Нямецкая мова

  • Нямецкая мова
    Саманазва deutsch, deutsche sprache
    Краіны Германія, Аўстрыя, Швейцарыя, Ліхтэнштэйн, Бельгія, Італія, Люксембург, Расія і яшчэ 36 краін
    Афіцыйны статус

    Сцяг Германіі Германія
    Сцяг Аўстрыі Аўстрыя
    Сцяг Ліхтэнштэйна Ліхтэнштэйн
    Сцяг Швейцарыі Швейцарыя
    Сцяг Люксембурга Люксембург
    Сцяг Бельгіі Бельгія:

    • flag of the german community in belgium.svg Нямецкамоўная супольнасць

    Рэгіянальная ці лакальная афіцыйная мова:
    Сцяг Бразіліі Бразілія:[1][2]

    • bandeira de santa catarina.svg Санта-Катарына ( Антоніу-Карлус, Памеродзі)

    Сцяг Ватыкана Ватыкан:

    • bandera guardia vatica pancho.svg Швейцарская гвардыя[3]

    Сцяг Даніі Данія (Паўднёвая Данія)[4]
    Сцяг Італіі Італія:

    • flag of south tyrol.png Паўднёвы Ціроль[5]

    Сцяг Намібіі Намібія[6][7]
    Сцяг Парагвая Парагвай[8]
    Сцяг Польшчы Польшча:[9]

    • Апольскае ваяводства Апольскае ваяводства (27 гмін)
    • Сілезскае ваяводства Сілезскае ваяводства (1 гміна)

    Сцяг Славакіі Славакія:

    • Банскабістрыцкі край Банскабістрыцкі край ( Крагуле)

    Сцяг Францыі Францыя:[10][11]

    • flag of alsace.svg Эльзас
    • flag of lorraine.svg Латарынгія (Мозель)

    Арганізацыі:

    • Сцяг ЕС ЕС[12]
    Агульная колькасць носьбітаў

    Родная мова: ад 90 да 105 млн. чал.[13][14]

    Другая мова: не больш за 80 млн. чал.[14]
    Рэйтынг 10
    Класіфікацыя
    Катэгорыя Мовы Еўразіі

    Індаеўрапейская сям’я

    Германская галіна
    Заходнегерманская група
    Пісьменнасць лацініца (нямецкі алфавіт)
    Моўныя коды
    iso 639-1 de
    iso 639-2 ger (b); deu (t)
    iso 639-3 deu

    Няме́цкая мова (ням. deutsch , вымаўляецца: [dɔɪ̯ʧ]; deutsche sprache, вымаўляецца: [ˈdɔɪ̯ʧə ˈʃpʀaːχə]) — мова немцаў, аўстрыйцаў, ліхтэнштэйнцаў і большай часткі швейцарцаў, афіцыйная мова Германіі, Аўстрыі, Ліхтэнштэйна, адна з афіцыйных моў Швейцарыі, Люксембурга і Бельгіі[15]. З’яўляецца адной з самых распаўсюджаных моў у свеце(руск.)  бел. пасля кітайскай, арабскай, хіндзі, англійскай, іспанскай, бенгальскай, партугальскай, рускай і японскай. Нямецкая — адна з афіцыйных і рабочых моў(руск.)  бел. Еўрапейскага саюза і рада іншых міжнародных арганізацый(руск.)  бел..

    Адносіцца да заходняй падгрупы германскіх моў індаеўрапейскай сям’і. Пісьменнасць на аснове лацінскага алфавіта, дапоўненага трыма графемамі, якія абазначаюць умлаўты(руск.)  бел. (ä, ö, ü), і лігатурай эсцэт (ß). Найстаражытнейшыя помнікі пісьменнасці адносяцца да viii стагоддзя[16].

    Нямецкая мова ўзыходзіць да прагерманскай мовы, якая, у сваю чаргу, з’яўляецца адгалінаваннем праіндаеўрапейскай(руск.)  бел.. Змяненне фанетычнай і марфалагічнай сістэм мовы ў выніку другога перамяшчэння зычных(руск.)  бел. прывяло да яе адасаблення ад роднасных германскіх моў. У сярэднія вякі адбываецца фарміраванне фанетыкі і марфалогіі, лексічнага строю і сінтаксіса сярэдневерхненямецкай(руск.)  бел., а за ёю — ранненоваверхненямецкай мовы(руск.)  бел.. Сучасную нямецкую мову, гісторыя якой пачынаецца прыкладна з другой паловы xvii стагоддзя, іначай называюць новаверхненямецкай мовай(руск.)  бел.. Вялікую ролю ў яе станаўленні адыгралі пераклад Бібліі(руск.)  бел. Марціна Лютэра, творчасць Іагана Вольфганга фон Гётэ, Фрыдрыха Готліба Клопштака і Іагана Крыстафа Готшэда(руск.)  бел., мовазнаўчыя працы Іагана Крыстафа Адэлунга(руск.)  бел., братоў Грым і Конрада Дудэна[15].

