مێروو

چەن جۆر مێروو
شێوەناسی مێروو

مێرووەکان، دەستەیەک لە گیانەوەرانی وشکژین کە زۆربەیان خاوەنی دوو جووت باڵ، جووتێک شاخیلە و سێ جووت پای بڕکە بڕکەن و لەشیان لە سێ بەشی جیاوازی سەر، سینگ و سک پێک ھاتووە[١].

مێرووەکان، مەزنترین دەستەی نێو کۆمەڵی گرێپاکانن . گرێپاکان گیانلەبەرانێکن کە ئێسکبەندی دەرەکییان ھەیە و ئەندامەکانیان پێکەوە گرێ دراوە. مێرووەکان شەش پێیان ھەیە و زۆربەیان باڵدارن. لەشی مێروو لە ٣ بەش پێک ھاتووە: سەر، سینگ و سک

نزیک بە یەک ملیۆن جۆر مێروو لە جیھاندا ناسراوە و لە لایەن زانایانەوە ناو نراوە. نزیک بە ١٠ ملیۆن جۆر مێروو لە سەر زەوی دەژی. مێرووەکان لە ھەموو شوێنێکدا ھەن. ئەم گیانلەبەرانە یەکەمین گیانەوەرانی باڵداری سەرزەوین؛ ٣٥٠ ملیۆن ساڵ لەمەوبەر بۆ یەکەمجار لە سەر زەوی ھەڵفڕین.

ھێزی بۆنایی و بینایی لە گرنگترین ھەستەکانی مێروون. مێرووەکان چاوی لێکدراویان ھەیە، واتە کە چاویان لە دوو بەشی جیاواز پێک ھاتووە، ھەر بەشێک لێنزی تایبەت بەخۆی ھەیە. مێرووەکان بۆ بۆن کردن و چەشتن لە شاخیلەکانیان و بڕێکات لە ئەندامەکانی تری لەشیان کەڵک وەردەگرن. ھەروەھا بۆ ساوھەست کردنی شتەکان، شاخیلەکانیان بەکار دەھێنن.

مێرووەکان لە درێژایی تەمەندا لەپەستا توێخ ھەڵدەخەن، و قاپێلک دەگۆڕن. بڕێکیان تەنیا ٤ یا ٥ جار شێوە دەگۆڕن، بەلام زەلەقوونە یەکڕۆژەکان و مێرووە بێباڵەکان دەتوانن ٢٠ جار و فرەتریش خۆ بگۆڕن. ھەرجار کە مێروو خۆی دەگۆڕێ، شێوەی لەشی تەواو دەگۆڕێ و بەم ڕەوتە دەڵێن گووران. بڕێ لە میرووەکان بە ھەر توێخ ھەڵخستنێک شێوەیان دەگۆڕێ و جۆری گووراویان لەگەڵ ساوایان تەواو جیاوازە؛ وەک: ھەنگ، مێش ، قالۆچە گەورەکان، پەپوولە و زەرگەتەکان[٢].

ناوەکانی تر

لە زمانی کوردیدا بۆ ئەم گیانەوەرانە، ئەم ناوانەش بەکار دێت[٣]:

