Һара

Һара  Һарын одон ороной тэмдэг
Бүтэн һара
Дэлхэйн хойто хахадһаа абаһан бүтэн һарын зураг
Орбита
Апоцентр 405,696 км  (0.002 7 а.н.)
Перицентр 363,104 км  (0.002 4 а.н.)
Ехэ хахад тэнхэлэг 384,399 км  (0.002 57 а.н.[1])
Эксентриситет 0.054 9[1]
Орбитын үе 27.321 582 өдөр  (27 өдөр 7 цаг 43.1 мин[1])
Үзэгдэхэ орбитын үе 29.530 589 өдөр  (29 өдөр 12 цаг 44 мин 2.9 сек)
Дундажа орбитын хурдан 1.022 км/с
Хазайлта 5.145° (эклиптикт)[1]
(дэлхийн экваторт 18.29°-с 28.58°-н хооронд)
Үгһэгшэ уулзабарай уртараг 18.6 жилд нэг орбитийн эргэлтээр буцна
Перицентрай аргумент 8.85 жилд нэг эргэлтээр урагшилна
Юунай дахуул болохо Дэлхий
Физик шэнжэ шанар
Дундажа радиус 1,737.10 км  (0.273 дэлхий)[1][2]
Экваторын радиус 1,738.14 км  (0.273 дэлхий)[2]
Туйлын радуис 1,735.97 км  (0.273 дэлхий)[2]
Хабтагайжэлтэ 0.001 25
Тойрогой урта 10,921 км (экваторын)
Гадаргай талбай 3.793X107 км²  (0.074 дэлхий)
Эзлэхүүн 2.195 8X1010 км³  (0.020 дэлхий)
Масса 7.347 7X1022 кг  (0.012 3 дэлхий[1])
Дундажанягташал 3,346.4 кг/м³[1]
Экваторын гадаргын гравитацын хүч1.622 м/с² (0.165 4 g)
Сансрын хоёрдугаар хурд2.38 км/с
эргэхэ үе 27.321 582 өдөр (дэлхийн эргэлттэй жил хугацааны орбиттой)
Экваторын эргэлтын хурдан 4.627 м/с
Тэнхлэгэйн хазайлта 1.542 4° (эклиптикт)
6.687° (орбитын хавтгайд)
Албедо0.12
Гадаргын темп.
   экватор
   85°N[3]
багадундажаехэ
100 K220 K390 K
70 K130 K230 K
Үзэгдэх гэрэлтэлт −2.5 -с −12.9
−12.74 (бүтэн сарын дундаж)[2]
Үнсэгэй диаметр 29.3 to 34.1 нумын минут[2]

Һара (ᠰᠠᠷᠠ) гү, али Дабаа (түбэдөөр ཟླ་བ; ᠳᠠᠸᠠ) дэлхэйн ганса байгаалиин дахуул, наранай аймагай табадахи томо дахуул юм. Дэлхэйн түб һарын түбһөө аласлаха дундажа зай 384,403 км гү, али дэлхэйн диаметрһаа гуша дахин ехэ. Энэгүүр системын массын түб (барицентр) дэлхэйн гадаргаһаа 1,700 км гүндэ гү, али дэлхэйн радиусай дүрбэнэй нэгэ зайда оршоно. Һара дэлхэйе 27.3 үдэр бүри нэгэ тойродог ба Дэлхэй-Һара-Наранай системын үетэ өөршэлэлтүүдэй уламһаа һара дэлхэйһээ олон олон хэлбэритэй (29.5 үдэр бүри үелдэг, үзэгдэхэ орбитын үе) харагдадаг байна.

