Aloffon

Mewn ffonoleg, un o set synau llafar (neu ffonau) posibl a ddefnyddir i ynganu ffonem yw aloffon (o'r Roeg: ἄλλος, állos, "arall" a φωνή, phōnē, "llais, sain"). Er enghraifft, mae [l] (fel mewn pili-pala) ac [l̥] (fel mewn clust [kl̥ɪsd]) yn aloffonau'r ffonem /l/ yn Gymraeg. [1] Er bod aloffonau yn gynaniadau gwahanol ar gyfer yr un ffonem, gellir yn aml ragweld pa aloffon fydd yn cael ei dewis mewn sefyllfa benodol. Fel arfer, dydy newid aloffon y mae siaradwyr brodorol yn ei defnyddio mewn cyd-destun penodol ddim yn newdid ystyr y gair, ond mae'n bosibl bod y canlyniad yn swnio'n ddieithr neu'n annealladwy. Mae siaradwyr brodorol fel arfer yn canfod un ffonem yn eu hiaith fel sŵn unigrwy, unigol yn yr iaith honno ac maen nhw'n "ymwybodol o ac hyd yn oed yn cael eu synnu gan" yr amrywiadau aloffonegol a ddefnyddir i gynanu ffonemau unigol. [c 1] [2] [3]

Hanes y cysyniad

Cafodd y gair aloffon (yn Saesneg: allophone) ei fathu gan Benjamin Lee Whorf yn y 1940au. Wrth wneud hynny, cyfnerthodd ddamcaniaeth ffonemegol gynnar. [4] Poblogeiddiodd G. L. Trager a Bernard Bloch y gair mewn papur 1941 am ffonoleg Saesneg, [5] ac aeth y term i fod yn rhan o'r defnydd safonol yn nhraddodiad strwythuraidd Americanaidd. [6]

En otros idiomas
العربية: ألوفون
беларуская: Алафон
беларуская (тарашкевіца)‎: Аляфон
brezhoneg: Alofonenn
català: Al·lòfon
čeština: Alofon
Чӑвашла: Аллофон
dansk: Allofon
Deutsch: Allophon
dolnoserbski: Alofon
Ελληνικά: Αλλόφωνο
English: Allophone
Esperanto: Alofono
español: Alófono
eesti: Allofoon
euskara: Alofono
فارسی: واج‌گونه
suomi: Allofoni
Frysk: Allofoan
galego: Alófono
עברית: אלופון
हिन्दी: सहस्वानिकी
hrvatski: Alofon
hornjoserbsce: Alofon
magyar: Allofón
Bahasa Indonesia: Alofon
íslenska: Hljóðbrigði
italiano: Allofono
日本語: 異音
қазақша: Аллофон
한국어: 이음
Кыргызча: Аллофон
Limburgs: Allofoon
lumbaart: Alofun
latviešu: Alofons
македонски: Алофон
Nederlands: Allofoon
norsk nynorsk: Allofon
norsk: Allofon
ਪੰਜਾਬੀ: ਸਹਿ ਧੁਨੀ
polski: Alofon
português: Alofonia
română: Alofon
русский: Аллофон
Scots: Allophones
svenska: Allofon
Kiswahili: Alofoni
українська: Алофон
中文: 同位異音
粵語: 同位異音