  • زیندەوارە، گەناور، گەناوەر، دەعبا، جڕوجانەوەر، حەشەرە، گۆسان، جانەوەری وردیلە
Other Languages
Afrikaans: Insek
Alemannisch: Insekten
አማርኛ: ሦስት አጽቄ
aragonés: Insecta
Ænglisc: Ceorfdēor
العربية: حشرة
ܐܪܡܝܐ: ܪܚܫܐ
অসমীয়া: পতংগ
asturianu: Inseutos
Aymar aru: Ch'iwi
azərbaycanca: Həşəratlar
تۆرکجه: حشره‌لر
башҡортса: Бөжәктәр
žemaitėška: Vabzdē
беларуская: Насякомыя
беларуская (тарашкевіца)‎: Вусякі
български: Насекоми
Bislama: Insek
বাংলা: কীট
brezhoneg: Amprevan
bosanski: Insekti
català: Insectes
Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄: Tè̤ng-ngiê
нохчийн: Сагалмат
Cebuano: Insekto
Tsetsêhestâhese: Meškêso
čeština: Hmyz
Cymraeg: Pryf
dansk: Insekter
Deutsch: Insekten
Ελληνικά: Έντομα
English: Insect
Esperanto: Insektoj
español: Insecta
eesti: Putukad
euskara: Intsektu
estremeñu: Insecta
فارسی: حشره
Võro: Mutuk
føroyskt: Skordýr
français: Insecte
Nordfriisk: Insekten
Frysk: Ynsekten
Gaeilge: Feithid
galego: Insectos
Avañe'ẽ: Tymbachu'i
𐌲𐌿𐍄𐌹𐍃𐌺: 𐌰𐌹𐌽𐍄𐍉𐌼𐍉𐌽
Gaelg: Insecta
客家語/Hak-kâ-ngî: Khûn-chhùng
עברית: חרקים
हिन्दी: कीट
Fiji Hindi: Kirwa
hrvatski: Kukci
Kreyòl ayisyen: Ensèk
magyar: Rovarok
հայերեն: Միջատներ
interlingua: Insecta
Bahasa Indonesia: Serangga
Ilokano: Insekto
Ido: Insekto
íslenska: Skordýr
italiano: Insecta
日本語: 昆虫
Patois: Insek
ქართული: მწერები
Qaraqalpaqsha: Shıbın-shirkeyler
Адыгэбзэ: ХьэпӀацӀэхэр
қазақша: Жәндіктер
ಕನ್ನಡ: ಕೀಟ
한국어: 곤충
कॉशुर / کٲشُر: کیوٚم
kernowek: Hweskeren
Кыргызча: Курт-кумурска
Latina: Insecta
Lëtzebuergesch: Insekten
лакку: Ущущулгъи
лезги: Пепеяр
Lingua Franca Nova: Inseto
Limburgs: Insekte
lumbaart: Inset
lingála: Nyama ekɛ́
lietuvių: Vabzdžiai
latviešu: Kukaiņi
Basa Banyumasan: Srangga
олык марий: Шыҥа-копшаҥге
македонски: Инсекти
മലയാളം: പ്രാണി
монгол: Шавж
मराठी: कीटक
кырык мары: Капшангы
Bahasa Melayu: Serangga
مازِرونی: بئو
Nāhuatl: Yolcatzin
Napulitano: Inzetto
Plattdüütsch: Insekten
Nedersaksies: Insekt
नेपाली: किरा
नेपाल भाषा: की
Nederlands: Insecten
norsk nynorsk: Insekt
norsk: Insekter
occitan: Insecta
Ирон: Сасчытæ
ਪੰਜਾਬੀ: ਕੀਟ
Kapampangan: Insectu
Pälzisch: Insekten
polski: Owady
پنجابی: کیڑے
پښتو: خوځندکې
português: Insetos
Runa Simi: Palama
română: Insectă
armãneashti: Insectâ
русский: Насекомые
русиньскый: Хробач
Kinyarwanda: Inigwahabiri
संस्कृतम्: जन्तुः
саха тыла: Үөн-көйүүр
sardu: Babbalottu
sicilianu: Nzettu
Scots: Insect
srpskohrvatski / српскохрватски: Insekt
සිංහල: කෘමියෝ
Simple English: Insect
slovenčina: Hmyz
slovenščina: Žuželke
Soomaaliga: Xasharaad
shqip: Insekti
српски / srpski: Инсекти
Seeltersk: Insekte
Basa Sunda: Gegeremet
svenska: Insekter
Kiswahili: Wadudu
தமிழ்: பூச்சி
తెలుగు: కీటకము
тоҷикӣ: Ҳашарот
ไทย: แมลง
ትግርኛ: ሓሽራ
Tagalog: Kulisap
lea faka-Tonga: ʻinisēkite
Türkçe: Böcek
татарча/tatarça: Бөҗәкләр
українська: Комахи
اردو: حشرات
oʻzbekcha/ўзбекча: Hasharotlar
vèneto: Bai
vepsän kel’: Gavedid
Tiếng Việt: Côn trùng
West-Vlams: Insektn
walon: Inseke
Winaray: Insektó
Wolof: Gunóor
吴语: 昆虫
хальмг: Хорха
მარგალური: ჭანდეფი (Insecta)
ייִדיש: אינסעקט
Yorùbá: Kòkòrò
Vahcuengh: Non
中文: 昆虫
Bân-lâm-gú: Khun-thiông
粵語: 昆蟲