Банан (плод)

Плады банана, якія даспяваюць (В'етнам).

Банан — назва ядомых пладоў відаў роду Банан (Musa); звычайна пад такімі разумеюць Musa acuminata і Musa × paradisiaca, а таксама Musa balbisiana, Musa fehi, Musa troglodytarum і шэраг іншых. Таксама бананамі могуць называць плён Ensete ventricosum (строга кажучы, які з'яўляецца прадстаўніком іншага роду сямейства Бананавыя)[1][2]. З батанічнага пункту гледжання банан з'яўляецца ягадай[3], шматсеменнай і таўстаскурый. У культурных форм часта адсутнічаюць насенне, непатрэбнае пры вегетатыўным размнажэнні. Маюць памеры да 15 см у даўжыню і 3—4 см у дыяметры. Суплоддзі могуць складацца з 300 пладоў і мець масу да 50—60 кг[4].

Бананы — адна з самых старажытных харчовых культур, а для трапічных краін важнейшая харчовая расліна і галоўная стацця экспарту. Саспелыя бананы шырока ўжываюцца ў ежу па ўсім свеце, іх выкарыстоўваюць пры падрыхтоўцы вялікай колькасці страў. Акрамя ўжывання ў свежым выглядзе, у кухні некаторых народаў бананы могуць скварыцца, або варыцца як у вычышчаным, так і ў неабчышчаны выглядзе[4][1]. Іх таксама сушаць, кансервуюць, выкарыстоўваюць для падрыхтоўкі бананавай мукі, мармеладу, сіропаў, вінаў. Бананы прымяняюцца таксама ў якасці корму для жывёлы. Пах бананаў вызначаюць ізавалерыянава-ізаамілавы і воцатна-ізаамілавы эфіры[4]. Вырошчваецца ў трапічных і субтрапічных раёнах з гарачым вільготным кліматам. Існуе вялікая колькасць сартоў ядомых відаў банана[1].

У многіх краінах бананы з'яўляюцца адным з асноўных крыніц харчавання — напрыклад, толькі ў Эквадоры гадавое спажыванне гэтага прадукта складае 73,8 кг на душу насельніцтва. Істотную долю спажывання бананы таксама складаюць у Бурундзі (189,4 кг), Самоа (85,0 кг), Каморскіх астравах (77,8 кг) і на Філіпінах (40,6 кг)[5].

Заўвагі

  1. 1,0 1,1 1,2 Morton, Julia F. Fruits of Warm Climates — Florida Flair Books, 1987. — P. 29–46. — 505 p. — ISBN 978-0961018412.
  2. Grattan. F. J. H. An Introduction to Samoan Custom — Apia, Western Samoa: Samoa Printing & Publishing, 1948. — P. 69.
  3. Fruit Identification Outline
  4. 4,0 4,1 4,2 Банан (плод) — артыкул з БСЭ
  5. дадзеныя FAO, 2005 год
іншыя мовы
Acèh: Pisang
Afrikaans: Piesang
Alemannisch: Banane
አማርኛ: ሙዝ
aragonés: Banana
العربية: موز
مصرى: موز
অসমীয়া: কল
asturianu: Plátanu
Atikamekw: Pananis
Aymar aru: Puquta
azərbaycanca: Banan
تۆرکجه: موز
башҡортса: Банан
Bikol Central: Batag
беларуская (тарашкевіца)‎: Банан (плод)
български: Банан (плод)
भोजपुरी: केला
Bislama: Banana
Bahasa Banjar: Pisang
বাংলা: কলা
བོད་ཡིག: ངང་ལག
brezhoneg: Bananez
bosanski: Banana
буряад: Гадил
català: Banana
Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄: Bă-ciĕu
нохчийн: Банан
ᏣᎳᎩ: ᏆᏁᎾ
Tsetsêhestâhese: Vóhka'émene
کوردی: مۆز
corsu: Banana
čeština: Banán
kaszëbsczi: Banan
Cymraeg: Banana
dansk: Banan
ދިވެހިބަސް: ދޮންކެޔޮ
eʋegbe: Akɔɖu
Ελληνικά: Μπανάνα
English: Banana
Esperanto: Banano
español: Banana
eesti: Banaan
euskara: Banana
فارسی: موز
suomi: Banaani
français: Banane
Gaeilge: Banana
贛語: 香蕉
Gàidhlig: Banana
galego: Banana
ગુજરાતી: કેળાં
Gaelg: Bananey
客家語/Hak-kâ-ngî: Khiûng-chiâu
עברית: בננה (פרי)
हिन्दी: केला
Fiji Hindi: Jaina
hornjoserbsce: Banana
Kreyòl ayisyen: Bannann
magyar: Banán
հայերեն: Բանան
interlingua: Banana (fructo)
Bahasa Indonesia: Pisang
Ilokano: Saba
Ido: Banano
íslenska: Banani
italiano: Banana
日本語: バナナ
la .lojban.: badna
Basa Jawa: Gedhang
қазақша: Банан
ភាសាខ្មែរ: ចេក
한국어: 바나나
कॉशुर / کٲشُر: کیل
kurdî: Mûz
Кыргызча: Банан
lumbaart: Musa
lingála: Etabé
latviešu: Banāni
Basa Banyumasan: Gedhang
Malagasy: Akondro
Baso Minangkabau: Pisang
македонски: Банана
മലയാളം: വാഴ
монгол: Гадил
मराठी: केळ
Bahasa Melayu: Pisang
မြန်မာဘာသာ: ငှက်ပျော
नेपाली: केरा
नेपाल भाषा: म्वाय्
Nederlands: Banaan (vrucht)
norsk nynorsk: Banan
norsk: Bananer
Sesotho sa Leboa: Panana
occitan: Banana
ଓଡ଼ିଆ: କଦଳୀ
ਪੰਜਾਬੀ: ਕੇਲਾ
Kapampangan: Sagin
polski: Banan (owoc)
پنجابی: کیلا
پښتو: كيله
português: Banana
русский: Банан
русиньскый: Банан
Kinyarwanda: Umuneke
संस्कृतम्: कदलीफलम्
ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ: ᱠᱟᱭᱨᱟ
sardu: Banana
sicilianu: Banana
Scots: Bananae
سنڌي: ڪيلو
srpskohrvatski / српскохрватски: Banana
සිංහල: කෙසෙල්
Simple English: Banana
slovenčina: Banán
slovenščina: Banana
Gagana Samoa: Fa'i
Soomaaliga: Moos
shqip: Bananja
српски / srpski: Банана
Basa Sunda: Cau
svenska: Banan
Kiswahili: Ndizi
తెలుగు: అరటి
тоҷикӣ: Банан (мева)
ไทย: กล้วย
Tagalog: Saging
Setswana: Banana
Tok Pisin: Banana
Türkçe: Muz
chiTumbuka: Ntochi
reo tahiti: Meià
українська: Банан (плід)
اردو: کیلا
oʻzbekcha/ўзбекча: Banan
Tiếng Việt: Chuối
West-Vlams: Bananne
Volapük: Benen
Winaray: Saging
吴语: 香蕉
ייִדיש: באנאן
Vahcuengh: Gyoijhom
中文: 香蕉
Bân-lâm-gú: Kin-chio
粵語: 香蕉