Рымскае права

Рымскае права — прававая сістэма, якая існавала ў Старажытным Рыме і ў Візантыйскай імперыі з VIII стагоддзя да н.э. па VIII стагоддзе н.э., а таксама галіна прававой навукі, якая займаецца яе вывучэннем.

Рымскае права стала ўзорам ці правобразам прававых сістэм многіх іншых дзяржаў, з'яўляецца гістарычнай асновай рамана-германскай (кантынентальнай) прававой сям'і.

Крыніцы

Інстытуцыі і Дыгесты.
CORPUS IURIS CIVILIS. Выданне П. Кругера і Т. Момзена. Берлін, 1889.

Першыя ўказанні на форму звычаёвага права Рыма і яго прававых інстытутаў могуць быць знойдзены ў заключэннях па судовых справах, якія дайшлі да нас. Першыя крыніцы пісанага права Рыма, якія дайшлі да нас  — законы рымскіх цароў. Адзін з найбольш значных — Збор законаў дванаццаці табліц (лац.: Leges duodecim tabularum), які перанёс многія палажэнні Законаў Салона, адносіцца да сярэдзіны V стагоддзя да н.э. Да III стагоддзя да н.э. рымскае права ўжо выразна аддзялялася ад рэлігійных нормаў.

У 367 годзе да н.э. законам Цывілія Цэкса была ўведзена пасада прэтара. Прэтар выбіраўся штогод, кандыдаты на гэту пасаду складалі прэтарскія эдыкты, якія апісвалі іх стаўленне да праваўжывання і разуменне яго прынцыпаў. Прэтар мог у меру неабходнасці папаўняць прабелы ў крыніцах права і прызнаваць старыя законы неадпаведнымі сучасным рэаліям. Прэтарскае права ўнесла вялікі ўнёсак у развіццё Рымскай сістэмы права.

Адзіным помнікам поўнай старажытнарымскай навуковай сістэмы права з'яўляюцца Інстытуцыі Гая (II стагоддзе н.э.). У 426 г. н.э. імператар Валентыніян III прызнаў яго меркаванні нароўні з меркаваннямі Папініяна, Ульпіяна, Мадэсціна і Паўла крыніцай права, якімі трэба карыстацца суддзям пры вынясенні рашэнняў.

Дыгесты Юстыніяна на доўгі час сталі асноўнай пісанай крыніцай права ў Рыме. Істытуцыянальная кансерватыўнасць права ў перыяд Рымскай імперыі дазволіла развіць надзвычай распрацаваную юрыдычную тэхніку і скласці высока-сістэматызаваныя крыніцы права, аказала дабратворны ўплыў на прававую навуку. Рэцэпцыя рымскага прыватнага права адыграла ключавую ролю ў развіцці рамана-германскай і вытворных прававых сем'яў і дазволіла ўмацавацца еўрапейскай прававой навуцы.

іншыя мовы
العربية: قانون روماني
asturianu: Derechu romanu
azərbaycanca: Roma hüququ
български: Римско право
bosanski: Rimsko pravo
català: Dret romà
čeština: Římské právo
dansk: Romerret
Ελληνικά: Ρωμαϊκό Δίκαιο
English: Roman law
Esperanto: Romia juro
español: Derecho romano
فارسی: حقوق روم
français: Droit romain
hrvatski: Rimsko pravo
magyar: Római jog
interlingua: Derecto roman
Bahasa Indonesia: Hukum Romawi
íslenska: Rómarréttur
italiano: Diritto romano
日本語: ローマ法
қазақша: Рим құқығы
한국어: 로마법
Latina: Ius Romanum
lietuvių: Romėnų teisė
Plattdüütsch: Röömsch Recht
Nederlands: Romeins recht
occitan: Drech roman
português: Direito romano
română: Drept roman
sicilianu: Drittu rumanu
Scots: Roman law
srpskohrvatski / српскохрватски: Rimsko pravo
Simple English: Roman law
slovenčina: Rímske právo
slovenščina: Rimsko pravo
српски / srpski: Римско право
svenska: Romersk rätt
Türkçe: Roma hukuku
українська: Римське право
oʻzbekcha/ўзбекча: Rim huquqi
Tiếng Việt: Luật La Mã
中文: 罗马法
粵語: 羅馬法