Совет Социалистик Республикалар Союзы

Совет Социалистик Республикалар Союзы
Флаг[d]Герб[d]
Flag of the Soviet Union.svgState Emblem of the Soviet Union.svg
Нигеҙләү датаһы6 июль 1923
Ҡыҫҡаса атамаһыUSSR, URSS, СРСР, СССР, СССР, СССР, UdSSR, ZSRR, СССР, URSS, ССҖБ һәм СССР
Хөрмәтенә аталғанСоветы[d]
Этнохоронимszovjet, Soviet, sovietic, sovietică, советский, советская, советские, soviético, soviética, радянський, совєтський, совітський һәм soviétique
НигеҙләүсеРСФСР[d], Украина Совет Социалистик Республикаһы, Белорус Совет Социалистик Республикаһы һәм Кавказ аръяғы Социалистик Федератив Совет Республикаһы[d]
Рәсми телрус
ГимнИнтернационал[d] һәм СССР гимны
Описание девизаПролета́рии всех стран, соединя́йтесь![d]
Девиз тексыПролетарии всех стран, соединяйтесь!
Донъя ҡитғаһыЕвропа һәм Азия
ДәүләтFlag of the Soviet Union (1922–1923).svg СССР
Административ үҙәкМәскәү ҡалаһы
Идара итеү формаһысовет республикаһы[d], парламент республикаһы[d] һәм однопартийная система[d]
Дәүләт башлығы вазифаһыЦентральный исполнительный комитет СССР[d], Президиум Верховного Совета СССР[d], председатель Верховного Совета СССР[d], президент СССР[d] һәм генеральный секретарь ЦК КПСС[d]
Дәүләт башлығыМихаил Горбачёв, Брежнев Леонид Ильич, Юрий Владимирович Андропов[d], Константин Устинович Черненко[d], Хрущёв Никита Сергеевич, Сталин Иосиф Виссарионович, Михаил Иванович Калинин[d] һәм Ленин Владимир Ильич
Хөкүмәт башлығы вазифаһыГлавы правительства СССР[d], Председатель Совета народных комиссаров СССР[d] һәм председатель Совета министров СССР[d]
Хөкүмәт башлығыЛенин Владимир Ильич, Рыков Алексей Иванович, Вячеслав Михайлович Молотов[d], Сталин Иосиф Виссарионович, Георгий Максимилианович Маленков[d], Николай Александрович Булганин[d], Хрущёв Никита Сергеевич, Алексей Николаевич Косыгин[d], Николай Александрович Тихонов[d], Николай Иванович Рыжков[d], Валентин Сергеевич Павлов[d] һәм Иван Степанович Силаев[d]
Закондар сығарыу органыВерховный Совет СССР[d] һәм Центральный исполнительный комитет СССР[d]
Дипломатические отношенияКанада, Америка Ҡушма Штаттары, Чехословакия, Югославия, Румыния, Израиль, Ангола, Грмания Демократик Республикһы[d], Дания, Гренада, Куба, Святой Престол[d], Лаос, Норвегия, Пакистан, Төркиә, Филиппин, Кот-д’Ивуар, Малайзия, Тонга, Вануату һәм Япония
Ойошма йәки клуб ағзаһыОрганизация Варшавского договора[d], Организация по безопасности и сотрудничеству в Европе[d], Совет экономической взаимопомощи[d], Международная организация гражданской авиации[d], Берләшкән Милләттәр Ойошмаһы һәм Совет Безопасности ООН[d]
Тәртип буйынса иртәрәк килеүсеРСФСР[d], Украина Совет Социалистик Республикаһы, Белорус Совет Социалистик Республикаһы һәм Кавказ аръяғы Социалистик Федератив Совет Республикаһы[d]
Тәртип буйынса һуңыраҡ килеүсепостсоветское пространство[d] һәм Бойондороҡһоҙ Дәүләттәр Берләшмәһе
Халыҡ иҫәбе293 047 571 кеше (1989)
Административ рәүештә бүленәРСФСР[d], Украина Совет Социалистик Республикаһы, Белорус Совет Социалистик Республикаһы, Армянская ССР[d], Грузия ССР-ы[d], Әзербайжан Совет Социалистик Республикаһы, Литва Совет Социалистик Республикаһы[d], Латвия ССР-ы[d], Эстонская ССР[d], Молдавия Совет Социалистик Республикаһы, Ҡаҙаҡ Совет Социалистик Республикаһы, Киргизская ССР[d], Үзбәк ССР-ы[d], Төркмән Совет Социалистик Республикаһы[d], Таджикская ССР[d], Карело-Финская ССР[d] һәм Кавказ аръяғы Социалистик Федератив Совет Республикаһы[d]
Майҙан22 402 200 км² (1991)
ВалютаСовет һумы[d]
СиктәшЧехословакия, Финляндия, Иран, Төркиә, МНР[d], Ҡытай, Корея Халыҡ-Демокритик Республикаһы, Афғанстан, Япония, Польша, ПНР[d], Болгария, Социалистическая Республика Румыния[d], Америка Ҡушма Штаттары һәм Румыния
Основополагающий текстДоговор об образовании СССР[d] һәм СССР-ҙың 1924 йылғы Конституцияһы
Ғәмәлдән сыҡҡан дата26 декабрь 1991
Главный регулирующий текстСССР Конституцияһы, Беловежское соглашение[d] һәм Декларация Совета Республик ВС СССР в связи с созданием Содружества Независимых Государств[d]
Урынлашыу картаһы
Официальная религияатеистическое государство[d]
Интернет-домен верхнего уровня.su
Бында төшөрөлгән фильмдар категорияһы[d]
Междугородный префикс8
Тема географияһыГеография СССР[d]
Тема тарихыистория СССР[d]
Обзорная статья Викимедиаoutline of the Soviet Union[d]
Commons-logo.svg Совет Социалистик Республикалар Союзы Викимилектә

Советтар Союзы, Совет Социалистик Республикалар Союзы (рус. Сою́з Сове́тских Социалисти́ческих Респу́блик, СССР, Советский Союз) — 19221991 йылдар араһында булған күп милләтле социалистик дәүләт. Илдең территорияһы Көнсығыш Европа, Төньяҡ һәм Урта Азияға тиклем таралған булған һәм үҙенең ҡырылыу көнөнә донъялағы иң ҙур иле булып һаналған.

