Saksoned

Ur bobl c’herman e oa ar Saksoned, hag o chom er pezh a zo bremañ gwalarn Alamagn ha reter an Izelvroioù. Meneg a voe graet anezho gant an douaroniour Ptolemaios en Eil kantved ; evitañ e oant ur bobl o chom er strizh-douar a zo Schleswig-Holstein ha Jutland bremañ. Moarvat ez ejont war-du ar c’hornôg goude-se.
Dont a rafe o anv, Sakson, eus ar ger hensaoznek seax, « kontell, badalenn, kleze » [1]. Hervez ar pezh a gonte Einhard, istorour Karl Veur (Vita Caroli c.7), e oant tud kriz ha brezelgar forzh pegement.

Aloubiñ Breizh-Veur

Lod eus ar Saksoned, a-gevret gant Angled, Juted, Franked ha Friziz, a yeas da Enez Vreizh (Britannia), da vare dibenn an Impalaeriezh roman er c’hornôg. Abaoe meur a gantved dija e oa preizherien c’herman oc’h argadiñ aodoù reter ha su Enez Vreizh. Evit talañ ouzh ar argadegoù-se e oa bet savet ur rummad kreñvlec’hioù gant ar Romaned a-hed an aod, a oa anvet Litora Saxonica pe aod ar Saksoned. Lod eus ar breizherien-se a oa bet lezet d’ober o annez war an aod-se, koulskoude, pa oa an enezenn e dalc’h ar Romaned c’hoazh.
E 449, goude un argadeg gant ar Bikted, Vortigern, roue ar Vrezhoned romanekaet, a c’houlennas sikour digant ar Juted, da zont da zifenn e vro. Trec’het e voe ar Bikted gant ar Juted ha goude-se en em stalias un nebeud Juted e Kent, e gevred an enezenn. Pa voe nac’het o goulennoù da gaout muioc’h a zouaroù en em savas an holl bobloù german a-enep mistri an enezenn. Angled, Juted ha Saksoned dreist-holl a aloubas ar vro.
Goude ur pennad e oa peder rouantelezh sakson e su an enezenn :

  1. er reter : Essex (bro Saksoned ar reter), en-dro da gêr Colchester ;
  2. er c’hreisteiz : Sussex (bro Saksoned ar su) ;
  3. er c’hornôg : rouantelezh Wessex (bro Saksoned ar c’hornôg), en-dro d’ar gêr-benn Winchester ;
  4. er c’hreiz : Middlesex, ur rouantelezh vihanoc’h ha berrbad, peogwir e voe staget ouzh rouantelezh an Angled (Engl-land).

Anv Saksoned Enez Vreizh a emdroas e yezh keltiek ar vro evit mont d’un dra bennak en deus roet ar ger brezhonek Saozon pe ar ger kembraek Saeson. Ha gant an anv-se e voe graet ganto evit envel an holl C’hermaned deuet da Breden ha hiziv ez eo gant ar ger-se e vez graet evit envel o diskennidi, tud Bro-Saoz (tra ma raer e yezhoù all, evel ar yezhoù romanek pe ar yezhoù germanek, gant ur ger deveret eus anv an Angled, evit envel an dud-se.)

Hollad ar C’hermaned deuet da Breden, Saksoned, Angled ha Juted, a zeuas da vezañ anvet Angled-ha-Saozon.

En deroù ne oant ket kristenien. Dre rouantelezh Kent ez erruas ar gristeniezh en o bro e deroù ar VIIvet kantved, degaset da gentañ gant ar misioner roman Paulinus.

Rouaned Wessex a zeuas da vezañ ar re c’halloudusañ e su Enez Vreizh. Unaniñ a rejont ar rouantelezhioù all gant o bro, ha kemer an titl a Bretwalda (eus an anv Bretanwealda, a dalveze "Aotrou Preden" en o yezh c’hermanek) (keñveriañ gant an "Ard Rí" en Iwerzhon). En Xvet kantved e voe unanet ar vro da vat, dindan ren ar roue Alfred ar Bras, nebeut amzer a-raok donedigezh an Normaned.

N’emañ ket an holl istorourien a-unvouezh : evit lod e voe peoc’hus a-walc’h emled an Angled-ha-Saozon en izeldirioù Preden. Evit lod all e voe gwadek an emgannoù ha bras an distrujoù, evel ma kont Gweltaz, Gildas Sapiens, ur Brezhon anezhañ, en e skrid latin De Excidio et Conquestu Britanniæ, savet war-dro ar bloavezh 560.

Met padout a reas ar brezelioù etre ar Vrezhoned romanekaet hag an alouberien, Juted, Saozon hag Angled e-pad 400 vloaz, ha tamm-ha-tamm e voe kaset ar Vrezhoned war-du ar c’hornôg hag ar gwalarn, ma kavjont repu en uheldirioù Kembre ha Bro-Skos.

Diwar yezh kozh ar Saksoned eo deuet an hensaozneg (Old English).

Other Languages
aragonés: Saxons
Ænglisc: Seaxe
العربية: ساكسون
беларуская: Саксы
български: Сакси
bosanski: Sasi
català: Saxons
čeština: Sasové
Чӑвашла: Сакссем
Cymraeg: Sacsoniaid
dansk: Saksere
Ελληνικά: Σάξονες
English: Saxons
Esperanto: Saksoj
español: Pueblo sajón
eesti: Saksid
euskara: Saxoi
suomi: Saksit
français: Saxons
Gaeilge: Sacsanaigh
galego: Saxóns
עברית: סקסונים
हिन्दी: सैक्सन
hrvatski: Sasi
magyar: Szászok
Հայերեն: Սաքսեր
Bahasa Indonesia: Bangsa Sachsen
italiano: Sassoni
日本語: サクソン人
ქართული: საქსები
қазақша: Сакстер
한국어: 색슨인
Latina: Saxones
lietuvių: Saksai
latviešu: Sakši
македонски: Саси
Mirandés: Saxones
မြန်မာဘာသာ: ဆက္ကဆန်
Plattdüütsch: Sassen (Volk)
Nedersaksies: Saksen (vôlk)
Nederlands: Saksen (volk)
norsk: Saksere
polski: Sasi
پنجابی: سیکسن
português: Saxões
română: Saxoni
русский: Саксы
Scots: Saxons
srpskohrvatski / српскохрватски: Sasi
Simple English: Saxons
slovenčina: Sasi (kmeň)
slovenščina: Sasi
shqip: Saksonët
српски / srpski: Саси
svenska: Saxare
Kiswahili: Wasaksoni
Tagalog: Sakson
Türkçe: Saksonlar
українська: Сакси
Tiếng Việt: Người Sachsen
中文: 撒克遜人
Bân-lâm-gú: Saxon lâng