Cigfran

Cigfran
Dosbarthiad gwyddonol
Teyrnas: Animalia
Ffylwm: Chordata
Dosbarth: Aves
Urdd: Passeriformes
Teulu: Corvidae
Genws: Corvus
Rhywogaeth: C. corax
Enw deuenwol
Corvus corax
Linnaeus, 1758
Map dosbarthiad
Crawciau y Gigfran

Mae'r Gigfran yn un o'r aelodau mwyaf o deulu'r brain. Mae rhwng 60 a 78 cm o hyd a rhwng 120 a 156 cm ar draws yr adenydd. Mae'r plu i gyd yn ddu. Gellir gwahaniaethu'r Gigfran oddi wrth aelodau eraill o deulu'r brain sydd hefyd i gyd yn ddu, megis y Frân Dyddyn trwy fod y pig yn arbennig o fawr, fod plu hir ar y gwddf (gweler y llun) a bod plu canol y gynffon yn hirach na'r plu ar yr ochrau, gan roi ffurf diamwnd i'r gynffon. Mae yr alwad hefyd yn wahanol, rhywbeth fel "prrwwnc" neu "cronc".

Mae gan y Gigfran ddosbarthiad helaeth iawn mewn nifer o rannau o'r byd, ac yn ymestyn or'r Arctic i anialwch y Sahara. Nid yw'r adar ieuanc yn dechrau nythu tan maent tua tair oed. Cyn hynny maent yn ffurfio heidiau gyda Chigfrain eraill. Pan mae'n paru, mae'n paru am oes.

Maent yn nythu mewn coed neu ar glogwyni yn y mynyddoedd neu ger y môr. Gallant nythu yn gynnar iawn yn y flwyddyn pan mae'r tywydd yn dal yn oer iawn, er enghraifft mae rhai Cigfrain yn Eryri ar y nyth erbyn diwedd Chwefror. Gall fwyta amrywiaeth mawr o fwyd ond yn enwedig anifeiliaid wedi marw. Mae'r pig mawr fel cŷn yn eu galluogi i dorri trwy wlan a chroen dafad wedi marw er enghraifft.

Ystyrir y Gigfran un o'r callaf o'r holl adar. Er enghraifft, wrth dynnu lluniau o nyth o guddfan, weithiau mae'n amhosibl mynd i'r guddfan heb i'r adar weld y ffotograffydd. Yr hyn a wneir fel rheol yw i ddau berson fynd i mewn i'r guddfan ac un yn dod allan, fel bod yr adar yn credu fod pawb wedi mynd. Nid yw hyn yn gweithio gyda'r Gigfran - mae'n rhaid cael hyd at naw person yn mynd i mewn i'r guddfan ac wyth yn dod allan cyn y medrir twyllo'r Gigfran. Maent hefyd yn un o'r ychydig adar sy'n chwarae; ambell dro gellir eu gweld yn sglefrio i lawr llethrau ag eira arnynt, dim ond am yr hwyl.

Cigfrain ar arfbais Rhys ap Gruffudd, tywysog Deheubarth
Corvus corax

Mae Cymru yn un o gadarnleoedd y Gigfran. Yng Nghoedwig Niwbwrch ar Ynys Môn gellir gweld nifer fawr o Gigfrain yn hedfan i mewn i glwydo ar ddiwedd y dydd. Yn ystod rhai gaeafau cyfrifwyd dros 1,000 o Gigfrain yma, sy'n ei wneud y man clwydo ail-fwyaf yn y byd. Ceir poblogaeth sylweddol iawn yn nythu ym mynyddoedd Eryri.

Efallai oherwydd eu bod yn aml i'w gweld yn bwyta cyrff y lladdedigion ar ôl brwydr, yr oedd cigfrain yn boblogaidd ar arfbeisiau a baneri yn y Canol Oesoedd,

En otros idiomas
Alemannisch: Kolkrabe
አማርኛ: ስሜናዊ ቁራ
aragonés: Corvus corax
العربية: غراب أسحم
অসমীয়া: ৰাভেন পখিলা
asturianu: Corvus corax
Atikamekw: Kakakew
башҡортса: Ҡоҙғон
žemaitėška: Kronkėns
беларуская: Крумкач
беларуская (тарашкевіца)‎: Крумкач
български: Гарван
བོད་ཡིག: ཕོ་རོག
brezhoneg: Marc'hvran
català: Corb
нохчийн: ХьаргӀа
Cebuano: Corvus corax
corsu: Corbu
Nēhiyawēwin / ᓀᐦᐃᔭᐍᐏᐣ: Kakakew
čeština: Krkavec velký
kaszëbsczi: Krëk
Чӑвашла: Çăхан
dansk: Ravn
Deutsch: Kolkrabe
Ελληνικά: Κοράκι
English: Common raven
Esperanto: Korako
español: Corvus corax
eesti: Ronk
euskara: Erroi
suomi: Korppi
føroyskt: Ravnur
français: Grand Corbeau
Nordfriisk: Raawen
Gaeilge: Fiach dubh
Gàidhlig: Fitheach
galego: Corvo grande
𐌲𐌿𐍄𐌹𐍃𐌺: 𐌷𐍂𐌰𐌱𐌽𐍃
עברית: עורב שחור
hrvatski: Obični gavran
magyar: Holló
Հայերեն: Սև ագռավ
interlingua: Corvus corax
Iñupiak: Tulugaq
Ido: Korniko
íslenska: Hrafn
italiano: Corvus corax
ქართული: ყორანი
Адыгэбзэ: Вынд
қазақша: Құзғын
한국어: 큰까마귀
Перем Коми: Кырныш
Kurdî: Qirgurg
коми: Кырныш
Кыргызча: Карга
Latina: Corvus corax
Lëtzebuergesch: Ramm
Limburgs: Raof
latviešu: Krauklis
македонски: Гавран
эрзянь: Кренч
Nederlands: Raaf (vogel)
norsk nynorsk: Ramn
norsk: Ravn
Diné bizaad: Zhį́ʼii
occitan: Grand còrb
Livvinkarjala: Korbivaroi
Ирон: Сынт
Piemontèis: Corvus corax
português: Corvus corax
română: Corb
armãneashti: Corbu
русский: Ворон
русиньскый: Ворон
саха тыла: Суор
Scots: Corbie
davvisámegiella: Gáranas
srpskohrvatski / српскохрватски: Obični gavran
Simple English: Raven
slovenčina: Krkavec čierny
српски / srpski: Обични гавран
svenska: Korp
тоҷикӣ: Зоғ
Tagalog: Corvus corax
Türkçe: Bayağı kuzgun
татарча/tatarça: Козгын
українська: Крук (птах)
oʻzbekcha/ўзбекча: Quzgʻun
vepsän kel’: Kroikoi
Tiếng Việt: Quạ thường
Winaray: Corvus corax
吴语: 渡鸦
中文: 渡鴉
粵語: 渡鴉