Матфей (евангеліст)

Матфей
Saint Matthew2.jpg
Дата нараджэнняI стагоддзе
Месца нараджэння
Дата смерці74
Месца смерці
Месца пахавання
  • Салернскі сабор[d]
У лікуапосталаў
Дзень памяціу Праваслаўнай царкве (па юліянскаму календару): 16 лістапада і 30 чэрвеня, у Каталіцкай царкве і іншых заходніх цэрквах — 21 верасня
ПрацыЕвангелле ад Мацея
Падзвіжніцтваапостальская пропаведзь
БацькаAlphaeus[d]
Commons-logo.svg Матфей на Вікісховішчы
Сімвалічная выява(руск.) бел. Матфея ў выглядзе Ангела на стараабрадчай іконе ў Веткаўскім музеі народнай творчасці

Матфе́й[1] (іўр.: מתי — Дар Яхвэ[2], грэч.: Ματθαίος, царк.-слав.: Матθей[3], у перакладзе Бібліі Ф. Скарынам — Матθей[4], што на працягу некалькіх стагоддзяў транскрыбавалася у беларускай фанетычнай традыцыі, як Мацей, у пачатку XX стагоддзя у поўным перакладзе Бібліі Станкевічам узнікае варыянт Мацьвей , у 90-х гадах XX стагоддзя у некалькіх фрагментах перакладу Евангелля упершыню ўзнікае варыянт Матфей[5], у XXI стагоддзі ў поўным перакладзе Бібліі Чарняўскім узнікае варыянт Матэвуш) — адзін з ліку 12 вялікіх апосталаў — вучань Ісуса Хрыста, прапаведнік хрысціянства, лічыцца аўтарам першага кананічнага тэксту Евангелля (не блытаць з Маціям, з ліку 70 меншых апосталаў).

Да Хрыста прыйшоў з пасады зборшчыка пошліны (мытара) — самай зневажальнай у іудзеяў пасады, сваё першапачатковае імя Левій замяніў на Мацея. Паводле хрысціянскіх багасловаў, Мацей на працягу 15 гадоў пасля ўваскрасення Хрыста вёў прапаведніцкую дзейнасць сярод яўрэяў у Іерусаліме, а потым падарожнічаў па Эфіопіі, Македоніі, Персіі і іншых краінах. Тэкст яго Евангелля лічыцца хрысціянскай царквою адным з самых старажытных і аўтарытэтных (Гл.далей: Евангелле ад Матфея).

Святы Матфей лічыцца апекуном рамеснікаў, якія займаюцца будаўніцтвам, сталяроў, разьбяроў, кавалёў, а таксама ахоўнікам ад коклюшу і бясплоднасці[2].

іншыя мовы
العربية: متى
ܐܪܡܝܐ: ܡܬܝ ܡܟܣܐ
مصرى: متى
беларуская (тарашкевіца)‎: Мацьвей (апостал)
Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄: Mā-tái
Cymraeg: Mathew
dansk: Matthæus
Zazaki: Matta
eesti: Matteus
فارسی: متی
עברית: מתי
hrvatski: Sveti Matej
Bahasa Indonesia: Matius
日本語: マタイ
la .lojban.: mataios
Jawa: Matius
한국어: 사도 마태오
Ligure: San Matê
lumbaart: San Mattee
lietuvių: Apaštalas Matas
latviešu: Svētais Matejs
Malagasy: Matio
Malti: San Mattew
Plattdüütsch: Matthäus (Apostel)
Nederlands: Matteüs (apostel)
norsk nynorsk: Evangelisten Matteus
Piemontèis: Maté (apòstol)
русский: Левий Матфей
srpskohrvatski / српскохрватски: Apostol Matej
Simple English: Matthew the Evangelist
slovenčina: Matúš (apoštol)
slovenščina: Sveti Matej
svenska: Matteus
Kiswahili: Mtume Mathayo
Türkçe: Matta (havari)
татарча/tatarça: Леви Маттай
اردو: متی
vèneto: San Mateo
中文: 馬太