Унгар хэлэн

Унгар хэлэн
Өөрын нэрэ magyar nyelv
Тараалга Унгар, энэ гадна Австри, Хорвати, Румыни, Серби, Словаки, Словени, Украина
Арад түмэн Унгарнууд
Түрэлхи хэлэтнэй тоо 14-15 сая (2005)[1]
Хэлэнэй ангилал
Ураал
  • Финн-Угор
    • Угор
      • Унгар хэлэн
Үзэг бэшэг Лата үзэг (Унгар хубилбари)
Албан ёһоной хэрэглээ
Улас  Унгар
Олон уласай байгуулга:
Загбар:Country data Европын Холбоо
Орон нютаг Воеводино (Серби)
Тохируулагша байгууллага Унгарай Эрдэм Ухаанай Академиин
Хэлэ шэнжэлгын хүреэлэн
Томьёолбори
ISO 639-1 hu
ISO 639-2 hun
ISO 639-3 hun
Dist of hu lang europe.svg
Унгар хэлэнэй тархалта

Унгар хэлэн (Мажар хэлэн magyar nyelv) финн-угор хэлэнүүдэй нэгэ (угор бүлэг). Унгар Уласай албан ёһоной хэлэн. Мүн Румынида, Сербида (Воеводинодо), Словакида баһа тарааһан. Хэлэгшэдэй тоо — 14 сая хүн үлүү. Манси ба ханты хэлэнүүдтэ эгээн дүтэ. МЭҮ III‑дугаар мянган жэлэй элинсэг угор хэлэнһээ эхин абана. Мүнөө үеын унгар хэлэн 8 аялгуутай: дунай санаахи, баруун, мезёшег (закирай-хаг), палоц (баруун-хойто), зүүн-хойто, секей, тиса (дунай-тиса), урда (альфёльд). Уран зохёолой унгар хэлэн XVI—XIX зуун жэлдэ зүүн-хойто аялгуугай һуурида бии болобо.

Унгар хэлэнэй фонетикэнь ута ба богони фонемэнүүдэй зүршэлдүүлэн жэшэхэ, үгын эхиндэ хашалгануудай тааруулга үгы байха, түрүүшын үедэ даралта табиха гэхэ мэтэ онсолигтой. Унгар хэлэнэй үндэһэндээ залгамал (агглютинативна) маягтай байдагшье һаа, ниилэмэл (флективнэ) элементнүүдтэй байна. Морфологиин дуримынь хүйһэн ангилалай үгы байдал, олон падежнүүдэй тоо (20‑һаа үлүү) онсолигтой. Тодорхой (а/аz) ба тодорхойгүй (еgу) артикльнүүд тодорхой ба тодорхойгүй категориие найруулхын тула байдаг. Суффикс нэмэхэ ба үгэ нэмэлгэ хоёр үгэ үүсхэхэ аргатай.

Синтаксиста янза бүриин хэсүү мэдүүлэлнүүд үргэн тарааһан. Мэдүүлэлдэ элирхэйлэгшэ элирхэйлдэг үгынгөө урдада байгаад, элирхэйлдэг үгэ тэмдэгэй нэрэ бол тэрэтэй тааралданагүй аад, элирхэйлдэг үгэнь түлөөнэй нэрэ бол, хүйһэнээр ба падежээр тааралдана.

Үзэг бэшэгынь лата үзэгэй дээрэ ажаллана. Үзэг бэшэгынь 39 үзэгүүдһээ бүридэнэ.

Лексикын талаар, тюрк, славян ба германи хэлэнүүдһээ олон хари үгэнүүд байдаг.

Эртын унгар хэлэн тюрк хэлэнүүдтэ холбоотой байгаа.

