Болбосорол

"Багша ба һурагшад", Дануон (Ким Хүндо). Жүсон, Содан һургуули (서당:書堂)
Хадамал
Монгол үзэгээр Bolbasural.PNG
буряад кирилл. болбосорол
монгол кирилл. боловсрол

Һуралсал гү, али болбосорол - эрдэм, уран шадабари эзэмдэшэһэн байха удха[1].

Болбосоролые шухам ямар түбшэндэ асуудалые абажа үзэжэ байгааһаа хамааршье өөр өөрөөр тодорхойлхо боломжотой. Хэрбээ хуби хүнэй түбшэндэ гү, али ябасуу удхаар абажа үзэбэл болбосоролонь "хүнэй өөрыгөө болбосоруулжа хүгжүүлхын тулда ухамсартайгаар хэжэ байгаа танин мэдэхэ үйлэ ажалалгаа, түүнэй үрэ дүн" гэжэ тодорхойлжо болоно. Харин ниигэмэй түвшэндэ гү, али үргэн удхаарань абажа үзэжэ байгаа тохёолдолдо болбосоролые "эргэдэй һуража болбосорхо, хүгжэхэ эрхээ эдлэхэдэнь түрэ, ниигэмэй зүгһөө дэмжэлгэ үзүүлжэ байгаа үйлэшэлгээ, түүнэй үрэ дүн" гэжэ тодорхойлжо болоно.

Болбосорол олгохо орошон бүрдүүлхэнь һурган хүмүүжүүлэгшын гол ажал юм. Олон түрэлэй болбосорол байдаг:

  • Албан ёһоной болбосоролонь бага һургуулиһаа абахуулаад эхилдэг, үндэһэн, академиин гэхэ мэтэ болбосорол эзэмшэхэ ябадал юм.
  • Албан ёһоной буса болбосоролонь голдуу гэртээ, жэшээлбэл хүүгэдэй, эсэгэ эхэһээ хоол хэхэг заалгаха болбосорол юм.

Болбосоролой тодорхойлолтууд

  • Ниигэмэй гишүүнэй хубида хүнэй эзэмшэһэн мэдэлэг, шүтлэг, уралиг, ёһо һуртахуун, дадал зуршалай нэгэдэлые соёл гэхэ болон түүные ниигэмэй захяалгад ниисүүлэн нэгэ үеһөө нүгөө үедэ дамжуулха хэрэгсэлые болбосорол гэжэ ойлгоно.
  • Болбосорол гэдэгэй доро түүхээр бии болоһон, ниигэмэй ухамсарта зохихо хэмжээгээр һууһан, ямар нэгэн түгэс дүрдэ зорюуд шиглүүлэн бэе хүнэй оюун һанаа, бэе билдар, ниигэмэй шэнжые түлэбшүүлхэ бүхы лэ үйлэ ябасые ойлгоно.
  • Агуулга нь эцсийн эцэст тухайн нийгмийн нийгэм эдийн засаг, улс төрийн байгууламж, түүний материал техникийн түвшингээр тодорхойлогдох шинжлэх ухааны мэдлэг чадвар, дадал, зан суртахууны үнэт зүйл, биеэ авч явах хэм хэмжээг нийгмийн гишүүдэд эзэмшүүлэх үүрэг бүхий сургалт, хүмүүжлийн бие даасан тогтолцоог боловсрол гэж ойлгоно.

Боловсролыг хүнд "олгож", "эзэмшүүлж" болдог эд зүйл мэт ойлгож ярих нь тун гэнэн зүйл. Боловсрох, сурах нь үнэндээ хувь хүн өөрөө өөрийгөө боловсруулж хөгжүүлэхийн тулд хичээж, оюун ухаанаа дайчилж ажилласны үр дүн болохоос идэвхгүй сонсож, харснаар бүтдэг үйл биш. Хэдийгээр хэн нэгэнд "боловсрол олголоо" гээд гэрчилгээ, диплом олгосон ч тэр хүн өөрөө л хичээж суралцаагүй бол боловсроогүй хэвээрээ үлдэнэ. Иймээс ингэж хэлж, ярьж, ойлголцох нь боловсрох үйлийн эзний үүргийг үгүйсгэж боловсрол эзэмшихэд нь тусалж, дэмжих хүнийх нь хандлагыг буруу тийш нь эргүүлж, шавьдаа өөрийн хүссэнээр хандаж ажиллаж болох мэт ойлголт, итгэл төрүүлдэг болох нь өнөөдрийн багш, сурган хүмүүжүүлэгчид, боловсролын удирдах ажилтнууд болон төрийн удирдлагуудын ярианаас харагдаж байдаг.

Other Languages
Afrikaans: Onderwys
Alemannisch: Bildung
አማርኛ: ትምህርት
aragonés: Educación
العربية: تعليم
অসমীয়া: শিক্ষা
asturianu: Educación
azərbaycanca: Təhsil
تۆرکجه: تحصیل
башҡортса: Мәғариф
žemaitėška: Švėitėms
беларуская: Адукацыя
беларуская (тарашкевіца)‎: Адукацыя
български: Образование
भोजपुरी: शिक्षा
বাংলা: শিক্ষা
བོད་ཡིག: སློབ་གསོ།
brezhoneg: Deskadurezh
bosanski: Obrazovanje
català: Educació
Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄: Gáu-ṳ̆k
нохчийн: Дешар
Cebuano: Edukasyon
کوردی: پەروەردە
corsu: Educazioni
čeština: Vzdělávání
Чӑвашла: Вĕрентÿ
Cymraeg: Addysg
dansk: Uddannelse
Deutsch: Ausbildung
Ελληνικά: Εκπαίδευση
English: Education
Esperanto: Eduko
español: Educación
eesti: Haridus
euskara: Hezkuntza
estremeñu: Educación
suomi: Koulutus
Võro: Koolitus
føroyskt: Útbúgving
français: Éducation
furlan: Educazion
Frysk: Underwiis
Gaeilge: Oideachas
Gàidhlig: Foghlam
galego: Educación
Gaelg: Edjaghys
客家語/Hak-kâ-ngî: Kau-yuk
עברית: חינוך
हिन्दी: शिक्षा
Fiji Hindi: Parrhai
hrvatski: Obrazovanje
Kreyòl ayisyen: Edikasyon timoun
magyar: Oktatás
հայերեն: Կրթություն
interlingua: Education
Bahasa Indonesia: Pendidikan
Ilokano: Edukasion
íslenska: Menntun
italiano: Educazione
ᐃᓄᒃᑎᑐᑦ/inuktitut: ᐃᓕᓐᓂᐊᖅᑐᓕᕆᓂᖅ
日本語: 教育
Patois: Edikieshan
Basa Jawa: Pandhidhikan
ქართული: განათლება
қазақша: Білім беру
kalaallisut: Ilinniartitaaneq
ភាសាខ្មែរ: ការអប់រំ
ಕನ್ನಡ: ಶಿಕ್ಷಣ
한국어: 교육
къарачай-малкъар: Окъуу
kurdî: Perwerde
Кыргызча: Билим берүү
Latina: Educatio
Lëtzebuergesch: Educatioun
Limburgs: Óngerwies
lietuvių: Švietimas
latviešu: Izglītība
Basa Banyumasan: Pendidikan
Malagasy: Fanabeazana
македонски: Образование
монгол: Боловсрол
मराठी: शिक्षण
Bahasa Melayu: Pendidikan
Mirandés: Eiducaçon
မြန်မာဘာသာ: ပညာရေး
Napulitano: Aducazzione
नेपाली: शिक्षा
नेपाल भाषा: शिक्षा
Nederlands: Onderwijs
norsk nynorsk: Utdanning
norsk: Utdannelse
Novial: Edukatione
Nouormand: Êducâtion
occitan: Educacion
Livvinkarjala: Opastus
Ирон: Ахуырад
ਪੰਜਾਬੀ: ਸਿੱਖਿਆ
Kapampangan: Educación
Picard: Éducacion
polski: Edukacja
Piemontèis: Educassion
پنجابی: پڑھائی
پښتو: زده کړه
português: Educação
Runa Simi: Yachachiy
română: Educație
русский: Образование
русиньскый: Ошколованя
саха тыла: Үөрэҕирии
ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ: ᱥᱮᱪᱮᱫ
sicilianu: Aducazzioni
Scots: Eddication
سنڌي: تعليم
davvisámegiella: Skuvlejupmi
srpskohrvatski / српскохрватски: Obrazovanje
Simple English: Education
slovenčina: Vzdelávanie
slovenščina: Izobraževanje
Soomaaliga: Waxbarasho
shqip: Arsimi
српски / srpski: Образовање
Basa Sunda: Atikan
svenska: Utbildning
Kiswahili: Malezi
தமிழ்: கல்வி
తెలుగు: విద్య
тоҷикӣ: Маориф
ትግርኛ: ትምህርቲ
Türkmençe: Bilim (okuw)
Tagalog: Edukasyon
Tok Pisin: Edukesen
Türkçe: Eğitim
Xitsonga: Dyondzo
татарча/tatarça: Мәгариф
українська: Освіта
اردو: تعلیم
oʻzbekcha/ўзбекча: Taʻlim
vèneto: Educasion
vepsän kel’: Openduz
Tiếng Việt: Giáo dục
Volapük: Dugäl
Winaray: Pag-aram
吴语: 教育
isiXhosa: Imfundo
ייִדיש: חינוך
Vahcuengh: Gyauyuz
中文: 教育
Bân-lâm-gú: Kàu-io̍k
粵語: 教育
isiZulu: Imfundo