    Сучасная літаратурная нямецкая мова(руск.)  бел. ўзнікла на аснове верхненямецкіх дыялектаў. У адрозненне ад яе асобныя нямецкія дыялекты(руск.)  бел. (напрыклад, ніжненямецкія ці алеманскія(руск.)  бел.), якія не поўнасцю ўдзельнічалі ў верхненямецкім зрушэнні ці ўдзельнічалі ў іншых фанетычных пераходах, захоўваюць сваю своеасаблівасць. У Аўстрыі і Швейцарыі склаліся ўласныя варыянты нямецкай мовы(руск.)  бел., сфарміраваныя на ўласнай дыялектнай аснове са сваімі спецыфічнымі рысамі фанетычнага і граматычнага ладу[15][16].

  • Гісторыя
  • Распаўсюджанасць нямецкай мовы
  • Разнавіднасці мовы
  • Нямецкая пісьменнасць
  • Лінгвістычная характарыстыка
  • Гл. таксама
  • Зноскі
  • Літаратура
  • Спасылкі

Нямецкая мова
Саманазва Deutsch, deutsche Sprache
Краіны Германія, Аўстрыя, Швейцарыя, Ліхтэнштэйн, Бельгія, Італія, Люксембург, Расія і яшчэ 36 краін
Афіцыйны статус

Сцяг Германіі Германія
Сцяг Аўстрыі Аўстрыя
Сцяг Ліхтэнштэйна Ліхтэнштэйн
Сцяг Швейцарыі Швейцарыя
Сцяг Люксембурга Люксембург
Сцяг Бельгіі Бельгія:

Рэгіянальная ці лакальная афіцыйная мова:
Сцяг Бразіліі Бразілія:[1][2]

Сцяг Ватыкана Ватыкан:

Сцяг Даніі Данія (Паўднёвая Данія)[4]
Сцяг Італіі Італія:

  • Flag of South Tyrol.png Паўднёвы Ціроль[5]

Сцяг Намібіі Намібія[6][7]
Сцяг Парагвая Парагвай[8]
Сцяг Польшчы Польшча:[9]

Сцяг Славакіі Славакія:

Сцяг Францыі Францыя:[10][11]

Арганізацыі:

Агульная колькасць носьбітаў

Родная мова: ад 90 да 105 млн. чал.[13][14]

Другая мова: не больш за 80 млн. чал.[14]
Рэйтынг 10
Класіфікацыя
Катэгорыя Мовы Еўразіі

Індаеўрапейская сям’я

Германская галіна
Заходнегерманская група
Пісьменнасць лацініца (нямецкі алфавіт)
Моўныя коды
ISO 639-1 de
ISO 639-2 ger (B); deu (T)
ISO 639-3 deu

Няме́цкая мова (ням. Deutsch , вымаўляецца: [dɔɪ̯ʧ]; deutsche Sprache, вымаўляецца: [ˈdɔɪ̯ʧə ˈʃpʀaːχə]) — мова немцаў, аўстрыйцаў, ліхтэнштэйнцаў і большай часткі швейцарцаў, афіцыйная мова Германіі, Аўстрыі, Ліхтэнштэйна, адна з афіцыйных моў Швейцарыі, Люксембурга і Бельгіі[15]. З’яўляецца адной з самых распаўсюджаных моў у свеце(руск.)  бел. пасля кітайскай, арабскай, хіндзі, англійскай, іспанскай, бенгальскай, партугальскай, рускай і японскай. Нямецкая — адна з афіцыйных і рабочых моў(руск.)  бел. Еўрапейскага саюза і рада іншых міжнародных арганізацый(руск.)  бел..

Адносіцца да заходняй падгрупы германскіх моў індаеўрапейскай сям’і. Пісьменнасць на аснове лацінскага алфавіта, дапоўненага трыма графемамі, якія абазначаюць умлаўты(руск.)  бел. (ä, ö, ü), і лігатурай эсцэт (ß). Найстаражытнейшыя помнікі пісьменнасці адносяцца да VIII стагоддзя[16].

