Грек чĕлхи

Грек чĕлхи
Тăван ят:Ελληνικά [ɛ̞ˌliniˈka]
Патшалăхсем:Греци, Кипр; общинăсем: Абхазире, Австралире, Албанире, Эрменире, Аслă Британире, Германире, Грузире, Икĕпатра, Израильте, Италире, Казахстанра, Канадăра, Раççейре, АПШ-ра, Турцире, Украинăра, Швецире
Официаллă статус:ГрециFlag of Greece.svg Греци
КипрFlag of Cyprus.svg Кипр
Европа пĕрлешĕвĕFlag of Europe.svg Европа пĕрлешĕвĕ

Регионри е вырăнти официаллă чĕлхе[1]:
ЭрмениFlag of Armenia.svg Эрмени
АлбаниFlag of Albania.svg Албани
ИталиFlag of Italy.svg Итали
УкраинаFlag of Ukraine.svg Украина

Рейтинг:68[2]
Классификаци
Категори:Еврази чĕлхисем
Индоевропа çемьи
Палеобалкан турачĕ
Грек-фриг-эрмен группи
Грек группи
Çырулăх:грек алфавичĕ
Чĕлхе кодĕсем
ISO 639-1:
ISO 639-2:
ISO 639-3:
Çавăн пекех пăхăр: Проект:Лингвистика

Индоевропейсем

Индоевропа чĕлхисем
Анатолий • Албан
Эрмен • Балти • Венет
Герман • Грек • Иллирий
Арий: Нуристан, Иран, Индоарий, Дард
Италий (Роман)
Кельт • Палеобалкан
Славян • Тохар

курсивпа çухалнă чĕлхе групписене палăртнă

Индоевропейсем
Албансем • Эрменсем • Балтсем
Венетсем • Германсем • Грексем
Иллирийсем • Ирансем • Индоарийсем
Италиксем (Романсем) • Кельтсем
Киммерийсем • Славянсем • Тохарсем
Фракийсем • Хеттсем
курсивпа пĕтнĕ пĕрлехсене палăртнă
Праиндоевропейсем
Чĕлхе • Кăк çĕршыв • Тĕн
 
Индоевропеистика

Гре́к чĕлхи (тăван ят — ελληνικά [ɛliniˈka], ελληνική γλώσσα [ɛliniˈci ˈɣlɔsa]) — индоевропа чĕлхе çемьинчи чĕлхесенчен пĕрри. Грек группине кĕрекен пĕртен-пĕр чĕлхе, çапах та хăш чухне унăн уйăрăлнă диалекчĕсене — пĕтес патне çитнĕ цакон, каппадок тата понт чĕлхиесене — асăнаççĕ[3][4]. Грек чĕлхи çырăвĕн историне 3,5 пин çул маларах палăртнă; уйрăм тапхăрсенче урăх ятсемпе асăнаççĕ (микен грек, авалхи грек, висанти, çĕнĕ грек).

Грек группине кĕрекен пĕртен пĕр чĕлхе. Грецире тата Кипрăн грексен пайĕнче вăл официаллă чĕлхе шутланать.

Çĕнĕ грек чĕлхине тăванни вырăнне хурса калаçакан йышĕ — 13 млн яхăн çын. Националлехĕпе — грексем, çапах та Грецире çавăнпа эллинленнĕ арумынсен, мегленорумынсен, чикансен, албансен (уйрăмах арнаутсен), славянсен хăшпĕр пайĕсем, çĕршывăн çурçĕр çĕрĕнчи мăсăльман групписем те пуплеççĕ. Çĕнĕ грек чĕлхи Грецире тата Кипр Республикин (утравăн 63 % лаптăкĕ) грек пайĕнче официаллă чĕлхе шутланать . Греци ытти балкан çĕршывĕсмпе экономика хутшăнăвĕсене тачăлатнă май, çаплах çĕршыва юлашки 20 çул хушшинче нумай мигрант килсе трулнипе, грек чĕлхипе Греципе юнашар çĕрсенче усă кураççĕ. Уйрăмах унăн ролĕ Албанире çӳллĕ шайра, унта вăл патшалăхăн кăнтăрĕнче тата шĕкĕр хуласенче анлă сарăлнă, Гирокастра, Дельвина (тăрăх) тата Саранда тăрăхĕсенче ĕç чĕлхи пулать [5]. Диаспора хăйĕн кулленхи пурнăçĕнче, грек чĕлхипе Австралире, Канадăра тата АПШ-ра пурăнакан грексем усă кураççĕ. Грек чĕлхипе ют чĕлхе пек калаçма пĕлекен шучĕ 3-рен 5 миллиона çити. Çакăн чухнех Совет Союзĕн территоринче пурăннă грек-урумсен тăван чĕлхи тахçанах турккă чĕлхи е урăх тĕрĕк диалекчĕсем шутланнă.

Грек чĕлхипе аталанăвĕн пур этапĕсенчех питĕ пуян литературăна тунă. Рим империнче грек чĕлхине кашни вĕреннĕ çынăн пĕлме тивеç пулнă. Латыне грексенчен нумай сăмах кĕнĕ, грек чĕлхине те — чылай латынь тата роман сăмахĕсем. Çĕнĕ Саманара авалхи грек чĕлхи (латыньпе пĕр танах) ăслăхпа техникăри çĕнĕ терминĕсене (тĕнчери лексика) ят панă. Вырăс чĕлхине грек сăмахĕсем ытларах иккĕ майпа — тĕнчери лексика тата чиркӳ-славян чĕлхи витĕр.