Тарих

Советтар Союзының нигеҙе 1917 йылдың 25 октябрендә Бөйөк Октябрь Социалистик революцияһы менән һалына. Уның биләмәләре элекке Рәсәй империяһы территорияһын (Финляндия, Польша һәм 1940 йылдарға тиклем Прибалтика, Молдова, Тыванан башҡа) алып торған. СССР-ҙың сәйәси территориаль нигеҙе иң тәүҙә үк берҙәм булып һалынмай. 1917 йылдың октябренән Рәсәй Совет Федератив Республикаһы иғлан ителһә лә, уның составынан Украина (1917 йылдың октябре), Беларус Халыҡ Республикаһы (1918 йылдың марты), Финляндия (1917 йылдың декабре) һәм башҡа территориялар айырылып сығырға маташа. Шул уҡ ваҡытта бөтә илдең территорияһында парралель хөкүмәттәр төҙөлә, һәр бер хөкүмәттең үҙенең ҡораллы көстәре килеп булдырыла. Шул ыңғайына 1917—1923 йылдар Рәсәй тарихында Граждандар һуғышы һымаҡ билдәләнгән. Граждандар һуғышы тамаланыу алдынан элекке Рәсәй империяһында реинтеграция процесстары башлана, сөнки Украина, Беларусь, Кавказ аръяғы Федератив республикаларында Коммунистәр партияһы власҡа килә. Шул процесстар тамамланғас, 1922 йылдың 30 декабрендә СССР төҙөлөүе тураһындағы договор ҡабул ителә. Ул договорҙа 4 республиканың (БССР, УССР, КАСФСР, РСФСР) вәҡилдәренән ҡултамғалары алына. РСФСР исеменән АССР вәҡилдәре лә ҡултамғаларын ҡуйған.

1928—1941 йылдарҙа СССР-ҙа яңы иҡтисади ҡоролош төҙөлә. 1928—1932 йылдарҙа индустриялаштырыу һәм коллективлаштырыу үткәрелә. Шул ул саҡта 1937-1953 йылдарҙа төрлө социаль ҡатлам вәкилдәре репрессияларға дусар ителә

Иҫкәрмәләр

Other Languages
Аҧсшәа: СССР
Acèh: Uni Soviet
Afrikaans: Sowjetunie
Alemannisch: Sowjetunion
অসমীয়া: ছ'ভিয়েট সংঘ
авар: СССР
تۆرکجه: شوروی
Boarisch: Sowjetunion
žemaitėška: Tarību Sājonga
беларуская (тарашкевіца)‎: Саюз Савецкіх Сацыялістычных Рэспублік
bosanski: Sovjetski Savez
Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄: Sŭ-lièng
Cebuano: Unyong Sobyet
čeština: Sovětský svaz
Deutsch: Sowjetunion
dolnoserbski: Sowjetski zwězk
English: Soviet Union
Esperanto: Sovetunio
estremeñu: Unión Soviética
føroyskt: Sovjetsamveldið
Nordfriisk: Sowjetunion
Frysk: Sovjet-Uny
贛語: 蘇聯
گیلکی: شؤروي
𐌲𐌿𐍄𐌹𐍃𐌺: 𐌲𐌲𐌲𐌸
客家語/Hak-kâ-ngî: Sû-lièn
हिन्दी: सोवियत संघ
hrvatski: Sovjetski Savez
hornjoserbsce: Sowjetski zwjazk
magyar: Szovjetunió
interlingua: Union Sovietic
Bahasa Indonesia: Uni Soviet
Interlingue: Soviet-Union
íslenska: Sovétríkin
la .lojban.: sofygu'e
Basa Jawa: Uni Sovyèt
ភាសាខ្មែរ: សហភាពសូវៀត
한국어: 소련
कॉशुर / کٲشُر: صؤوِت اِتِفاق
kernowek: URSS
Lëtzebuergesch: Sowjetunioun
Limburgs: Sovjet-Unie
lietuvių: Tarybų Sąjunga
مازِرونی: شوروی
Napulitano: Aunione Sovieteca
Plattdüütsch: Sowjetunion
Nedersaksies: Sovjet-Unie
नेपाली: सोभियत संघ
Nederlands: Sovjet-Unie
norsk nynorsk: Sovjetunionen
Papiamentu: Union Sovietiko
پنجابی: سویت یونین
português: União Soviética
rumantsch: Uniun sovietica
русиньскый: СССР
davvisámegiella: Sovjetlihttu
srpskohrvatski / српскохрватски: Sovjetski Savez
Simple English: Soviet Union
slovenčina: Sovietsky zväz
slovenščina: Sovjetska zveza
Soomaaliga: Midowga Sofiyet
Seeltersk: Sowjetunion
Basa Sunda: Uni Soviét
svenska: Sovjetunionen
Tagalog: Unyong Sobyet
тыва дыл: ССРЭ
Tiếng Việt: Liên Xô
West-Vlams: Sovjet-Unie
walon: URSS
吴语: 苏联
Vahcuengh: Suhlienz
中文: 苏联
文言: 蘇聯
Bân-lâm-gú: So͘-liân
粵語: 蘇聯