Нямецкая мова ўзыходзіць да прагерманскай мовы, якая, у сваю чаргу, з’яўляецца адгалінаваннем праіндаеўрапейскай(руск.)  бел.. Змяненне фанетычнай і марфалагічнай сістэм мовы ў выніку другога перамяшчэння зычных(руск.)  бел. прывяло да яе адасаблення ад роднасных германскіх моў. У сярэднія вякі адбываецца фарміраванне фанетыкі і марфалогіі, лексічнага строю і сінтаксіса сярэдневерхненямецкай(руск.)  бел., а за ёю — ранненоваверхненямецкай мовы(руск.)  бел.. Сучасную нямецкую мову, гісторыя якой пачынаецца прыкладна з другой паловы XVII стагоддзя, іначай называюць новаверхненямецкай мовай(руск.)  бел.. Вялікую ролю ў яе станаўленні адыгралі пераклад Бібліі(руск.)  бел. Марціна Лютэра, творчасць Іагана Вольфганга фон Гётэ, Фрыдрыха Готліба Клопштака і Іагана Крыстафа Готшэда(руск.)  бел., мовазнаўчыя працы Іагана Крыстафа Адэлунга(руск.)  бел., братоў Грым і Конрада Дудэна[15].

Сучасная літаратурная нямецкая мова(руск.)  бел. ўзнікла на аснове верхненямецкіх дыялектаў. У адрозненне ад яе асобныя нямецкія дыялекты(руск.)  бел. (напрыклад, ніжненямецкія ці алеманскія(руск.)  бел.), якія не поўнасцю ўдзельнічалі ў верхненямецкім зрушэнні ці ўдзельнічалі ў іншых фанетычных пераходах, захоўваюць сваю своеасаблівасць. У Аўстрыі і Швейцарыі склаліся ўласныя варыянты нямецкай мовы(руск.)  бел., сфарміраваныя на ўласнай дыялектнай аснове са сваімі спецыфічнымі рысамі фанетычнага і граматычнага ладу[15][16].

