Христианлыҡ

Христианлыҡ
Рәсем
Нигеҙләү датаһыI быуат
Һөнәр төрөMennonite Church Canada
Хөрмәтенә аталғанҒайса
НигеҙләүсеҒайса
Барлыҡҡа килгән урыныИерусалим
Главный регулирующий текстБиблия
Практика үтәхристианин[d]
Отделилось отЙәһүҙилек
Тема тарихыистория христианства[d]
Универсаль унар классификация27
Обзорная статья Викимедиаoutline of Christianity[d]
Commons-logo.svg Христианлыҡ Викимилектә

Христиа́нлыҡ (грек. Χριστός — «май буялған», «ҡотҡарыусы») — Инжилдә (Новый Завет) яҙылған Иисус Христ тормошо һәм тәғлимәттәренә нигеҙләнгән донъяла киң таралған ибраһими дин.[1] Назареттан Иисус кешелекте ҡотҡарыусы булыуына христиандар ышана.[2] Иисус Христостың тарихи шәхес булыуына христиандарҙың шиге юҡ.

Христианлыҡ — 2,1 млрд тарафдары булыуы менән дә, географик таралышы буйынса ла донъяла иң таралған дин; донъяның һәр илендә бер генә булһа ла христиан общинаһы бар.[3]

I быуатта Рим империяһы власы аҫтында булған Палестинала Ике йылға араһында йәшәгән арамеоз телле халыҡтар араһында барлыҡҡа килә; беренсе ун йыллыҡта уҡ башҡа этник төркөмдәр араһында тарала.[4].

Христос тыуғандан 150 йылда батшалары яңы динде ҡабул иткән беренсе дәүләт Осроена дәүләте була, баш ҡалаһы Эдуссе] Христианлыҡты беренсе булып рәсми рәүештә ҡабул иткән дәүләт Әрмәнстан була, 301 йылда батша Трдат III христианлыҡты «Әрмәнстандың берҙән бер рәсми дине» тип ҡабул итә.[5][6][7][8][9][9] Император Константин I хакимлеге ваҡытында, н 313 йылдан һуң Рим империяһында дәүләт дине статусын ала[10].

Христианлыҡ барлыҡҡа килеүе

Николай Ломтев. Апостол Андрей Первозванный Киев тауына тәре ҡаҙай

Христианлыҡ I быуатта Тәүрат (Ветхий Завет) таратыусы йәһүҙилек миссионерҙар хәрәкәтенең бер өлөшѳ булараҡ Палестинала йәһүдтәр мөхитендә барлыҡҡа килә. Нерон хакимлығы осоронда уҡ христианлыҡ Рим империяһының күп кенә провинцияларында билдәле була.

Христиан дин ҡағиҙәләре тамыры йәһүҙи Тәүрат менән бәйләнгән.

Иҫке Ғәһедтә яҙылғанса Иисус сөннәтләнгән, йәһүд булараҡ тәрбиәләнгән, Апостолдар һәм Иисустың тәғлимәтен башҡа дауам итеүселәр йәһүдтәр була. Христосты киреп ҡаҙаҡлағандан һуң, (Стефандың тибешенән һуң) өс йыл үткәс христианлыҡ башҡа халыҡтарға тарала.

Иң тәүҙә христианлыҡ Палестина һәм Урта диңгеҙ буйындағы йәһүдтәрҙә, ун йыл эсендә апостол Павел эшмәкәрлеге һѳҙѳмтәһендә башҡа халыҡтар («мәжүсиҙәр») араһында киң тарала. V быуатҡа тиклем христианлыҡ Рим империяһы географик сиктәрендә һәм уның мәҙәни йоғонтоһо даирәһендә тарала (Әрмәнстан, көнсығыш Сирия, Эфиопия), артабан (1 мең йыллыҡтың 2-се яртыһы) — герман һәм славян халыҡтары араһында, һуңырыҡ (XIII—XIV б.) — балтик буйы һәм фин халыҡтарында тарала.

Хәҙерге заманда христианлыҡтың Европанан ситтә таралыуы колониаль экспансия һәм миссионерҙар эшмәкәрлеге менән бәйле.

