Карл Вялікі

Карл Вялікі
лац.: Carolus Magnus
ням.: Karl der Große
фр.: Charlemagne
Карл Вялікі
Карл Вялікі. Малюнак 16 ст.
Кароль франкаў
24 верасня 768 — 28 студзеня 814
Каранацыя:28 ліпеня 754, абацтва Сен-Дэні
Папярэднік:Піпін Кароткі
Пераемнік:Людовік I Набожны
Кароль лангабардаў
5 чэрвеня 774 — 781
Папярэднік:Дэзідэрый
Пераемнік:тытул знік
Герцаг Баварыі
788 — 28 студзеня 814
Папярэднік:Тасілон III
Пераемнік:Лотар I
Імператар Захаду
25 снежня 800 — 28 студзеня 814
Каранацыя:25 снежня 800, сабор Святога Пятра, Рым, Італія
Папярэднік:новы тытул
Пераемнік:Людовік I Набожны
 
Дзейнасць:манарх
Веравызнанне:хрысціянства
Нараджэнне:2 красавіка 748[1][2], 742[3], 747[3], 6 красавіка 742[4][5] ці 2 красавіка 747
Франкская дзяржава
Смерць:28 студзеня 814[3][5][…]
Ахен[7][8][…]
Пахаванне:Аахенскі сабор[7][3]
Дынастыя:Дынастыя Каралінгаў
Бацька:Піпін Кароткі
Маці:Бертрада Лаонская
Жонка:1-я: Хімільтруда
2-я: Дэзідэрата
3-я: Хільдэгарда з Вінцгау
4-я: Фастрада
5-я: Ліўтгарда
6-я:Герсвінда Саксонская
наложніцы:
1-я: Мальтэгарда
2-я: Рэгіна
3-я: Адалінда
Дзеці:Ад 1-га шлюбу:
сын: Піпін Гарбаты
Ад 3-га шлюбу:
сыны: Карл Юны, Піпін, Людовік I Набожны, Лотар
дочкі: Адэлаіда, Ратруда, Берта, Гізела, Хільдэгарда
Ад 4-га шлюбу:
дочкі: Тэтрада, Гільтруда
Ад 5-га шлюбу:
дочкі: Эма, Рацільда
Ад 6-га шлюбу:
дачка: Адальтруда
Ад наложніц:
Ад 1-ай:
дачка: Рацільда
Ад 2-ой:
сыны: Дрога, Гуга
Ад 3-яй:
сын: Тэадорык
 
Аўтограф:Karldergrossesignatur.svg
Манаграма:Манаграма

Карл Вялікі (742814, Ахен) — кароль франкаў, лангабардаў, герцаг баварскі, пасля захопу Італіі каранаваны як імператар Рымскай імперыі. Паходзіў з дынастыі Каралінгаў. Перажыў двух сваіх законных сыноў і пакінуў сталец трэцяму — Людовіку Набожнаму. Імперыя Карла распалася ў 843, пасля падпісання Вердэнскага дагавора.

Месца і год нараджэння

Біёграф Карла Эйнхард паведамляе, што ён не змог знайсці звестак аб нараджэнні і дзяцінстве Карла, але ў іншым месцы заўважае, што ён памёр на 72-ым годзе жыцця, гэта значыць, нарадзіцца ён павінен быў у 742 годзе. У незахаванай ахенскай эпітафіі было сказана, што Карл памёр на 70-ым годзе жыцця, г.зн. ён нарадзіўся ў 744 годзе. У раннесярэдневяковых « хроніках Петау» пад 747-м годам сказана: «У гэтым годзе нарадзіўся кароль Карл»[10]. У ёй жа пад 751-м годам сказана аб нараджэнні малодшага брата Карла Карламана, і гэтая дата сумненню не падвяргаецца.

Месца нараджэння Карла дакладна невядома. Магчыма, гэта адбылося ў наваколлях Ахена[11], у Юпіль-сюр-Маасе[12], Інгельгайме[13] ці К'ерсі[14], але і многія іншыя гарады маюць на тое прэтэнзіі, не падмацаваныя, аднак, дастатковымі сведчаннямі.