іншыя мовы
адыгабзэ: Германыбзэ
Afrikaans: Duits
Alemannisch: Deutsche Sprache
አማርኛ: ጀርመንኛ
aragonés: Idioma alemán
Ænglisc: Þēodsc sprǣc
asturianu: Idioma alemán
Aymar aru: Aliman aru
azərbaycanca: Alman dili
تۆرکجه: آلمان دیلی
башҡортса: Немец теле
Boarisch: Deitsche Sproch
žemaitėška: Vuokītiu kalba
Bikol Central: Tataramon na Aleman
беларуская (тарашкевіца)‎: Нямецкая мова
български: Немски език
भोजपुरी: जर्मन भाषा
བོད་ཡིག: འཇར་མན་སྐད།
বিষ্ণুপ্রিয়া মণিপুরী: জার্মান ঠার
brezhoneg: Alamaneg
bosanski: Njemački jezik
català: Alemany
Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄: Dáik-ngṳ̄
нохчийн: Немцойн мотт
Cebuano: Inaleman
qırımtatarca: Alman tili
čeština: Němčina
kaszëbsczi: Miemiecczi jãzëk
словѣньскъ / ⰔⰎⰑⰂⰡⰐⰠⰔⰍⰟ: Нѣмьчьскъ ѩꙁꙑкъ
Чӑвашла: Нимĕç чĕлхи
Cymraeg: Almaeneg
Zazaki: Almanki
dolnoserbski: Nimšćina
ދިވެހިބަސް: އަލްމާނީ
emiliàn e rumagnòl: Tedèsch
Esperanto: Germana lingvo
español: Idioma alemán
eesti: Saksa keel
euskara: Aleman
estremeñu: Luenga alemana
Fulfulde: Almankoore
føroyskt: Týskt mál
français: Allemand
arpetan: Alemand
Nordfriisk: Tjüsch
Frysk: Dútsk
贛語: 德語
kriyòl gwiyannen: Anlman
Gàidhlig: Gearmailtis
Avañe'ẽ: Alemañañe'ẽ
ગુજરાતી: જર્મન ભાષા
Gaelg: Germaanish
客家語/Hak-kâ-ngî: Tet-ngî
עברית: גרמנית
हिन्दी: जर्मन भाषा
Fiji Hindi: German bhasa
hrvatski: Njemački jezik
hornjoserbsce: Němčina
Kreyòl ayisyen: Lang alman
magyar: Német nyelv
հայերեն: Գերմաներեն
Արեւմտահայերէն: Գերմաներէն
interlingua: Lingua german
Bahasa Indonesia: Bahasa Jerman
Interlingue: German
ГӀалгӀай: Немций мотт
íslenska: Þýska
italiano: Lingua tedesca
日本語: ドイツ語
Patois: Joerman
la .lojban.: dotybau
Qaraqalpaqsha: Nemis tili
Taqbaylit: Tutlayt Talmant
Адыгэбзэ: Джэрмэныбзэ
Kabɩyɛ: Caama kʊnʊŋ
Kongo: Kidoitce
қазақша: Неміс тілі
kalaallisut: Tyskisut
ភាសាខ្មែរ: ភាសាអាល្លឺម៉ង់
한국어: 독일어
Перем Коми: Немеч кыв
къарачай-малкъар: Немец тил
Ripoarisch: Dütsche Sprooch
kernowek: Almaynek
Кыргызча: Немис тили
Lëtzebuergesch: Däitsch
лезги: Немец чIал
Lingua Franca Nova: Deutx (lingua)
Limburgs: Duits
lumbaart: Lengua Tudesca
lingála: Lialémani
لۊری شومالی: زڤون آلمانی
lietuvių: Vokiečių kalba
latviešu: Vācu valoda
मैथिली: जर्मन भाषा
Basa Banyumasan: Basa Jerman
Malagasy: Fiteny alemàna
олык марий: Немыч йылме
Māori: Reo Tiamana
Minangkabau: Bahaso Jerman
македонски: Германски јазик
മലയാളം: ജർമ്മൻ ഭാഷ
монгол: Герман хэл
Bahasa Melayu: Bahasa Jerman
Mirandés: Lhéngua almana
မြန်မာဘာသာ: ဂျာမန်ဘာသာစကား
مازِرونی: آلمانی زبون
Dorerin Naoero: Dorerin Djermani
Napulitano: Lengua germanese
Plattdüütsch: Düütsche Spraak
Nedersaksies: Duuts
नेपाल भाषा: जर्मन भाषा
Nederlands: Duits
norsk nynorsk: Tysk
norsk: Tysk
Novial: Germanum
Nouormand: Allemaund
Sesotho sa Leboa: Sejeremane
occitan: Alemand
Livvinkarjala: Germuanien kieli
ਪੰਜਾਬੀ: ਜਰਮਨ ਭਾਸ਼ਾ
Pangasinan: Salitan Alemano
Papiamentu: Alemán
Picard: Alemant
Pälzisch: Deutsche Sprache
Norfuk / Pitkern: Jirman
Piemontèis: Lenga tedësca
پنجابی: جرمن
português: Língua alemã
Runa Simi: Aliman simi
rumantsch: Lingua tudestga
romani čhib: Jermanikani chib
română: Limba germană
armãneashti: Limba ghermãnescã
tarandíne: Lènga tedesche
русиньскый: Нїмецькый язык
Kinyarwanda: Ikidage
संस्कृतम्: जर्मन् भाषा
саха тыла: Ниэмэс тыла
sicilianu: Lingua tidesca
davvisámegiella: Duiskkagiella
srpskohrvatski / српскохрватски: Njemački jezik
Simple English: German language
slovenčina: Nemčina
slovenščina: Nemščina
Gagana Samoa: Fa'asiamani
Soomaaliga: Af-Jarmal
српски / srpski: Немачки језик
SiSwati: SíJalimáne
Sesotho: Sejeremane
Seeltersk: Düütsk
svenska: Tyska
Kiswahili: Kijerumani
ślůnski: Mjymjecko godka
తెలుగు: జర్మన్ భాష
Türkmençe: Nemes dili
Tagalog: Wikang Aleman
Setswana: Sejeremane
Tok Pisin: Tok Jeman
Türkçe: Almanca
татарча/tatarça: Alman tele
reo tahiti: Reo Heremani
удмурт: Немец кыл
ئۇيغۇرچە / Uyghurche: نېمىس تىلى
українська: Німецька мова
oʻzbekcha/ўзбекча: Nemis tili
vepsän kel’: Saksan kel'
Tiếng Việt: Tiếng Đức
West-Vlams: Duuts
Volapük: Deutänapük
Winaray: Inaleman
吴语: 德语
хальмг: Немшин келн
isiXhosa: IsiJamani
მარგალური: გერმანული ნინა
ייִדיש: דייטש
Vahcuengh: Vah Dwzgoz
Zeêuws: Duuts
中文: 德语
文言: 德語
Bân-lâm-gú: Tek-gí
粵語: 德文
isiZulu: IsiJalimani