Һарын диаметр дэлхэйн дүрбэнэй нэгэ оршом бай 3,474 км юм. Тиихэдэнь һарын гадаргын талмайнь дэлхэйн арбанай нэгэ, хуурай газарай дүрбэнэй нэгэтэй гү, али ойролсоогоор АНУ, ОХУ, Канадын ниитэ нютаг дэбисхэртэй тэнсэнэ. Эзлэхүүн дэлхэйн 2 хуби, гадарга дээрэхи татаха хүсэниинь дэлхэйн гадарга дээрэхи татаха хүсэнэй 17 % байдаг ажаа.Һара дээрэ хүмүүн анха 1969 ондо 11-р Апполо газардаһан болоод одоогоор хүмүүнэй ошоһон ганса одон ороной бэетэ юм.

  • Зүүлтэ

Зүүлтэ

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 1,6 Wieczorek, M.; et al. (2006). «The constitution and structure of the lunar interior». Reviews in Mineralogy and Geochemistry 60: 221–364. Загбар:DOI.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 Williams, Dr. David R. (February 2, 2006). Moon Fact Sheet. NASA (National Space Science Data Center). 2008-12-31 үдэртэ хандаһан.
  3. A.R. Vasavada, D.A. Paige, and S.E. Wood (1999). «Near-Surface Temperatures on Mercury and the Moon and the Stability of Polar Ice Deposits». Icarus 141: 179. Загбар:DOI.
Other Languages
Аҧсшәа: Амза
Afrikaans: Maan
Alemannisch: Mond
አማርኛ: ጨረቃ
aragonés: Luna
Ænglisc: Mōna
العربية: القمر
ܐܪܡܝܐ: ܣܗܪܐ
مصرى: قمر
অসমীয়া: চন্দ্ৰ
asturianu: Lluna
azərbaycanca: Ay
تۆرکجه: آی
башҡортса: Ай (юлдаш)
Boarisch: Mond
žemaitėška: Mienolis
беларуская (тарашкевіца)‎: Месяц (спадарожнік)
български: Луна
भोजपुरी: चंद्रमा
বাংলা: চাঁদ
བོད་ཡིག: ཟླ་བ།
brezhoneg: Loar
català: Lluna
Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄: Nguŏk-giù
Tsetsêhestâhese: Taa'é-eše'he
کوردی: مانگ
corsu: Luna
qırımtatarca: Ay (kök cismi)
čeština: Měsíc
kaszëbsczi: Miesądz
словѣньскъ / ⰔⰎⰑⰂⰡⰐⰠⰔⰍⰟ: Мѣсѧць
Cymraeg: Lleuad
dansk: Månen
Deutsch: Mond
डोटेली: चन्द्रमा
ދިވެހިބަސް: ހަނދު
Ελληνικά: Σελήνη
emiliàn e rumagnòl: Lónna
English: Moon
Esperanto: Luno
español: Luna
eesti: Kuu
euskara: Ilargia
estremeñu: Luna
فارسی: ماه
Fulfulde: Lewru
suomi: Kuu
Võro: Kuu
føroyskt: Mánin
français: Lune
arpetan: Lena
Nordfriisk: Moune
furlan: Lune
Gaeilge: An Ghealach
贛語: 月光
Gàidhlig: Gealach
galego: Lúa
Avañe'ẽ: Jasy
ગુજરાતી: ચંદ્ર
Gaelg: Yn Eayst
Hausa: Wata
客家語/Hak-kâ-ngî: Ngie̍t-khiù
Hawaiʻi: Mahina
עברית: הירח
हिन्दी: चन्द्रमा
Fiji Hindi: Chandarma
hrvatski: Mjesec
hornjoserbsce: Měsačk
Kreyòl ayisyen: Lalin
magyar: Hold
