Федэралізм

Сучасныя федэрацыі

Федэралізм (фр.: federalismefederalisme, ад лац.: feodusfeodus — дагавор, саюз) — асноўны прынцып федэрацыі, прызнанне палітычным ідэалам федэратыўнай арганізацыі дзяржавы, імкненне або аб'яднаць некалькі асобных дзяржаў у адну федэрацыю, або звярнуць унітарную дзяржаву ў федэратыўную.

Федэралісты — прыхільнікі федэратыўнай арганізацыі або іх дзяржавы, або ўсіх дзяржаў наогул. У першай палове XIX стагоддзя сярод дэмакратаў і радыкалаў было даволі шырока распаўсюджана вераванне ў надыход такога часу, «калі народы, забыўшыся пра спрэчкі, у адзіную сям'ю злучацца»; такое, па словах Пушкіна, было перакананне Міцкевіча, так думалі і многія іншыя; перакананым прыхільнікам гэтай ідэі быў Мадзіні. Аднак у такім агульным выглядзе гэта вераванне не паслужыла да стварэння на яго глебе арганізаванай групы; толькі ў дачыненні да некаторых дзяржаў федэралізм не раз з'яўляўся аб'яднаўчым пачаткам моцных партый[1].

У Еўропе «федэралістамі» («федэраламі») часам называюць тых, хто выступае за агульны федэральны ўрад, з размеркаванымі ўладамі на рэгіянальным, нацыянальным і наднацыянальным узроўнях. Еўрапейскі федэралізм паўстаў у пасляваеннай Еўропе, і адной з найбольш важных ініцыятыў у гэтым кірунку была прамова Уінстана Чэрчыля ў Цюрыху ў 1946 годзе[2].

Літаратура

іншыя мовы
Alemannisch: Föderalismus
العربية: فدرالية
ܐܪܡܝܐ: ܦܕܪܠܝܐ
asturianu: Federalismu
български: Федерализъм
भोजपुरी: संघवाद
català: Federalisme
Cebuano: Pederalismo
کوردی: فێدراڵیزم
čeština: Federalismus
Cymraeg: Ffederaliaeth
Deutsch: Föderalismus
Thuɔŋjäŋ: Miiriwatwuɔt
English: Federalism
Esperanto: Federaciismo
español: Federalismo
euskara: Federalismo
فارسی: فدرالیسم
français: Fédéralisme
furlan: Federalisim
galego: Federalismo
עברית: פדרליזם
हिन्दी: संघवाद
Bahasa Indonesia: Federalisme
italiano: Federalismo
日本語: 連邦主義
ქართული: ფედერალიზმი
қазақша: Федерализм
한국어: 연방주의
Limburgs: Federalisme
lumbaart: Federalism
मैथिली: सङ्घीयता
Bahasa Melayu: Federalisme
مازِرونی: فدرالیسم
नेपाली: सङ्घीयता
Nederlands: Federalisme
norsk nynorsk: Føderalisme
occitan: Federalisme
polski: Federalizm
română: Federalism
русский: Федерализм
Scots: Federalism
Simple English: Federalism
slovenčina: Federalizmus
Soomaaliga: Federaaliisim
српски / srpski: Федерализам
svenska: Federalism
Tagalog: Pederalismo
українська: Федералізм
中文: 联邦主义