Бігас

Бігас, падаваны ў беларускім рэстаране ў Маскве

Бігас (польск.: bigos) — традыцыйная для польскай, літоўскай і беларускай кухні страва з квашанай капусты і мяса. Лічыцца, што яна была прыўнесена з Літвы ў Польшчу каралём Уладзіславам Ягайлам, які ласа яе спажываў на паляўнічых выправінах. Таксама лічыцца, што назва паходзіць ад нямецкага «begossen» або «beigossen» ад дзеяслова «begießen» (абліць, паліць) i «beigießen» (даліць).

Гісторыя

Бігас, які падаюць у беларускай хаце

Першапачаткова бігас складаўся галоўным чынам з мяса, а паводле некаторых крыніц, так называлі халадзец з мясам. Капусту пачалі дадаваць дзеля патанення стравы — але ж вынік апынуўся настолькі якасны, што капуста стала другім неабходным складнікам бігасу, поруч з мясам.

Пра шырокае распаўсюджанне гэтай стравы на Літве сведчыць згадка ў паэме А. Міцкевіча «Пан Тадэвуш» пра спосаб рыхтавання бігасу ў часе ўловаў:

W kociołkach bigos grzano; w słowach wydać trudno
Bigosu smak przedziwny, kolor i woń cudną;
Słów tylko brzęk usłyszy i rymów porządek,
Ale treści ich miejski nie pojmie żołądek.
Aby cenić litewskie pieśni i potrawy,
Trzeba mieć zdrowie, na wsi żyć, wracać z obławy.
Przecież i bez tych przypraw potrawą nie lada
Jest bigos, bo się z jarzyn dobrych sztucznie składa.
Bierze się doń siekana, kwaszona kapusta,
Która, wedle przysłowia, sama idzie w usta;
Zamknięta w kotle, łonem wilgotnym okrywa
Wyszukanego cząstki najlepsze mięsiwa;
I praży się, aż ogień wszystkie z niej wyciśnie
Soki żywne, aż z brzegów naczynia war pryśnie
I powietrze dokoła zionie aromatem.
Bigos już gotów
Ў кацельцах тушылі бігос. Але выказаць трудна
дзіўны яго колер і смак, і як пахне ён цудна;
бо слоў толькі гукі пачуе і рыфмаў змянянне,
а іхняга зместу мяшчанскі трыбух не уцяме.
Цаніць каб належна літоўскія песні і стравы,
здароўе трэ' мець, жыць на вёсцы і вяртацца з аблавы.
А і так, без прыправаў, бігос то важнецкая справа:
дабраць усё і добра згатовіць — нялёгкая справа.
Бярэцца да гэтага сечана кісла капуста,
сама, як той кажа, у рот яна лезе, як клуста;
закрыта ў катле, яна ў вогкім нутры абымае
найлепшага мяса кускі, да сябе прытуляе;
а пражыцца так, каб агонь з яе выціснуў клёку
найболей, аж пырснецца варам з начыньня ад соку
і ўкола прасыце сваім араматам.
Бігос во гатовы
— Адам Міцкевіч, Пан Тадэвуш, Быліца IV: Палітыка і ўловы
Пераклад Бр. Тарашкевіча

Паводле польскіх крыніц, на землях былога ВКЛ існавалі наступныя віды бігасу;

  • віленскі — да якога дадаецца таксама невялікая колькасць яблыкаў;
  • жамойцкі (жмудскі) — дзе досыць мала мяса і дадаецца ячменная каша.
іншыя мовы
Afrikaans: Bigos
العربية: بيغوس
žemaitėška: Bigosos
беларуская (тарашкевіца)‎: Бігас
català: Bigos
čeština: Bigos
Deutsch: Bigos
English: Bigos
Esperanto: Bigoso
español: Bigos
suomi: Bigos
français: Bigos
Frysk: Bigos
עברית: ביגוס
hrvatski: Bigos
magyar: Bigos
italiano: Bigos
日本語: ビゴス
қазақша: Бигос
한국어: 비고스
Nederlands: Bigos
norsk: Bigos
polski: Bigos
português: Bigos
română: Bigos
русский: Бигос
Simple English: Bigos
српски / srpski: Бигос
svenska: Bigos
ไทย: บีกอส
українська: Бігос
中文: 比哥斯