ڕۆژژمێری زایینی

ڕۆژژمێری زایینی (گریگۆری) ڕۆژژمێرێکی بەکارھاتووە لە جیھانی ڕۆژئاوا و زۆربەی وڵاتەکانی ڕۆژھەڵاتدا، و ئەم ڕۆژژمێرە بە زایینی ناسراوە لەبەرئەوەی بە بڕوای ھەفتەی لەدایکبوونی پێغەمبەر عیسا دانراوە، ٣١ی کانوونی یەکەم، کاتژمێر ١٢ی شەو (٠٠.٠٠)، ساتی گۆڕینەوەی ساڵی زایینییە بۆ ساڵێکی نوێ. ساڵی زایینی خولێکی زەوی بە دەوری خۆردا ئەنوێنێت، کە نزیکەی ٣٦٥ ڕۆژ دەکات (بە تەواوی ٣٦٥.٢٤٢٥) ڕۆژە. ھەروەھا لە ڕۆژژمێری زاینیدا پەیوەندی لەنێوان ساڵ و وەرزەکاندا نییە.

زانای ئیتاڵی ئلیسیۆس لیلیۆس داینا لە ساڵی ١٥٨١ وەک جێگرەوەیەک بۆ ڕۆژژمێری (یولیۆسی) کە بە ناوی یولیۆس قەیسەرەوە ناونرابوو، و ڕۆژژمێری زایینی نوێ بە گریگۆری ناو دەبرێت بە ناوی پاپا گریگۆریۆسی سیانزەیەم (Pope Gregory XIII)، و سێ ڕۆژ جیاوازی ھەیە لەگەڵ ڕۆژژمێری یولیۆسی دێریندا لە ٤٠٠ ساڵدا.

ناونان

بە پێی کتێبی (ڕەگی وشەکان)ی دانەر یوسف بەدر ئەلبەدر ، ناوی مانگە زاینیەەکان ھەموویان ڕۆمانین بەم شێوەیە؛

  • کانوونی دووەم(January)؛ بە ناوی "janus" وە ھاتووە کە خواوەندی دەروازە و سەرەتا کاتییەکان بووە لای ڕۆمان و یۆنان.
  • شوبات(February)؛ لە وشەی "febra" ھاتووە بە مانای پاککردنەوە دێت بە لاتینی و ڕۆمان لەم مانگەدا ئاھەنگیان گێڕاوە بە جەژنی پاککردنەوە و خەڵک ھەستاون بە شتن و پاککردنەوە و دوایین مانگی ساڵ بووە لای ڕۆمان.
  • ئازار (March)؛ خواوەندی جەنگ بووە لای ڕۆمان و سەرەتای ساڵی ھەتاوی دەستی پێکردووە لای ڕۆمان.
  • نیسان (April)؛ لە وشەی"avril" ھاتووە و بە مانای بەھار دێت لەبەر ئەوەی ئەم مانگە سەرەتای بەھارە.
  • ئایار (May)؛ ناوی خواوەندێک بووە لای ڕۆمان "maya"و دایکی خواوەند عەتاڕد بووە کە ھەسارەکە بە ناویەوە ناونراوە لەبەرئەوەی لەم مانگەدا بە ڕوونی دەر ئەکەوێت لە ئاسماندا.
  • حوزەیران (June)؛ لە وشەی "jonious" ھاتووە و مانای لاوان ئەگەیەنێت بە لاتینی و تیایدا ئاھەنگیان گێڕاوە بە جەژنەکانی لاوان.
  • تەمموز(July)؛ بە ناوی ئیمپڕاتۆری ڕۆمانی یۆلیوس قەیسەڕەوە "julius caesar" ناونراوە.
  • ئاب (August)؛بە ناوی ئیمپڕاتۆری ڕۆمانی ئۆگستۆسەوە "augustus" ناونراوە.
  • ئەیلوول(September)؛ لە "septa"وە ھاتووە بە مانای ژمارە حەوت دێت و ئەوە ڕیزبەندی مانگەکە بووە لای ڕۆمان.
  • تشرینی یەکەم (October)؛لە "octa"وە ھاتووە بە مانای ژمارە ھەشت دێت و ئەوە ڕیزبەندی مانگەکە بووە لای ڕۆمان.
  • تشرینی دووەم (November)؛لە "nova"وە ھاتووە بە مانای ژمارە نۆ دێت و ئەوە ڕیزبەندی مانگەکە بووە لای ڕۆمان.
  • کانوونی یەکەم (December)؛لە "deca"وە ھاتووە بە مانای ژمارە دە دێت و ئەوە ڕیزبەندی مانگەکە بووە لای ڕۆمان.
Other Languages
العربية: تقويم ميلادي
azərbaycanca: Qriqori təqvimi
беларуская (тарашкевіца)‎: Грыгарыянскі каляндар
বিষ্ণুপ্রিয়া মণিপুরী: গ্রেগরিয়ান পাঞ্জী
Chavacano de Zamboanga: Calendario Gregoriano
Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄: Gregorius Lĭk-huák
dolnoserbski: Gregorjaniska pratyja
ދިވެހިބަސް: މީލާދީ ކަލަންޑަރު
emiliàn e rumagnòl: Lunâri Gregoriân
客家語/Hak-kâ-ngî: Gregorius La̍k-fap
hornjoserbsce: Gregorianiska protyka
Kreyòl ayisyen: Almanak gregoryen
Bahasa Indonesia: Kalender Gregorius
한국어: 그레고리력
къарачай-малкъар: Григориан орузлама
kernowek: Calans gregorek
Lëtzebuergesch: Gregorianesche Kalenner
Basa Banyumasan: Kalendher Gregorian
Bahasa Melayu: Takwim Gregorius
مازِرونی: میلادی تقویم
Plattdüütsch: Gregoriaansch Klenner
Nedersaksies: Gregoriaanse kalender
Sesotho sa Leboa: Tšhupamabaka ya Gregorian
srpskohrvatski / српскохрватски: Gregorijanski kalendar
Simple English: Gregorian calendar
slovenščina: Gregorijanski koledar
Gagana Samoa: Kalena Kurekoria
Basa Sunda: Kalénder Grégori
Türkçe: Miladi takvim
татарча/tatarça: Милади тәкъвим
oʻzbekcha/ўзбекча: Grigoriy taqvimi
Tiếng Việt: Lịch Gregorius
吴语: 公曆
中文: 格里曆
文言: 格里曆
Bân-lâm-gú: Gregorius Le̍k-hoat
粵語: 公曆