pandionidae
Genws:Pandion[*]
Rhywogaeth:Pandion haliaetus
Enw deuenwol
Pandion haliaetus
Dosbarthiad y rhywogaeth

Aderyn ysglyfaethus yn byw yn bennaf ar bysgod yw Gwalch y pysgod (enw gwyddonol: Pandion haliaetus). Mae ganddo ddosbarthiad eang iawn trwy'r byd, ac yn un o'r ychydig adar sydd i'w cael ar bob cyfandir heblaw yr Antarctig. Mae'n 60 cm mewn hyd a 180 cm o adain i adain. Brown ydy rhan uchaf ei gorff a'r rhan isaf yn wyn; mae ymylon ei lygaid a'i esgyll yn blu du.

Gall blymio i'r dŵr ar gyflymder uchel i ddal ei ysglyfaeth gyda'i grafangau. Mae sbigau bychain ar ei draed sy'n ei gynorthwyo i afael yn y pysgodyn. Yn Ewrop mae Gwalch y pysgod yn aderyn mudol, sy'n treulio'r gaeaf yng ngorllewin Affrica.

Mae'n nythu gerllaw llynnoedd ac afonydd fel rheol, ond ambell dro gerllaw dwr hallt. Ran amlaf mae'r nyth, sy'n gasgliad sylweddol iawn o frigau, mewn coeden, ond gall nythu ar lawr os yw mewn lle diogel, er enghraifft ar ynys fechan ynghanol llyn.

Diflannodd yr aderyn ysglyfaethus hwn o wledydd Prydain yn 1916; cafodd ei ddifa'n llwyr o'r Alban yn nechrau'r 20g gan erledigaeth dyn: saethu a chasglu wyau, ond dychwelodd y gwalch i nythu yno yn y 1950au ac erbyn 2012 roedd yno mwy na 200 o barau.

Yng Nghymru

Fideo dwyieithog o Weilch y pysgod yn Hafren, Canolbarth Cymru yn 2016.
Y Ganolfan Wylio yn Nyffryn Dyfi.

Yn 2004 nythodd yng Nghymru am y tro cyntaf, hyd y gwyddom, a hynny ger Llyn Glaslyn. Yn 2005 magodd pâr gerllaw Porthmadog ddau gyw a sefydlodd yr RSPB ganolfan ymwelwyr gerllaw'r nyth. Daeth tua 50,000 o bobl i'w gweld yn ystod yr haf. Mae'n nhw yn dal yno, a bellach, ceir pâr arall yn nythu yng Nghors Dyfi, ble ceir cuddfan i'w gwylio. Man arall da i'w gwylio rhwng Mawrth a Medi yw Canolfan Ymwelwyr yr RSPB ger Pont Croesor, Porthmadog.

Mae'r adar sydd yng Nghymru yn fudol ac erbyn mis Medi maent yn gadael am wledydd cynhesach Gorllewin Affrica.

Rhestr Wicidata:

rhywogaeth enw tacson delwedd
Gwalch pysgod Pandion haliaetus
Pandion haliaetus - Osprey.jpg
Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.
En otros idiomas
Afrikaans: Visvalk
العربية: عقاب نساري
azərbaycanca: Çay qaraquşu
башҡортса: Кәлмәргән
беларуская: Скапа
български: Орел рибар
বাংলা: মাছমুরাল
brezhoneg: Erer-spluj
corsu: Alpana
Чӑвашла: Пулă хурчки
dansk: Fiskeørn
Deutsch: Fischadler
Ελληνικά: Ψαραετός
English: Osprey
Esperanto: Fiŝaglo
eesti: Kalakotkas
suomi: Sääksi
føroyskt: Fiskiørn
Nordfriisk: Faskiarn
Frysk: Fiskearn
Gaeilge: Coirneach
ગુજરાતી: માછીમાર
עברית: שלך
hrvatski: Bukoč
magyar: Halászsas
Հայերեն: Ջրարծիվ
interlingua: Pandion haliaetus
Bahasa Indonesia: Elang tiram
íslenska: Gjóður
日本語: ミサゴ
ქართული: შაკი
한국어: 물수리
Кыргызча: Балыкчы кушу
latviešu: Zivjērglis
македонски: Орел-рибар
मराठी: कैकर
кырык мары: Сексӹ
Bahasa Melayu: Burung Helang Tiram
မြန်မာဘာသာ: ဝန်လက်
Nāhuatl: Acuauhtli
नेपाली: मलाहा चील
Nederlands: Visarend
norsk nynorsk: Fiskeørn
norsk: Fiskeørn
Piemontèis: Pandion haliaëtus
پنجابی: آسپرے
português: Pandion haliaetus
română: Vultur pescar
русский: Скопа
русиньскый: Скоб
саха тыла: Умсан
Scots: Fish-hawk
davvisámegiella: Čiekčá
srpskohrvatski / српскохрватски: Orao ribar
Simple English: Osprey
slovenčina: Kršiak rybár
slovenščina: Ribji orel
српски / srpski: Орао рибар
svenska: Fiskgjuse
Kiswahili: Koho
Tagalog: Osprey
Türkçe: Balık kartalı
татарча/tatarça: Балыкчы карчыга
українська: Скопа
Tiếng Việt: Ó cá
中文:
粵語: 魚鷹