Белоруссияның административ бүленеше

Беларустың административ бүленеше

Белоруссия, рәсми исеме — Белару́сь Республикаһы (бел. Рэспубліка Беларусь) —  унитар дәүләт, беренсе кимәл административ-территориаль берәмек булып 6 өлкә (Брест, Витебск, Гомель, Гродно, Минск, Могилёв) һәм бер өлкәгә лә инмәгән Минск ҡалаһы тора.  

Өлкәләр 118 районға һәм өлкә буйһоноуындағы 10 ҡалаға бүленә (икенсе, база, кимәлендәге административ-территориаль берәмектәр). Административ-территориаль берәмектәрҙең өсөнсө, башланғыс, кимәлен ауыл, ҡасаба һәм ҡала Советтары хасил итә. Минск, өлкә үҙәктәре, шулай уҡ Бобруйск ҡалаһы ҡала райондарына бүленгән.

Административ-территориаль берәмектәрҙең төрҙәре

Белоруссияның административ-территориаль бүленеше «Беларусь Республикаһының административ-территориаль бүленеше һәм административ-территориаль ҡоролош мәсьәләләрен хәл итеү тәртибе тураһында» Беларусь Республикаһының 1998 йылдың 5 майындағы № 154-З Законы менән билдәләнә[1].

Был Законға ярашлы, Белоруссияның административ-территориаль берәмектәре булып түбәндәгеләр тора:

  • Беренсе кимәл:
 — Белоруссияның баш ҡалаһы  (Минск ҡалаһының статусы закон менән билдәләнә)
 — өлкәләр  (бел. вобласць);
  • Икенсе (база) кимәл:
 — өлкә буйһоноуындағы ҡалалар (бел. горад абласнога падпарадкавання) — халыҡ һаны 50 меңдән дә кәм түгел, административ һәм эре иҡтисади һәм мәҙәни үҙәк булып торалар, алға киткән производство һәм  социаль инфраструктураға эйәләр (халыҡ һаны кәмерәк булһа ла, мөһим сәнәғәт һәм тарихи әһәмиәткә, артабанғы үҫеш һәм халҡы артыу перспективаһына эйә ҡалаларҙың да был статусты алыуы мөмкин);
 — райондар (бел. раён);
  • Өсөнсө (башланғыс) кимәл:
 — район буйһоноуындағы ҡалалар (бел. горад раённага падпарадкавання) — халыҡ һаны 6 меңдән ашыу, сәнәғәт предприятиелары, социаль-мәҙәни һәм көнкүреш тәғәйенләнешле предприятиелары, артабанғы үҫеш һәм халҡының һаны артыу перспективаһы бар;
 — ҡала тибындағы ҡасабалар:
 — ҡала ҡасабалары (бел. гарадскія пасёлкі) — халыҡ һаны 2 меңдән ашыу, сәнәғәт һәм коммуналь предприятиелары, социаль-мәҙәни учреждениелары, сауҙа, йәмәғәт  туҡланыуы, көнкүреш хеҙмәттәре күрһәтеү предприятиелары бар;
 — курорт ҡасабалары (бел. курортныя пасёлкі) — халыҡ һаны 2 меңдән ашыу,  территорияһында һауыҡтырыу учреждениелары, сауҙа, йәмәғәт туҡланыуы һәм көнкүреш хеҙмәттәре күрһәтеү  предприятиелары, мәҙәни-ағартыу учреждениелары бар;
 — эшсе ҡасабалары (бел. рабочыя пасёлкі) — халыҡ һаны 500 кешенән ашыу, сәнәғәт предприятиелары, электр станциялары, төҙөлөш, тимер юл станциялары һәм башҡа объекттар эргәһендә урынлашҡан;
 — ауыл торама пункттары
 — агроҡаласыҡтар (бел. аграгарадок) — төҙөкләндерелгән торамалар, уларҙа һәм тирә-йүнендәге территорияларҙа йәшәүселәр  өсөн социаль стандарттарҙы тәьмин итерлек производство һәм социаль инфраструктуралары бар; ауыл Советы территорияһында  агроҡаласыҡ булһа,  административ үҙәк шунда урынлаша («агроҡаласыҡ» төшөнсәһе Белоруссияла «2005—2010 йылдарға ауылды тергеҙеү һәм үҫтереү буйынса дәүләт программаһы» ҡабул ителеүгә бәйле барлыҡҡа килә);
 — ҡасабалар, ауылдар, утарҙар — бөтә башҡа торама  пункттар
 — ауыл Советтары (бел. сельсавет) — райондар составына инәләр, үҙ территорияһында бер нисә ауыл торама пунктын  берләштерәләр; ауыл Советының административ үҙәге — агроҡаласыҡта, агроҡаласыҡ булмаһа, ауыл Советы территорияһындағы торама пункттарҙың береһендә урынлаша. 
Other Languages