Other Languages
Acèh: Kristen
адыгабзэ: Чыристан дин
Afrikaans: Christendom
Alemannisch: Christentum
አማርኛ: ክርስትና
aragonés: Cristianismo
Ænglisc: Crīstendōm
العربية: مسيحية
ܐܪܡܝܐ: ܡܫܝܚܝܘܬܐ
مصرى: مسيحيه
asturianu: Cristianismu
azərbaycanca: Xristianlıq
تۆرکجه: مسیحیت
Boarisch: Kristndum
žemaitėška: Krėkštiuonībė
Bikol Central: Kristianismo
беларуская: Хрысціянства
беларуская (тарашкевіца)‎: Хрысьціянства
български: Християнство
भोजपुरी: ईसाई धर्म
Bislama: Kristaniti
Bahasa Banjar: Kerestén
brezhoneg: Kristeniezh
bosanski: Kršćanstvo
català: Cristianisme
Chavacano de Zamboanga: Cristianismo
Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄: Gĭ-dók-gáu
нохчийн: Керсталла
Cebuano: Kristiyanismo
کوردی: مەسیحییەت
qırımtatarca: Hristianlıq
čeština: Křesťanství
словѣньскъ / ⰔⰎⰑⰂⰡⰐⰠⰔⰍⰟ: Хрїстїаньство
Чӑвашла: Христианлăх
Cymraeg: Cristnogaeth
dansk: Kristendom
Deutsch: Christentum
Thuɔŋjäŋ: Kërëthänuɔɔi
dolnoserbski: Kśesćijaństwo
ދިވެހިބަސް: މަސީހީދީން
Ελληνικά: Χριστιανισμός
English: Christianity
Esperanto: Kristanismo
español: Cristianismo
eesti: Kristlus
euskara: Kristautasun
estremeñu: Cristianismu
فارسی: مسیحیت
Võro: Ristiusk
føroyskt: Kristindómur
français: Christianisme
arpetan: Cristianismo
Nordfriisk: Krastendoom
furlan: Cristianesim
Frysk: Kristendom
Gagauz: Hristianlık
贛語: 基督教
Gàidhlig: Crìosdaidheachd
galego: Cristianismo
Avañe'ẽ: Hesu rape
गोंयची कोंकणी / Gõychi Konknni: Kristanvponn
客家語/Hak-kâ-ngî: Kî-tuk-kau
עברית: נצרות
हिन्दी: ईसाई धर्म
Fiji Hindi: Isai Dharam
hrvatski: Kršćanstvo
hornjoserbsce: Křesćanstwo
Kreyòl ayisyen: Krisyanis
interlingua: Christianismo
Bahasa Indonesia: Kekristenan
Interlingue: Cristianisme
Iñupiak: Krgatsonik
Ilokano: Kristianidad
ГӀалгӀай: Кераста ди
íslenska: Kristni
italiano: Cristianesimo
日本語: キリスト教
Patois: Kristianiti
la .lojban.: xi'ojda
Basa Jawa: Kristen
ქართული: ქრისტიანობა
Taqbaylit: Tamasiḥit
Kabɩyɛ: Krɩstiyaniism
Kongo: Kiyesu
қазақша: Христиандық
ភាសាខ្មែរ: គ្រិស្តសាសនា
한국어: 기독교
къарачай-малкъар: Христианлыкъ
कॉशुर / کٲشُر: عِیسائیت
kurdî: Xiristiyanî
kernowek: Kristoneth
Кыргызча: Машаякчылык
Ladino: Kristianizmo
Lëtzebuergesch: Chrëschtentum
Lingua Franca Nova: Cristianisme
Limburgs: Christendóm
lumbaart: Cristianesim
lingála: Boklísto
لۊری شومالی: دأرآسونه:مأسییأت
lietuvių: Krikščionybė
latviešu: Kristietība
मैथिली: ईसाई धर्म
Basa Banyumasan: Kristen
мокшень: Кристозши
Malagasy: Kristianisma
олык марий: Христианлык
Baso Minangkabau: Kristen
македонски: Христијанство
монгол: Христ итгэл
Bahasa Melayu: Kristian
Mirandés: Cristandade
မြန်မာဘာသာ: ခရစ်ယာန်ဘာသာ
مازِرونی: مسیحی دین
Nāhuatl: Cristianoyōtl
Napulitano: Crestianesemo
Plattdüütsch: Christendom
Nedersaksies: Christendom
नेपाली: ईसाई धर्म
Nederlands: Christendom
norsk nynorsk: Kristendommen
norsk: Kristendom
Novial: Kristianisme
Nouormand: Chrêtienneté
Sesotho sa Leboa: Sekriste
occitan: Cristianisme
Livvinkarjala: Hristianskoi usko
ਪੰਜਾਬੀ: ਇਸਾਈ ਧਰਮ
Papiamentu: Kristianismo
Picard: Cristianime
Norfuk / Pitkern: Kreschenitii
Piemontèis: Cristianésim
پنجابی: مسیحیت
پښتو: مسيحيت
português: Cristianismo
rumantsch: Cristianissem
română: Creștinism
armãneashti: Crișcinizmu
русский: Христианство
русиньскый: Хрістіанство
Kinyarwanda: Ubukirisitu
संस्कृतम्: क्रैस्तमतम्
саха тыла: Христианство
sicilianu: Cristianèsimu
سنڌي: مسيحيت
davvisámegiella: Risttalašvuohta
srpskohrvatski / српскохрватски: Hrišćanstvo
Simple English: Christianity
slovenčina: Kresťanstvo
slovenščina: Krščanstvo
Gagana Samoa: Kerisiano
Soomaaliga: Masiixiyad
српски / srpski: Хришћанство
SiSwati: Bukhristu
Seeltersk: Kristendum
Basa Sunda: Kristen
svenska: Kristendom
Kiswahili: Ukristo
тоҷикӣ: Масеҳият
Tagalog: Kristiyanismo
Tok Pisin: Lotu Kristen
Türkçe: Hristiyanlık
Xitsonga: Vukreste
татарча/tatarça: Христианлык
ئۇيغۇرچە / Uyghurche: مەسىھچىلىك
українська: Християнство
اردو: مسیحیت
oʻzbekcha/ўзбекча: Xristian dini
vepsän kel’: Hristanuskond
Tiếng Việt: Kitô giáo
West-Vlams: Christndom
Volapük: Krit
Winaray: Kristohanon
吴语: 基督宗教
მარგალური: ქირსიანობა
ייִדיש: קריסטנטום
Vahcuengh: Geidoekgauq
Zeêuws: Chrissendom
中文: 基督教
文言: 基督教
Bân-lâm-gú: Ki-tok-kàu
粵語: 基督教
isiZulu: UbuKhrestu