հայերեն: Լուսին
interlingua: Luna
Bahasa Indonesia: Bulan
Interlingue: Lune
ꆇꉙ:
Ilokano: Bulan
ГӀалгӀай: Бутт (новкъар)
Ido: Luno
íslenska: Tunglið
italiano: Luna
ᐃᓄᒃᑎᑐᑦ/inuktitut: ᑕᖅᑭᖅ
日本語:
Patois: Muun
la .lojban.: lunra
Basa Jawa: Rembulan
ქართული: მთვარე
Qaraqalpaqsha: Ay
Taqbaylit: Ayyur (itri)
Адыгэбзэ: Мазэ
Kabɩyɛ: Fenaɣ
қазақша: Ай (серік)
kalaallisut: Qaammat
ភាសាខ្មែរ: ព្រះច័ន្ទ
ಕನ್ನಡ: ಚಂದ್ರ
한국어:
Перем Коми: Тӧлісь
कॉशुर / کٲشُر: ज़ून
Ripoarisch: Moond (Ääd)
kurdî: Heyv
коми: Тӧлысь
kernowek: Loor
Кыргызча: Ай
Latina: Luna
Ladino: Luna
Lëtzebuergesch: Äerdmound
лезги: Варз
Lingua Franca Nova: Luna
Limburgs: Maon
Ligure: Lunn-a
lumbaart: Lüna
lietuvių: Mėnulis
latviešu: Mēness
мокшень: Ков
Malagasy: Volana
македонски: Месечина
മലയാളം: ചന്ദ്രൻ
монгол: Сар
मराठी: चंद्र
Bahasa Melayu: Bulan (satelit)
Malti: Qamar
Mirandés: Luna
မြန်မာဘာသာ: လ (ကမ္ဘာရံဂြိုဟ်)
Dorerin Naoero: Maraman
Nāhuatl: Metztli
Napulitano: Luna
Plattdüütsch: Maand (Eer)
Nedersaksies: Maone (eerde)
नेपाली: चन्द्रमा
नेपाल भाषा: तिमिला
Nederlands: Maan
norsk nynorsk: Månen
norsk: Månen
Novial: Lune
Nouormand: Leune
Diné bizaad: Ooljééʼ
occitan: Luna
ଓଡ଼ିଆ: ଜହ୍ନ
ਪੰਜਾਬੀ: ਚੰਦਰਮਾ
Kapampangan: Bulan
polski: Księżyc
Piemontèis: Lun-a
پنجابی: چن
Ποντιακά: Φέγγος
پښتو: سپوږمۍ
português: Lua
Runa Simi: Killa
rumantsch: Glina
română: Luna
armãneashti: Lunâ
русский: Луна
русиньскый: Місяць (сателіт)
संस्कृतम्: चन्द्रः
саха тыла: Ый
ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ: ᱧᱤᱫᱟᱹ ᱪᱟᱸᱫᱚ
sardu: Luna
sicilianu: Luna
Scots: Muin
سنڌي: چنڊ
davvisámegiella: Mánnu
srpskohrvatski / српскохрватски: Mjesec
Simple English: Moon
slovenčina: Mesiac
slovenščina: Luna
Soomaaliga: Bil
shqip: Hëna
српски / srpski: Месец
Seeltersk: Moune
Basa Sunda: Bulan (satelit)
svenska: Månen
Kiswahili: Mwezi
ślůnski: Mjeśůnczek
தமிழ்: நிலா
ತುಳು: ಚಂದ್ರೆ
తెలుగు: చంద్రుడు
тоҷикӣ: Моҳтоб
Türkmençe: Aý (hemra)
Türkçe: Ay
татарча/tatarça: Ай (иярчен)
тыва дыл: Ай
українська: Місяць (супутник)
اردو: چاند
oʻzbekcha/ўзбекча: Oy
vèneto: Łuna
vepsän kel’: Kudmaine
Tiếng Việt: Mặt Trăng
West-Vlams: Moane
Volapük: Mun
walon: Lune
吴语: 月球
მარგალური: თუთა (ალმაშარე)
ייִדיש: לבנה
Yorùbá: Òṣùpá
Vahcuengh: Ronghndwen
Zeêuws: Maen (Aerde)
中文: 月球
文言:
Bân-lâm-gú: Goe̍h-niû
粵語: 月光
isiZulu: Inyanga