Хэлэгшэдэй тоо

Улас орон Унгар хэлэгшэд
Унгар 10,177,223[2]
Румыни (гол түлэб Трансильвани) 1,443,970[3]
Словаки 520,528[4]
Серби (гол түлэб Воеводино) 293,299[5]
Украина (үндэһэндээ Закарпатиин можодо) 149,400[6]
АНУ 117,973[7]
Канада 75,555[8]
Израиль 70,000
Ниитэдэ 12-13 сая
Other Languages
Afrikaans: Hongaars
Alemannisch: Ungarische Sprache
አማርኛ: ሀንጋርኛ
aragonés: Idioma hongaro
العربية: لغة مجرية
asturianu: Idioma húngaru
azərbaycanca: Macar dili
تۆرکجه: مجار دیلی
башҡортса: Венгр теле
Boarisch: Ungarisch
žemaitėška: Vingru kalba
беларуская: Венгерская мова
беларуская (тарашкевіца)‎: Вугорская мова
български: Унгарски език
brezhoneg: Hungareg
bosanski: Mađarski jezik
català: Hongarès
Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄: Hṳ̆ng-ngà-lé-ngṳ̄
qırımtatarca: Macar tili
čeština: Maďarština
Чӑвашла: Венгр чĕлхи
Cymraeg: Hwngareg
Zazaki: Macarki
dolnoserbski: Hungoršćina
emiliàn e rumagnòl: Ungherais
Esperanto: Hungara lingvo
español: Idioma húngaro
euskara: Hungariera
føroyskt: Ungarskt mál
français: Hongrois
Frysk: Hongaarsk
Gaeilge: An Ungáiris
Gàidhlig: Ungairis
Gaelg: Ungaarish
客家語/Hak-kâ-ngî: Hiûng-ngà-li-ngî
עברית: הונגרית
Fiji Hindi: Hungarian bhasa
hrvatski: Mađarski jezik
hornjoserbsce: Madźaršćina
magyar: Magyar nyelv
հայերեն: Հունգարերեն
interlingua: Lingua hungare
Bahasa Indonesia: Bahasa Hongaria
íslenska: Ungverska
Basa Jawa: Basa Hongaria
ქართული: უნგრული ენა
Qaraqalpaqsha: Venger tili
Taqbaylit: Tahungarit
қазақша: Мажар тілі
한국어: 헝가리어
Перем Коми: Мадьяр кыв
kernowek: Hungarek
Кыргызча: Венгр тили
Lingua Franca Nova: Magiar (lingua)
Limburgs: Hongaars
لۊری شومالی: زون مجاری
lietuvių: Vengrų kalba
latviešu: Ungāru valoda
олык марий: Венгр йылме
македонски: Унгарски јазик
Bahasa Melayu: Bahasa Hungary
नेपाल भाषा: हङ्गेरियन भाषा
Nederlands: Hongaars
norsk nynorsk: Ungarsk
norsk: Ungarsk
occitan: Ongrés
Livvinkarjala: Ungarin kieli
Piemontèis: Lenga ungherèisa
پنجابی: میگیار بولی
português: Língua húngara
Runa Simi: Unriya simi
rumantsch: Lingua ungaraisa
română: Limba maghiară
русиньскый: Мадярскый язык
Kinyarwanda: Igihongiriya
sicilianu: Lingua ungarisa
davvisámegiella: Ungáragiella
srpskohrvatski / српскохрватски: Mađarski jezik
Simple English: Hungarian language
slovenčina: Maďarčina
slovenščina: Madžarščina
Gagana Samoa: Fa'aHanikeri
српски / srpski: Мађарски језик
Seeltersk: Ungarisk
svenska: Ungerska
Kiswahili: Kihungaria
ślůnski: Madźarsko godka
Tok Pisin: Tok Hangari
Türkçe: Macarca
татарча/tatarça: Маҗар теле
удмурт: Венгер кыл
ئۇيغۇرچە / Uyghurche: ماجار تىلى
українська: Угорська мова
oʻzbekcha/ўзбекча: Venger tili
vepsän kel’: Mad'jaran kel'
Tiếng Việt: Tiếng Hungary
Winaray: Hungaro
მარგალური: უნგრული ნინა
ייִדיש: אונגעריש
中文: 匈牙利语
Bân-lâm-gú: Hông-gâ-lī-gí
粵語: 匈牙利文