Біяхімія

Біялагічная хімія, або біяхімія — навука аб хімічным складзе жывых клетак і арганізмаў і аб хімічных працэсах, якія ляжаць у аснове іх жыццядзейнасці. Навука вывучае структуру і функцыі кампанентаў клетак і рэчываў арганізма, як то бялкі, вугляводы, ліпіды, нуклеінавыя кіслоты і іншыя біямалекулы. Біяхімія імкнецца адказваць на біялагічныя і біяхімічныя пытанне з дапамогай хімічных метадаў.

Нягледзячы на тое, што існуе шырокі шэраг розных біямалекул, многія з іх з'яўляюцца палімерамі, гэта значыць складанымі вялікімі малекуламі, якія складаюцца з многіх падобных субадзінак, монамераў. Кожны клас палімерных біямалекул мае ўласны набор тыпаў гэтых субадзінак. Напрыклад, бялкі з'яўляюцца палімерамі, якія складаюцца з амінакіслот. Біяхімія вывучае хімічныя ўласцівасці важных біялагічных малекул, як то бялкі, у прыватнасці хімію рэакцый, каталізаваных ферментамі.

Акрамя таго, большая частка даследаванняў па біяхіміі мае справу з метабалізмам клеткі і яго эндакрыннай і паракрыннай рэгуляцыяй. Іншыя вобласці біяхіміі ўключаюць даследаванне генетычнага кода ДНК і РНК, біясінтэз бялкоў, транспарціроўку праз біялагічныя мембраны і перадачу сігналаў.

Класіфікацыя

Адрозніваюць біяхімію

  • статычную, якая займаецца пераважна аналізам хімічнага саставу арганізмаў і цесна ўзаемазвязана з біяарганічнай хіміяй і малекулярнай біялогіяй,
  • дынамічную, што даследуе працэсы ператварэння рэчываў у арганізме,
  • функцыянальную, якая высвятляе сувязі паміж хімічнымі ператварэннямі малекул і функцыяй клеткі ці органа (механізмы сакрэцыі, мышачнае скарачэнне, перадача спадчынных уласцівасцяў і інш.), а таксама механізмы рэгуляцыі працэсаў жыццядзейнасці.

Паводле аб'ектаў даследавання адрозніваюць

  • біяхімію мікраарганізмаў
  • біяхімію раслін
  • біяхімію жывёл
  • біяхмію чалавека.

Шэраг разделаў біяхіміі вылучаюць у асобныя навуковыя дысцыпліны: біяхімія вітамінаў, гармонаў, клінічная біяхімія і інш.

Асобна ідуць параўнальная і эвалюцыйная біяхімія, якія займаюцца вывучэннем узаемасувязі паміж рознымі жывымі арганізмамі на малекулярным узроўні.

іншыя мовы
Afrikaans: Biochemie
Alemannisch: Biochemie
aragonés: Bioquimica
العربية: كيمياء حيوية
অসমীয়া: জৈৱ ৰসায়ন
asturianu: Bioquímica
azərbaycanca: Biokimya
تۆرکجه: بیوکیمیا
башҡортса: Биохимия
беларуская (тарашкевіца)‎: Біяхімія
български: Биохимия
bosanski: Biohemija
català: Bioquímica
čeština: Biochemie
Cymraeg: Biocemeg
dansk: Biokemi
Deutsch: Biochemie
Ελληνικά: Βιοχημεία
English: Biochemistry
Esperanto: Biokemio
español: Bioquímica
eesti: Biokeemia
euskara: Biokimika
suomi: Biokemia
føroyskt: Lívevnafrøði
français: Biochimie
furlan: Biochimiche
Frysk: Biogemy
Gaeilge: Bithcheimic
galego: Bioquímica
עברית: ביוכימיה
हिन्दी: जीवरसायन
Fiji Hindi: Biochemistry
hrvatski: Biokemija
magyar: Biokémia
Հայերեն: Կենսաքիմիա
interlingua: Biochimia
Bahasa Indonesia: Biokimia
Ilokano: Biokimika
íslenska: Lífefnafræði
italiano: Biochimica
日本語: 生化学
Basa Jawa: Biokimia
ქართული: ბიოქიმია
Qaraqalpaqsha: Bioximiya
қазақша: Биохимия
ភាសាខ្មែរ: ជីវគីមីសាស្ត្រ
한국어: 생화학
kurdî: Biyokîmya
Кыргызча: Биохимия
Latina: Biochemia
Ladino: Biokemika
Lëtzebuergesch: Biochimie
лезги: Биохимия
Lingua Franca Nova: Biocimica
Limburgs: Biosjemie
lumbaart: Biuchimica
lietuvių: Biochemija
latviešu: Bioķīmija
македонски: Биохемија
монгол: Биохими
Bahasa Melayu: Biokimia
မြန်မာဘာသာ: ဇီဝဓာတု
नेपाल भाषा: जीवरसायनशास्त्र
Nederlands: Biochemie
norsk nynorsk: Biokjemi
norsk: Biokjemi
Novial: Biokemie
occitan: Bioquimia
polski: Biochemia
português: Bioquímica
română: Biochimie
русский: Биохимия
русиньскый: Біохемія
саха тыла: Биохимия
srpskohrvatski / српскохрватски: Biohemija
Simple English: Biochemistry
slovenčina: Biochémia
slovenščina: Biokemija
shqip: Biokimia
српски / srpski: Биохемија
Basa Sunda: Biokimia
svenska: Biokemi
Kiswahili: Biokemia
тоҷикӣ: Биокимиё
Tagalog: Biyokimika
Türkçe: Biyokimya
татарча/tatarça: Биохимия
українська: Біохімія
oʻzbekcha/ўзбекча: Biokimyo
vepsän kel’: Biohimii
Tiếng Việt: Hóa sinh
Winaray: Biyokimika
吴语: 生物化学
ייִדיש: ביאכעמיע
Yorùbá: Biochemistry
中文: 生物化学
Bân-lâm-gú: Seng-hoà-ha̍k
粵語: 生物化學