Берыл

Берыл
Berillo.jpg
Берыл з Джылгіта, Пакістан
ФормулаAl2[Be3(Si6O18)]
СінгоніяГексаганальная
КолерЗялёны, сінявата-блакітны, жоўты, ружовы, белы
Колер рысыБелая
БляскШкляны
ПразрыстасцьПразрысты, напаўпразрысты
Цвёрдасць7,5 — 8
СпайнасцьНедасканалая па {0001}
Шчыльнасць2,6 — 2,9 г/см³

Берыл — мінерал з падкласа астраўных сілікатаў. Некаторыя з разнавіднасцяў берыла (напр. смарагд, аквамарын) адносяцца да каштоўных камянёў.

Назва ад грэчаскага слова βήρυλλος, якое прымянялася ў старажытнасці да любых відаў зялёных мінералаў.

Колер бледна-зялёны, ізумрудна-зялёны, вінна-зялёны, ружовы, сінявата-блакітны; бывае бясколерны. Бляск шкляны. Рысы не дае. Цвёрдасць 7,5—8. Спайнасць недасканалая. Злом няроўны. Шчыльнасць каля 2,7. Сінгонія гексаганальная. Прасвечвае або празрысты. Шасцівугольныя прызматычныя крышталі, друзы; характэрна вертыкальная штрыхоўка. Суцэльныя зярністыя масы. Разнавіднасці: ізумруд — ярка-зялёны, аквамарын — колеру марской хвалі і іншыя.

Радовішчы на Урале, у Забайкаллі, Казахстане і інш. Руда на берылій, адзін з найбольш лёгкіх металаў, які шырока прымяняецца ў якасці легіруючага рэчыва. Празрыстыя каляровыя рознасці выкарыстоўваюцца як каштоўныя камяні.

Літаратура

  • Энцыклапедыя прыроды Беларусі. У 5-і т. Т.1 / Рэдкал.: І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш — Мн.: БелСЭ, 1983. — Т. 1. — С. 289. — 575 с. — 10 000 экз.
  • Мінералы, горныя пароды і глебы роднага краю: Кн. для настаўніка / У. Фядотаў, А. Цытленак. — Мн.: Нар. асвета, 1987. — 109, [2] c.
іншыя мовы
Afrikaans: Beril
aragonés: Berilo
العربية: بيريل
asturianu: Berilu
azərbaycanca: Beril
беларуская (тарашкевіца)‎: Бэрыль (мінэрал)
български: Берил
bosanski: Beril
català: Beril
čeština: Beryl
kaszëbsczi: Beril
Чӑвашла: Берилл
dansk: Beryl
Deutsch: Beryll
Ελληνικά: Βήρυλλος
English: Beryl
español: Berilo
eesti: Berüll
euskara: Berilo
فارسی: گوشنیت
suomi: Berylli
français: Béryl
Gaeilge: Beiril
galego: Berilo
עברית: בריל
हिन्दी: बेरिल
hrvatski: Beril
magyar: Berill
հայերեն: Բերիլ
Ido: Berilo
italiano: Berillo
日本語: 緑柱石
ქართული: ბივრილი
қазақша: Берилл
한국어: 녹주석
Latina: Beryllus
lietuvių: Berilas
latviešu: Berils
മലയാളം: അക്വാമറൈൻ
မြန်မာဘာသာ: မြ
Plattdüütsch: Beryll
Nederlands: Beril
norsk nynorsk: Beryll
norsk: Beryll
português: Berilo
română: Beril
русский: Берилл
саха тыла: Берилл
Scots: Beryl
srpskohrvatski / српскохрватски: Beril
සිංහල: තරිප්පු
Simple English: Beryl
slovenčina: Beryl
slovenščina: Beril
српски / srpski: Берил
svenska: Beryll
தமிழ்: பெரில்
ತುಳು: ಪಚ್ಚೆ
ไทย: เบริล
Türkçe: Beril
ئۇيغۇرچە / Uyghurche: يېشىل ياقۇت
українська: Берил
oʻzbekcha/ўзбекча: Berill
Tiếng Việt: Beryl
Wolof: Beril
中文: 綠柱石