Other Languages
адыгабзэ: Урымыбзэ
Afrikaans: Grieks
Alemannisch: Griechische Sprache
አማርኛ: ግሪክ (ቋንቋ)
aragonés: Idioma griego
العربية: لغة يونانية
مصرى: يونانى
asturianu: Griegu
azərbaycanca: Yunan dili
تۆرکجه: یونان دیلی
башҡортса: Грек теле
žemaitėška: Graiku kalba
Bikol Central: Tataramon na Griego
беларуская: Грэчаская мова
беларуская (тарашкевіца)‎: Грэцкая мова
български: Гръцки език
भोजपुरी: यूनानी भाषा
বিষ্ণুপ্রিয়া মণিপুরী: গ্রীক ঠার
brezhoneg: Gresianeg
bosanski: Grčki jezik
буряад: Грек хэлэн
català: Grec
Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄: Hĭ-lé-nà̤-ngṳ̄
нохчийн: Грекийн мотт
qırımtatarca: Yunan tili
čeština: Řečtina
Cymraeg: Groeg (iaith)
Zazaki: Yunanki
dolnoserbski: Grichišćina
Esperanto: Greka lingvo
español: Idioma griego
euskara: Greziera
estremeñu: Luenga griega
føroyskt: Grikskt mál
français: Grec
Nordfriisk: Griichisk spriak
Frysk: Gryksk
Gaeilge: An Ghréigis
贛語: 希臘語
Gàidhlig: Greugais
galego: Lingua grega
Avañe'ẽ: Gyresiañe'ẽ
Gaelg: Greagish
客家語/Hak-kâ-ngî: Hî-lia̍p-ngî
Hawaiʻi: ʻōlelo Helene
עברית: יוונית
Fiji Hindi: Greek bhasa
hrvatski: Grčki jezik
hornjoserbsce: Grjekšćina
հայերեն: Հունարեն
interlingua: Lingua grec
Bahasa Indonesia: Bahasa Yunani
ГӀалгӀай: Эллиной мотт
íslenska: Gríska
italiano: Lingua greca
日本語: ギリシア語
la .lojban.: xesybau
Basa Jawa: Basa Yunani
ქართული: ბერძნული ენა
Qaraqalpaqsha: Grek tili
Адыгэбзэ: Алыджыбзэ
қазақша: Грек тілі
ភាសាខ្មែរ: ភាសាក្រិក
한국어: 그리스어
Перем Коми: Эллин кыв
kernowek: Grew
Кыргызча: Грек тили
Ladino: Lingua grega
Lëtzebuergesch: Griichesch
лезги: Грек чӀал
Lingua Franca Nova: Elinica (lingua)
Limburgs: Nuigrieks
Ligure: Lengoa grega
lumbaart: Lengua greca
lingála: Ligreki
lietuvių: Graikų kalba
latviešu: Grieķu valoda
мокшень: Греконь кяль
Malagasy: Fiteny grika
олык марий: Грек йылме
Baso Minangkabau: Bahaso Yunani
македонски: Грчки јазик
монгол: Грек хэл
Bahasa Melayu: Bahasa Yunani
မြန်မာဘာသာ: ဂရိဘာသာနှင့်စာပေ
Dorerin Naoero: Dorerin Grit
Plattdüütsch: Greeksche Spraak
Nedersaksies: Grieks
नेपाल भाषा: ग्रीक भाषा
Nederlands: Grieks
norsk nynorsk: Gresk
norsk: Gresk
Novial: Grekum
Chi-Chewa: Chigiriki
occitan: Grèc (lenga)
Kapampangan: Amanung Griyegu
Papiamentu: Griego
Picard: Grec
Piemontèis: Lenga greca
پنجابی: یونانی بولی
português: Língua grega
Runa Simi: Grigu simi
română: Limba greacă
русиньскый: Ґрецькый язык
Kinyarwanda: Ikigereki
саха тыла: Гириэк тыла
ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ: ᱜᱨᱤᱠ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ
sicilianu: Lingua greca
Scots: Greek leid
davvisámegiella: Greikkagiella
srpskohrvatski / српскохрватски: Grčki jezik
Simple English: Greek language
slovenčina: Grécke jazyky
slovenščina: Grščina
Gagana Samoa: Fa'aEleni
Soomaaliga: Af-Giriiga
српски / srpski: Грчки језик
Sesotho: Segerike
Seeltersk: Griechisk
Basa Sunda: Basa Yunani
svenska: Grekiska
Kiswahili: Kigiriki
ślůnski: Grecko godka
తెలుగు: గ్రీక్ భాష
Tok Pisin: Tok Gris
Türkçe: Yunanca
татарча/tatarça: Юнан теле
удмурт: Грек кыл
ئۇيغۇرچە / Uyghurche: گرېك تىلى
українська: Грецька мова
oʻzbekcha/ўзбекча: Yunon tili
vepsän kel’: Grekan kel'
Tiếng Việt: Tiếng Hy Lạp
Volapük: Grikänapük
Winaray: Griniyego
吴语: 希腊语
хальмг: Грисин келн
მარგალური: ბერძენული ნინა
ייִדיש: גריכיש
Yorùbá: Èdè Gríkì
中文: 希腊语
Bân-lâm-gú: Hi-lia̍p-gú
粵語: 希臘文
isiZulu: IsiGreki