Сексізм

Шыльда штаб-кватэры «Нацыянальнай Асацыяцыі супраць жаночага выбарчага права» ( англ.: National Association Against Woman Suffrage). ЗША, пачатак XX стагоддзя

Сексі́зм ( англ.: sexism, ад лац.: sexus — пол) — ідэалогія і практыка дыскрымінацыі людзей паводле прыкметы полу [1]. Чалавек, які вызнае ці практыкуе сексізм, завецца сексістам. Тэрмін «сексізм» з'явіўся ў 1960-я гады, з уздымам фемісцкага руху на Захадзе. Ён утвораны па аналогіі са словам «расізм».

Сексізм як ідэалогія заснаваны на стэрэатыпных мадэлях гендарных роляў. Ён ставіць ролі, здольнасці, інтарэсы і мадэлі паводзін людзей у залежнасць ад іх гендара.

У рамках фемісцкай тэорыі сексізм часцей за ўсё разглядаецца як праява патрыярхату, гэта значыць як дыскрымінацыя жанчын мужчынамі. Тым не менш, існуе альтэрнатыўнае разуменне сексізму як з'явы, якая ў прынцыпе можа быць двухбаковай. Некаторыя антыфеміністы выкарыстоўваюць паняцце сексізму ў стаўленні да мужчын для крытыкі феміністак [2]. Унутры самога фемісцкага руху ўяўленне аб магчымасць «адваротнага сексізму» характэрна для больш умераных плыняў, прадстаўніцы якіх вінавацяць у сексізме і мізандрыі радыкальных феміністак [3].

Сексізм прыводзіць да дэрэалізацыі чалавека, падаўлення яго індывідуальнасці, перашкаджае раскрываць свой унутраны патэнцыял, што ўрэшце прыводзіць да росту колькасці неўрозаў, дэпрэсій, узаемнага недаверу паміж людзьмі, замінае развіццю грамадства. У развітых краінах ёсць праграмы, у тым ліку адукацыйныя, скіраваныя на пераадоленне сексісцкіх стэрэатыпаў.

Ідэалогія сексізму

Часцей за ўсё пад сексізмам разумеюць дыскрымінацыю жанчын [4] [5] [6] [7] [8]. З пункту гледжання фемісцкай тэорыі, сексізм — гэта праява патрыярхата, гэта значыць такой ладу грамадства, пры якім мужчыны як сацыяльная група маюць уладу над жанчынамі як сацыяльнай групай. Як і іншыя віды дыскрымінацыі, сексізм уяўляе сабой паражэнне ў правах той групы, якая пазбаўлена ўлады, у гэтым выпадку жанчын.

Для апраўдання ідэалогіі сексізму, як правіла, выкарыстоўваюцца эсенцыялісцкія сцвярджэнні, якія тлумачаць сацыяльная няроўнасць мужчын і жанчын іх прыроднымі адрозненнямі. Тым часам, сучасныя гендарныя даследаванні аспрэчваюць традыцыйныя стэрэатыпы як пра прыроджанасць гендарных паводзін, так і пра тое, што прынята лічыць біялагічнымі адрозненнямі. Напрыклад, старанна праведзеныя навуковыя даследаванні не выяўляюць адрозненняў у будове і функцыянаванні мужчынскага і жаночага мозга [9].

іншыя мовы
Alemannisch: Sexismus
asturianu: Sexismu
azərbaycanca: Seksizm
беларуская (тарашкевіца)‎: Сэксізм
bosanski: Seksizam
català: Sexisme
čeština: Sexismus
Cymraeg: Rhywiaeth
dansk: Sexisme
Deutsch: Sexismus
Ελληνικά: Σεξισμός
English: Sexism
Esperanto: Seksismo
español: Sexismo
eesti: Seksism
euskara: Sexismo
suomi: Seksismi
Võro: Seksism
français: Sexisme
Frysk: Seksisme
galego: Sexismo
हिन्दी: लिंगवाद
hrvatski: Seksizam
magyar: Szexizmus
Bahasa Indonesia: Seksisme
íslenska: Kynjamismunun
italiano: Sessismo
日本語: 性差別
Patois: Sexizim
ქართული: სექსიზმი
қазақша: Сексизм
한국어: 성 차별
Latina: Sexismus
lietuvių: Seksizmas
latviešu: Seksisms
македонски: Сексизам
Bahasa Melayu: Seksisme
Mirandés: Sexismo
नेपाल भाषा: लिङ्गभेद
Nederlands: Seksisme
norsk nynorsk: Kjønnsdiskriminering
polski: Seksizm
português: Sexismo
русский: Сексизм
русиньскый: Сексізм
sicilianu: Sissismu
Scots: Sexism
srpskohrvatski / српскохрватски: Seksizam
Simple English: Sexism
slovenčina: Sexizmus
slovenščina: Seksizem
shqip: Seksizmi
српски / srpski: Сексизам
svenska: Sexism
Tagalog: Seksismo
Türkçe: Cinsiyetçilik
українська: Сексизм
хальмг: Сексизм
Bân-lâm-gú: Sèng-pia̍t-chú-gī