Люстра

Ваза і люстра

Люстра, люстэ́рка (ад італ.: lustro[1]) — гладкая паверхня, прызначаная для адлюстравання святла (або іншага выпраменьвання). Найбольш вядомы прыклад — плоскае люстэрка.

Гісторыя

Рамана-кельцкае бронзавае люстэрка

Археолагі выявілі першыя, невялікія люстэркі з серабра, медзі або бронзы, якія адносяцца да бронзавага веку (напрыклад, узору сучасных індыйскіх люстраў ручнога вырабу en:Aranmula kannadi).

Пазней навучыліся рабіць люстэркі са шкла, наносячы на тыльны бок шкляной пласцінкі тонкі пласт серабра, золата ці волава. Найбольшую вядомасць атрымалі знакамітыя венецыянскія люстэркі, якія каштавалі гэтак дорага, што для іх куплі французскія арыстакраты часам былі вымушаны прадаваць цэлыя маёнткі.

Таксама для вытворчасці люстраў раней ужываўся абсідыян.

Сучасную гісторыю люстэркаў адлічваюць з 1240 года, калі ў Еўропе навучыліся выдзімаць посуд са шкла. Уласна вынаходства шклянога люстра адносяць да 1279 года, калі італьянскі манах-францысканец Джон Пекам апісаў спосаб пакрываць шкло тонкім пластом волава.

Вытворчасць люстра выглядала так. У пасудзіну праз трубку майстар уліваў расплаўленае волава, якое расцякалася роўным пластом па паверхні шкла, а калі шар астываў, яго разбівалі на кавалкі. Першая люстра было недасканалым — увагнутыя аскепкі злёгку скажалі адлюстраванне, але яно было яркім і чыстым.

У XIII ст. у Галандыі асвоілі саматужную тэхналогію вытворчасці люстраў, затым яе асвоілі ва Фландрыя і ў нямецкім горадзе Нюрнбергу, дзе ў 1373 годзе ўзнік першы люстраны цэх.

У 1407 годзе венецыянскія браты Данзало дэль Гала выкупілі ў фламандцаў патэнт і Венецыя паўтара стагоддзі трымала манаполію на вытворчасць люстраў, якія называліся венецыянскімі, хаця па сутнасці былі фламандскімі. І хоць Венецыя была не адзіным месцам вытворчасці люстраў у той час, але менавіта венецыянскія люстэркі вылучаліся найвышэйшай якасцю. Венецыянскія майстры дадавалі адлюстравальны сплаў золата і бронзу, таму ўсе прадметы ў люстры выглядалі нават прыгажэй за рэчаіснасць. Кошт аднаго венецыянскага люстра быў роўны кошту невялікага марскога судна, і для іх куплі французскія арыстакраты часам былі вымушаныя прадаваць маёнткі. Напрыклад, лічбы, якія дайшлі да нашых дзён, не дужа вялікае люстра памерам 100х65 см каштавала больш за 8000 ліўраў, а карціна Рафаэля таго ж памеру — каля 3000 ліўраў.[2]

іншыя мовы
العربية: مرآة
ܐܪܡܝܐ: ܡܚܙܝܬܐ
asturianu: Espeyu
azərbaycanca: Güzgü
تۆرکجه: گؤزگو
žemaitėška: Zelkorios
беларуская (тарашкевіца)‎: Люстра
български: Огледало
Bahasa Banjar: Caramin
বাংলা: দর্পণ
brezhoneg: Melezour
bosanski: Ogledalo
català: Mirall
Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄: Giáng
ᏣᎳᎩ: ᏓᏎᏘ
کوردی: ئاوێنە
čeština: Zrcadlo
Чӑвашла: Тĕкĕр
Cymraeg: Drych
dansk: Spejl
Deutsch: Spiegel
Ελληνικά: Κάτοπτρο
English: Mirror
Esperanto: Spegulo
español: Espejo
eesti: Peegel
euskara: Ispilu
فارسی: آینه
suomi: Peili
Võro: Piigli
français: Miroir
Gaeilge: Scáthán
galego: Espello
Avañe'ẽ: Ñeangecha
עברית: מראה
हिन्दी: दर्पण
hrvatski: Zrcalo
Kreyòl ayisyen: Glas (pou gade)
magyar: Tükör
հայերեն: Հայելի
Bahasa Indonesia: Cermin
Ilokano: Sarming
Ido: Spegulo
italiano: Specchio
日本語:
Basa Jawa: Pengilon
ქართული: სარკე
қазақша: Айна
ಕನ್ನಡ: ಕನ್ನಡಿ
한국어: 거울
kurdî: Awêne
Latina: Speculum
Limburgs: Spegel
lumbaart: Spegg
lietuvių: Veidrodis
latviešu: Spogulis
македонски: Огледало
മലയാളം: കണ്ണാടി
मराठी: आरसा
Bahasa Melayu: Cermin
Mirandés: Speilho
မြန်မာဘာသာ: ကြည့်မှန်
эрзянь: Чавачамо
Nāhuatl: Tezcatl
Nedersaksies: Spegel
नेपाली: ऐना
नेपाल भाषा: न्हाय्‌कं
Nederlands: Spiegel (optica)
norsk nynorsk: Spegel
norsk: Speil
Nouormand: Mireus
occitan: Miralh
ਪੰਜਾਬੀ: ਸ਼ੀਸ਼ਾ
Deitsch: Schpiggel
polski: Lustro
پښتو: هينداره
português: Espelho
Runa Simi: Rirpu
română: Oglindă
русский: Зеркало
русиньскый: Зеркало
sicilianu: Specchiu
سنڌي: آرسي
srpskohrvatski / српскохрватски: Ogledalo
සිංහල: දර්පණ
Simple English: Mirror
slovenčina: Zrkadlo
slovenščina: Zrcalo
српски / srpski: Ogledalo
Basa Sunda: Kaca eunteung
svenska: Spegel
తెలుగు: దర్పణం
тоҷикӣ: Оина
Türkçe: Ayna
українська: Дзеркало
اردو: آئینہ
oʻzbekcha/ўзбекча: Koʻzgu
vepsän kel’: Zerkol
Tiếng Việt: Gương
Winaray: Espiho
吴语: 平面镜
ייִדיש: שפיגל
中文:
Bân-lâm-gú: Kiàⁿ
粵語: