Cymunedau ymreolaethol Sbaen

Rhennir Sbaen yn sawl Cymuned Ymreolaethol (Sbaeneg: comunidad autónoma), sef yr haen gyntaf o raniadau gwleidyddol, yn unol â Chyfansoddiad Sbaen, 1978. Mae'r haen yma'n rhoi hawliau cyfyngedig i ranbarthau a chenhedloedd Sbaen.[1][2][3] Mae'r gair 'ymreolaethol' yn cyfeirio at 'reolaeth', a hawl y cymunedau i reoli eu hunain.

Nid ffederasiwn yw Sbaen, eithr gwladwriaeth unedol sydd wedi datganoli llawer o'i phwerau.[1][4] Derbynia cenhedloedd y byd fod Sbaen, yn ei chyfanrwydd, yn genedl sofran ac yn cael ei chynrychioli yn ei llywodraeth ganolog. Ond mae pwerau'r llywodraeth, i raddau, wedi'u datganoli i'r cymunedau, fel a nodir yn y Cyfansoddiad. Nododd sawl ysgolhaig fod y system hon yn un 'Ffederal' ym mhob ffordd, oddigerth i'r enw, neu "federation without federalism".[5]

Ceir 17 cymuned ymreolaethol a dwy ddinas ymreolaethol, a adnabyddir fel a ganlyn:

Sbaeneg: autonomías
Basgeg: autonomien
Catalaneg: autonomies
Galisieg: autonomías

Mae gan y ddwy ddinas ymreolaethol yr hawl i gael eu hystyried yn gymunedau ymreolaethol, ond hyd yma, nid yw'r naill na'r llall wedi ymgymryd â'r hawl hwnnw.[6]

BanerCymunedau
ymreolaethol
PrifddinasLlywyddImageArwynebedd (km2)Poblogaeth (2016)GDP y pen (ewros)
AndalusiaSevilleSusana Díaz (PSOE)Susana Díaz 2015c (cropped).jpg87,2688,388,10716,960
CataloniaBarcelonaCarles Puigdemont (Junts pel Sí)Carles Puigdemont 2016 (cropped).jpg32,1147,522,59627,248
Flag of the Community of Madrid.svgMadridMadridCristina Cifuentes (PP)Cristina Cifuentes 2015f (cropped).jpg8,0286,466,99629,385
ValenciaValenciaXimo Puig (PSOE)Ximo Puig 2015.jpg23,2554,959,96819,964
GaliciaSantiago de CompostelaAlberto Núñez Feijóo (PP)Nuñezfeijoo.jpg29,5742,718,52520,723
Castilla y LeónValladolid
Juan Vicente Herrera (PP)Juan Vicente Herrera 2014 (cropped).jpg94,2232,447,51922,289
Gwlad y BasgVitoria-GasteizIñigo Urkullu (PNV)Iñigo Urkullu 2014 (cropped).jpg7,2342,189,53430,829
Castilla-La ManchaToledoEmiliano García-Page (PSOE)Emiliano García-Page 2015 (cropped).jpg79,4632,041,63117,698
Yr Ynysoedd DedwyddSanta Cruz de Tenerife a Las PalmasFernando Clavijo (CC)Fernando Clavijo Batlle (b).jpg7,4472,101,92419,568
MurciaMurciaFernando López Miras (PP)Fernando López Miras.png11,3131,464,84718,520
AragonZaragozaJavier Lambán (PSOE)Javier Lambán 2015b (cropped).jpg47,7191,308,56325,540
ExtremaduraMéridaGuillermo Fernández Vara (PSOE)Guillermo Fernández Vara 2015 (cropped).jpg41,6341,087,77815,394
Ynysoedd BalearigPalma de MallorcaFrancina Armengol (PSOE)Francina Armengol 2.jpg4,9921,107,22024,393
AsturiasOviedoJavier Fernández (PSOE)Javier Fernández Fernández 2012 (cropped).jpg10,6041,042,60821,035
NavarrePamplonaUxue Barkos (Geroa Bai)El lehendakari y la presidenta de Navarra firman un Protocolo de Colaboración entre ambas comunidades (cropped).jpg10,391640,64729,071
CantabriaSantanderMiguel Ángel Revilla (PRC)Miguel Ángel Revilla (cropped).jpg5,321582,20622,341
La RiojaLogroñoJosé Ignacio Ceniceros (PP)Jose Ignacio Ceniceros Gonzalez.png5,045315,79425,508

Autonomous cities

ArfbaisDinas ymreolaetholLlywydd-FaerDelweddArwynebedd (km2)Poblogaeth (2016)GDP y pen
(euros)
Arms of Ceuta.svgCeutaJuan Jesús Vivas (PP)Juan Jesús Vivas en la Convención Nacional del Partido Popular (enero de 2011).jpg18.584,51919,335
Arms of Melilla.svgMelillaJuan José Imbroda (PP)Juan José Imbroda (2011).jpg12.386,02616,981
  • cyfeiriadau

Cyfeiriadau

  1. 1.0 1.1 "Organización territorial. El Estado de las Autonomías". Recursos Educativos. Instituto Nacional de Tecnologías Educativas y de Formación del Profesorado. Ministerio de Eduación, Cultura y Deporte. http://recursostic.educacion.es/secundaria/edad/3esohistoria/para_pdf/quincena12.pdf. Adalwyd 19 October 2012.
  2. Article 2. Cortes Generales (Llywodraeth Sbaen) (1978). "Título Preliminar". Spanish Constitution of 1978. http://www.congreso.es/consti/constitucion/indice/titulos/articulos.jsp?ini=1&fin=9&tipo=2. Adalwyd 29 Medi 2012.
  3. Article 143. Cortes Generales (Llywodraeth Sbaen) (1978). "Título VIII. De la Organización Territorial del Estado". Spanish Constitution of 1978. http://www.congreso.es/consti/constitucion/indice/titulos/articulos.jsp?ini=137&fin=158&tipo=2. Adalwyd 29 Medi 2012.
  4. Bacigalupo Sagesse, Mariano (Mehefin 2005). "Sinópsis artículo 145". Constitución española (con sinópsis). Constitución española. http://www.congreso.es/consti/constitucion/indice/sinopsis/sinopsis.jsp?art=145&tipo=2. Adalwyd 28 Ionawr 2012.
  5. The Federal Option and Constitutional Management of Diversity in Spain Xavier Arbós Marín, tud 375; included in 'The Ways of Federalism in Western Countries and the Horizons of Territorial Autonomy in Spain' (volume 2), edited by Alberto López-Eguren and Leire Escajedo San Epifanio; golygydd: Springer; ISBN 978-3-642-27716-0, ISBN 978-3-642-27717-7 (eLyfr)
  6. The Federal Option and Constitutional Management of Diversity in Spain Xavier Arbós Marín, tud 375; gan gynnwys: The Ways of Federalism in Western Countries and the Horizons of Territorial Autonomy in Spain (cyfrol 2), golygydd: Alberto López-Eguren a Leire Escajedo San Epifanio; Springer ISBN 978-3-642-27716-0, ISBN 978-3-642-27717-7; (eLyfr)
En otros idiomas
беларуская (тарашкевіца)‎: Аўтаномныя супольнасьці Гішпаніі
srpskohrvatski / српскохрватски: Španske autonomne pokrajine
oʻzbekcha/ўзбекча: Ispaniya avtonomiyalari
West-Vlams: Regio (Spanje)
Bân-lâm-gú: Chū-tī siā-lí