Periodnsystem

Der Artikl is im Dialekt Mittlboarisch gschrim worn.
Is Periodnsystem vo n dee Elementa

Is Periodnsystem vo dee Elementa (abkirtzt: Periodnsystem oda PSE) stejt olle chemischn Elementa noch da aufsteigndn Atomkernlodung (Ordnungszal) und da Bseetzung vo de elektronischn Energiniveaus in ana zwoadimensionaln Tabln dor. Deeszweeng toalt s PSE de Elementa noch ianerne Eignschaftna eĩ. Spaitnaweis werdn a so de Elementer in Gruppna (Haapt- und Neemgruppna, Lanthanider Actinoider Transaktinoder) und zeinweis in Periodna) eitoalt. Bei dee Haapt- und Neemgruppna ko ma se vo an oanfachna Aufbauplan herloattna wia dees gäät. Bei dee andern schwaarern Elementer gäät dees nimma, do muaß ma oft ausroattna wia dee Bseetzung mit dee Elektrona laafft.

Is PSE is dees wichtigste heiristische Grundprinzip vo n da Stoffkemie, noch deenn wo alle chemischna Verbinddunga eintoalt wern, hot aber in da anorganischn Kemie de gräässte Bedeittung. Dees neiste PSE stommt vo n Jor 2010 und gäät hinst is Element 172 auffi.

Friahas und Heit

De zwoa eeaschtn PSEer habn 1869 da Russ Mendelejew Dmitri Iwanowitsch (russ. Дмитрий Иванович Менделеев) und zu n da sejbn Zeit da Deitsche von Meyer Lothar aufgstejt.

Dees neiste PSE hot 2010 da Pyykkö Pekka vo n Finnland auf da 150-jor Feia vo n Weltkongress Chemie z Karlsrua vorgstejt.

PSE hinst is Element 172, bei da Bsetzung werd aa dee Relativitätstheori beriggsichtigt.
Other Languages
Afrikaans: Periodieke tabel
Alemannisch: Periodensystem
العربية: جدول دوري
asturianu: Tabla periódica
беларуская (тарашкевіца)‎: Пэрыядычная сыстэма хімічных элемэнтаў
বিষ্ণুপ্রিয়া মণিপুরী: পর্যায় সারণী
Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄: Nguòng-só ciŭ-gĭ-biēu
Cymraeg: Tabl cyfnodol
ދިވެހިބަސް: ޕީރިއަޑިކް ތާވަލު
Esperanto: Perioda tabelo
Gàidhlig: Clàr pillteach
ગુજરાતી: આવર્ત કોષ્ટક
客家語/Hak-kâ-ngî: Ngièn-su chû-khì-péu
Fiji Hindi: Periodic table
Bahasa Indonesia: Tabel periodik
íslenska: Lotukerfið
日本語: 周期表
Gĩkũyũ: Metha Njokereri
한국어: 주기율표
lumbaart: Taula periodica
Baso Minangkabau: Tabel periodik
Bahasa Melayu: Jadual berkala
Plattdüütsch: Periodensystem
नेपाल भाषा: तत्त्वमां
Nederlands: Periodiek systeem
norsk nynorsk: Periodesystemet
Papiamentu: Mesa periodiko
Piemontèis: Tàula periòdica
português: Tabela periódica
tarandíne: Tavele Periodiche
srpskohrvatski / српскохрватски: Periodni sistem elemenata
Simple English: Periodic table
српски / srpski: Периодни систем
Sranantongo: Periodiki sistemi
Basa Sunda: Tabél periodik
Kiswahili: Mfumo radidia
Türkçe: Periyodik tablo
oʻzbekcha/ўзбекча: Kimyoviy elementlar davriy sistemasi
Tiếng Việt: Bảng tuần hoàn
West-Vlams: Periodiek système
Bân-lâm-gú: Chiu-kî-piáu