Протестант шэнэшлэл

Лютерэй «95 сэдэбүүдэй» түрүүшын хуудаһан

Протестант шэнэшлэл гү, али Реформаци (латаар reformatio — «заһаха, һайжаруулха, шэнэшлэхэ» гэһэн удхатай) гээшэ баруун болон түб Европын хэмжээндэ XVI—XVII зуунай үедэ Библиин һургаалые дахажа католик христосой шажаниие һайжаруулха, шэнэшлэхэ талаар гараһан олониитые хамарһан шажан болон олониитын хүдэлөөн юм[1].

1517 ондо Бүхы Гэгээнтэнүүдэй һайндэрэй үдэшэдэ Мартин Лютер Саксониин Виттенбергын сүмын үүдэндэ индульгенци ба Католик сүмын коррупци тухай «95 сэдэбүүдээ» тунхаглаба. Протестант шэнэшлэлэй идеологууд өөрынгөө шүүмжэлэлдэ Католик сүмын шаталалые ба санбаартадые буруушаажа, католик Нангин уламжалалые мэлзэжэ, газар баялигые эзэлхэ сүмын эрхые үгыдхэбэ. Арюун Римэй эзэнтэ гүрэндэ католик эзэн хаанай ба гүнүүдэй ба протестант гүнүүдэй хоорондо удаан тэмсээн эхилбэ. Тэрэ тэмсээнэй үрэ дүндэ 1555 оной Аугсбургын шажанай энхэ тайбан, Германиин децентрализаци шангадхаһан 1618—1648 оной Гушан жэлэй дайн болобо.

Протестант шэнэшлэлэй гол урасхалнууд: бюргерэй шэнэшлэл (Лютер, Жан Кальвин, Ульрих Цвингли); католик сүмэдэ эсргүүсэһэн ба тэгшэ эрхэ түлөө тэмсэһэн арадай шэнэшлэл (Томас Мюнцер, анабаптистууд); сүмын газарые эзэмдэхэ, засагаа бэхилхэ зорилготой хаашуулай шэнэшлэл.

Протестант шэнэшлэлэй үзэл сурталай туг доро Германиин 1524—1526 оной Таряашадай дайн, Нидерландын хубисхал ба Англиин хубисхал үнгэрбэ. Протестант шэнэшлэлэй үрэ дүндэ протестантизм бии болобо.

  • Зүүлтэ

Зүүлтэ

  1. Реформация // Большая советская энциклопедия : [в 30 т.] / Юрэнхы редактор А. М. Прохоров. — 3-дахи хэблэл. — Москва: Советская энциклопедия, 1969—1978.
Other Languages
Alemannisch: Reformation
azərbaycanca: Reformasiya
башҡортса: Реформация
žemaitėška: Refuormacėjė
беларуская: Рэфармацыя
беларуская (тарашкевіца)‎: Рэфармацыя
български: Реформация
bosanski: Reformacija
čeština: Reformace
Deutsch: Reformation
Ελληνικά: Μεταρρύθμιση
English: Reformation
Esperanto: Reformacio
客家語/Hak-kâ-ngî: Chûng-kau Kói-kiet
hrvatski: Reformacija
magyar: Reformáció
հայերեն: Ռեֆորմացիա
interlingua: Reforma protestante
Bahasa Indonesia: Reformasi Protestan
íslenska: Siðaskiptin
日本語: 宗教改革
қазақша: Реформация
한국어: 종교 개혁
Кыргызча: Реформация
Latina: Reformatio
Lëtzebuergesch: Reformatioun
Lingua Franca Nova: Reformi protestantiste
Limburgs: Reformatie
lietuvių: Reformacija
latviešu: Reformācija
Bahasa Melayu: Reformasi Protestan
Plattdüütsch: Reformatschoon
Nedersaksies: Reformasie
Nederlands: Reformatie
norsk nynorsk: Reformasjonen
occitan: Reforma
polski: Reformacja
rumantsch: Refurmaziun
русский: Реформация
русиньскый: Реформация
саха тыла: Реформация
srpskohrvatski / српскохрватски: Reformacija
Simple English: Protestant Reformation
slovenčina: Reformácia
slovenščina: Reformacija
Seeltersk: Reformation
svenska: Reformationen
Türkmençe: Reformasiýa
Türkçe: Reform (tarih)
українська: Реформація
oʻzbekcha/ўзбекча: Reformatsiya
吴语: 誓反裂教
中文: 宗教改革
Bân-lâm-gú: Chong-kàu Kái-kek
粵語: 宗教改革