іншыя мовы
Afrikaans: Karel die Grote
Alemannisch: Karl der Große
aragonés: Carlos Magno
العربية: شارلمان
مصرى: شارلمان
asturianu: Carlomagnu
azərbaycanca: Böyük Karl
تۆرکجه: شارلمانی
башҡортса: Бөйөк Карл
žemaitėška: Karuolės Dėdlīsės
Bikol Central: Charlemagne
беларуская (тарашкевіца)‎: Карл Вялікі
български: Карл Велики
brezhoneg: Karl Veur
bosanski: Karlo Veliki
буряад: Ехэ Карл
català: Carlemany
Cebuano: Carlomagno
čeština: Karel Veliký
Чӑвашла: Аслă Карл
Cymraeg: Siarlymaen
Ελληνικά: Καρλομάγνος
English: Charlemagne
Esperanto: Karolo la Granda
español: Carlomagno
eesti: Karl Suur
euskara: Karlomagno
estremeñu: Carlus el Grandi
فارسی: شارلمانی
Võro: Karl Suur
føroyskt: Karlamagnus
français: Charlemagne
Nordfriisk: Karl di Grat
furlan: Carli Magn
Gaeilge: Séarlas Mór
Gàidhlig: Teàrlach Mòr
galego: Carlomagno
עברית: קרל הגדול
हिन्दी: शारलेमेन
Fiji Hindi: Charlemagne
hrvatski: Karlo Veliki
Kreyòl ayisyen: Charlemagne
Հայերեն: Կառլոս Մեծ
interlingua: Carolo Magne
Bahasa Indonesia: Karel yang Agung
Ilokano: Karlomagno
íslenska: Karlamagnús
italiano: Carlo Magno
日本語: カール大帝
Patois: Charlemagne
Basa Jawa: Charlemagne
ქართული: კარლოს დიდი
Qaraqalpaqsha: Karolus Magnus
Kabɩyɛ: Charlemagne
қазақша: Ұлы Карл
kurdî: Charlemagne
Lëtzebuergesch: Karel de Groussen
Lingua Franca Nova: Carlo la grande
Limburgs: Karel de Groete
Ligure: Carlomagno
lumbaart: Carlo Magn
lietuvių: Karolis Didysis
latviešu: Kārlis Lielais
Malagasy: Charlemagne
македонски: Карло Велики
മലയാളം: കാറൽമാൻ
монгол: Их Карл
मराठी: शार्लमेन
Bahasa Melayu: Charlemagne
Mirandés: Carlos Magno
မြန်မာဘာသာ: ရှာလမိန်း
Nāhuatl: Carolus Magnus
Plattdüütsch: Karl de Grote
Nedersaksies: Karel de Grote
नेपाल भाषा: चार्लेम्याग्न
Nederlands: Karel de Grote
norsk nynorsk: Karl den store
Nouormand: Charlemangne
occitan: Carlesmanhe
Livvinkarjala: Karl Suuri
ਪੰਜਾਬੀ: ਸ਼ਾਰਲਮੇਨ
polski: Karol Wielki
Piemontèis: Carl Magn
پنجابی: شارلمین
português: Carlos Magno
Runa Simi: Carolus Magnus
română: Carol cel Mare
русский: Карл Великий
русиньскый: Карл I. Великый
संस्कृतम्: शार्लेमन्य
саха тыла: Улуу Карл
sicilianu: Carlu Magnu
srpskohrvatski / српскохрватски: Karlo Veliki
Simple English: Charlemagne
slovenčina: Karol Veľký
slovenščina: Karel Veliki
српски / srpski: Карло Велики
Kiswahili: Karolo Mkuu
Tagalog: Carlomagno
Türkçe: Şarlman
татарча/tatarça: Бөек Карл
українська: Карл I Великий
oʻzbekcha/ўзбекча: Charlemagne
vèneto: Carlo Magno
vepsän kel’: Karl Sur'
Tiếng Việt: Charlemagne
West-Vlams: Karel den Grôotn
Winaray: Carlomagno
მარგალური: კარლოს დიდი
Yorùbá: Charlemagne
中文: 查理曼
文言: 查理曼
Bân-lâm-gú: Charlemagne