Балет

Балет «Сатварэнне Сусвету» на паштовай марцы

Балет ( фр.: ballet, ад італ.: Ballo — танчу) — від сцэнічнага мастацтва, асноўнымі выразнымі сродкамі якога з'яўляюцца непарыўна звязаныя паміж сабой музыка і танец. У музычна-харэаграфічным спектаклі арганічна спалучаюцца музыка, танец, драматычнае дзейства і элементы выяўленчага мастацтва.

У балет уключаюць розныя віды танца: класічны, характарны, народна-сцэнічны, рытма-пластычны, мадэрн і інш. Існуюць балеты-трагедыі і балеты-камедыі, балеты-п'есы і балеты-сімфоніі, сюжэтныя (блізкія да драматычнага спектакля) і бессюжэтныя балеты, шматактовыя і аднаактовыя, харэаграфічныя мініяцюры.

Часцей за ўсё ў аснове балета ляжыць пэўны сюжэт, драматургічная задума, лібрэта. Асноўнымі відамі танца ў балеце з'яўляюцца класічны танец і характэрны танец. Немалаважную ролю тут адыгрывае пантаміма, з дапамогай якой акцёры перадаюць пачуцці герояў, іх «размова» паміж сабой, сутнасць таго, што адбываецца. У сучасным балеце шырока выкарыстоўваюцца таксама элементы гімнастыкі і акрабатыкі. Балет патрабуе вытрымкі і трываласці ад любога чалавека, які займаецца ім.

Гісторыя

Балет зарадзіўся ў Італіі ў XVI стагоддзі. Спачатку як аб'яднаная адзіным дзеяннем або настроем танцавальная сцэнка, эпізод у музычным уяўленні, оперы. Запазычаны з Італіі, у Францыі расквітае прыдворны балет як пышнае ўрачыстае відовішча. Музычную аснову першых балетаў складалі народныя і прыдворныя танцы, якія ўваходзілі ў старадаўнюю сюіту. У другой палове XVII стагоддзя з'яўляюцца новыя тэатральныя жанры, такія як камедыя-балет, опера-балет, у якіх значнае месца адводзіцца балетнай музыцы, і робяцца спробы яе драматызаваць. Але самастойным відам сцэнічнага мастацтва балет становіцца толькі ў другой палове XVIII стагоддзя дзякуючы рэформам, ажыццёўленым французскім балетмайстрам Жан Жоржам Наверам. Грунтуючыся на эстэтыцы французскіх асветнікаў, ён стварыў спектаклі, у якіх утрыманне раскрываецца ў драматычна выразных пластычных вобразах, зацвердзіў актыўную ролю музыкі як «праграмы, вызначальнай руху і дзеянні танцоўшчыка».

Вядучым цэнтрам сусветнага балетнага мастацтва на працягу XVIII-XIX ст. быў Парыж, дзе дзейнічалі вядомыя танцоўшчыкі, балетмайстры і кампазітары, якія пісалі балетную музыку. Да жанру балета неаднойчы звярталіся буйнейшыя кампазітары, напр., П. Чайкоўскі («Лебядзінае возера», «Спячая красуня», «Шчаўкунок»), М. Равель («Дафніс і Хлоя»), І. Стравінскі («Вясна свяшчэнная»), С. Пракоф'еў («Рамэа і Джульета») і інш. Значны ўклад у станаўленне і развіццё сусветнага балетнага мастацтва ў XVIII-XX ст. унеслі харэографы Ж. Ж. Навер, Ж. Даберваль, Ф. Тальёні, М. Пеціпа, М. Фокін, М. Бежар, Дж. Баланчын, К. Макмілан, Ю. Грыгаровіч, Б. Эйфман і інш. Сярод найбольш вядомых і таленавітых танцоўшчыкаў — М. Тальёні, Г. Паўлава, В. Ніжынскі, Р. Нурэеў, М. Барышнікаў, М. Плісецкая, Г. Уланава, М. Фантэйн і інш.

іншыя мовы
Afrikaans: Ballet
Alemannisch: Ballett
العربية: باليه
azərbaycanca: Balet
башҡортса: Балет
беларуская (тарашкевіца)‎: Балет
български: Балет
বাংলা: ব্যালে
brezhoneg: Barrez
bosanski: Balet
català: Ballet
Chavacano de Zamboanga: Ballet
čeština: Balet
Чӑвашла: Балет
Cymraeg: Bale
dansk: Ballet
Deutsch: Ballett
Zazaki: Bale
Ελληνικά: Μπαλέτο
English: Ballet
Esperanto: Baleto
español: Ballet
eesti: Ballett
euskara: Ballet
فارسی: باله (رقص)
suomi: Baletti
français: Ballet
Frysk: Ballet
贛語: 芭蕾
galego: Ballet
עברית: בלט
हिन्दी: बैले
hrvatski: Balet
magyar: Balett
Հայերեն: Բալետ
Bahasa Indonesia: Balet
Interlingue: Ballette
Ido: Baleto
italiano: Balletto
日本語: バレエ
Patois: Bale
Basa Jawa: Balèt
ქართული: ბალეტი
қазақша: Балет
한국어: 발레
Кыргызча: Балет
Latina: Ballatio
lietuvių: Baletas
latviešu: Balets
македонски: Балет
മലയാളം: ബാലെ
Bahasa Melayu: Balet
Nederlands: Ballet
norsk nynorsk: Ballett
norsk: Ballett
Novial: Balete
ਪੰਜਾਬੀ: ਬੈਲੇ
polski: Balet
português: Balé
română: Balet
русский: Балет
Scots: Ballet
srpskohrvatski / српскохрватски: Balet
Simple English: Ballet
slovenčina: Balet
slovenščina: Balet
shqip: Baleti
српски / srpski: Балет
Basa Sunda: Tari Balèt
svenska: Balett
தமிழ்: பாலே
тоҷикӣ: Балет
Tagalog: Ballet
Türkçe: Bale
татарча/tatarça: Balet
українська: Балет
oʻzbekcha/ўзбекча: Balet
Tiếng Việt: Múa Ba Lê
Winaray: Ballet
中文: 芭蕾舞
Bân-lâm-gú: Pa-lé-bú
粵語: 芭蕾