Антарктида

Антарктиданың космостан күренеше

Антаркти́да (грек. ἀνταρκτικός — Арктиканың ҡапма-ҡаршыһы) — Ер шарының иң көньяғында урынлашҡан ҡитға (континент). Антарктиданың үҙәге Көньяҡ географик полюс менән яҡынса тура килә.Антарктида Һинд, Тымыҡ һәм Атлантик океандар һыуҙары менән йыуыла (ҡайһы бер илдәрҙә был океандарҙың көньяҡ өлөшөн Көньяҡ океан тип иҫәпләйҙәр).

Майҙаны — 4,4 млн кв.км, шуның 1,6 млн км² өлөшөн шельф боҙлоғо тәшкил итә.Антарктида тип шулай уҡ Антарктида ҡитғаһын һәм сиктәш утрауҙарҙы атайҙар.Антарктида рәсми рәүештә 1820 йылдың 28 ғинуарында Беллинсгаузен Фаддей Фаддеевич һәм Михаил Лазарев етәкселегендәге урыҫ экспедицияһы тарафынан асыла.Улар «Восток» һәм «Мирный» елкәнле хәрби кораблдәрҙә 69°21′ ю. ш. 2°14′ з. д.HGЯЯO нөктәһенә, хәҙерге Беллинсгаузен шельф боҙлоғона яҡынлаша.

Элек көньяҡ материктың булыуы фаразға нигеҙләнеп кенә раҫланған.Фаддей Беллинсгаузен һәм Михаил Лазарев экспедицияһы көньяҡтағы боҙлоҡто урап сығып, алтынсы ҡитға булыуын иҫбатлай.

Антарктида — ғәжәп тәбиғәтле берҙән-бер материк. Поляр тикшереүселәр уны йәнһеҙ, аҡ боҙло материк тип исем биргән. Ҡышын поляр төндәр, ә йәйен поляр көндәр була. Ҡояш сығыу һәм батыу күренешен йыллына бер генә тапкыр күҙәтеп була. Антарктидала Ерҙәге сөсө һыуҙың 80%-ы тупланған.

Материктың рельефы, ҡыҙыл төҫ менән бейегерәк урындар күрһәтелгән
Боҙ ҡатламы аҫтында материк рельефы
This is topographic map of Antarctica after removing the ice sheet and accounting for both isostatic rebound and sea level rise. Hence this map suggests what Antarctica may have looked like 35 million years ago, when the Earth was warm enough to prevent the formation of large-scale ice sheets in Antarctica.
Other Languages
Acèh: Antartika
Afrikaans: Antarktika
Alemannisch: Antarktika
አማርኛ: አንታርክቲካ
aragonés: Antarctida
Ænglisc: Antarctica
asturianu: Antártida
azərbaycanca: Antarktida
تۆرکجه: جنوبی قوطب
Boarisch: Antarktika
žemaitėška: Antarktėda
Bikol Central: Antartika
беларуская: Антарктыда
беларуская (тарашкевіца)‎: Антарктыда
български: Антарктида
भोजपुरी: अंटार्कटिका
Bislama: Antarktik
বিষ্ণুপ্রিয়া মণিপুরী: এন্টার্কটিকা
brezhoneg: Antarktika
bosanski: Antarktik
буряад: Антарктида
català: Antàrtida
Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄: Nàng-gĭk-ciŭ
нохчийн: Антарктида
Cebuano: Antarctica
ᏣᎳᎩ: ᏧᏁᏍᏓᎸ
corsu: Antartide
qırımtatarca: Antarktida
čeština: Antarktida
kaszëbsczi: Antarktida
словѣньскъ / ⰔⰎⰑⰂⰡⰐⰠⰔⰍⰟ: Антарктїка
Чӑвашла: Антарктида
Cymraeg: Yr Antarctig
dansk: Antarktis
Deutsch: Antarktika
Zazaki: Antarktika
dolnoserbski: Antarktika
Ελληνικά: Ανταρκτική
English: Antarctica
Esperanto: Antarkto
español: Antártida
eesti: Antarktis
euskara: Antartika
estremeñu: Antáltia
فارسی: جنوبگان
Võro: Antarktis
føroyskt: Antarktis
français: Antarctique
arpetan: Antartica
Nordfriisk: Antarktikaa
furlan: Antartic
Frysk: Antarktika
Gaeilge: Antartaice
贛語: 南極洲
Gàidhlig: Antargtaga
galego: Antártida
گیلکی: نسا تۊک
Avañe'ẽ: Antártida
गोंयची कोंकणी / Gõychi Konknni: अंटार्क्टिका
客家語/Hak-kâ-ngî: Nàm-khi̍t-chû
Hawaiʻi: ‘Ane‘ālika
Fiji Hindi: Antarctica
hrvatski: Antarktika
hornjoserbsce: Antarktika
Kreyòl ayisyen: Antatik (kontinan)
magyar: Antarktika
հայերեն: Անտարկտիդա
interlingua: Antarctica
Bahasa Indonesia: Antarktika
Interlingue: Antarctic
Ilokano: Antartika
ГӀалгӀай: Антарктида
italiano: Antartide
日本語: 南極大陸
Patois: Antaatika
la .lojban.: ziptu'a
Basa Jawa: Antartika
ქართული: ანტარქტიდა
Qaraqalpaqsha: Antarktika
Taqbaylit: Tantarktit
қазақша: Антарктида
ភាសាខ្មែរ: អង់តាកទិក
한국어: 남극
Перем Коми: Антарктида
къарачай-малкъар: Антарктида
Ripoarisch: Süüdpool
kurdî: Antarktîka
kernowek: Antarktika
Кыргызча: Антарктида
Latina: Antarctica
Ladino: Antartika
Lëtzebuergesch: Antarktis
Lingua Franca Nova: Antartica
Limburgs: Antarctica
Ligure: Antartego
lumbaart: Antartid
lietuvių: Antarktida
latviešu: Antarktīda
Malagasy: Antartika
олык марий: Антарктиде
македонски: Антарктик
монгол: Антарктид
Bahasa Melayu: Antartika
Mirandés: Antártica
မြန်မာဘာသာ: အန္တာတိက
Nāhuatl: Antartida
Napulitano: Antartide
Plattdüütsch: Antarktika
नेपाल भाषा: एन्टार्टिका
Nederlands: Antarctica
norsk nynorsk: Antarktis
norsk: Antarktika
Novial: Antarktika
Nouormand: Antarctique
Sesotho sa Leboa: Antarctica
occitan: Antartida
Livvinkarjala: Antarktidu
ਪੰਜਾਬੀ: ਅੰਟਾਰਕਟਿਕਾ
Papiamentu: Antartica
Picard: Intarctike
Norfuk / Pitkern: Antartica
polski: Antarktyda
Piemontèis: Antàrtide
پنجابی: انٹارکٹکا
Ποντιακά: Ανταρκτικήν
português: Antártida
Runa Simi: Antartika
română: Antarctida
tarandíne: Antartide
русский: Антарктида
русиньскый: Антарктіда
Kinyarwanda: Antarigitika
संस्कृतम्: अण्टार्क्टिका
саха тыла: Антарктика
ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ: ᱟᱱᱴᱟᱨᱠᱚᱴᱤᱠᱟ
sardu: Antàrticu
sicilianu: Antàrtidi
davvisámegiella: Antárktis
srpskohrvatski / српскохрватски: Antarktik
Simple English: Antarctica
slovenčina: Antarktída
slovenščina: Antarktika
Gagana Samoa: Anetatika
chiShona: Antarctica
Soomaaliga: Antarktika
shqip: Antarktiku
српски / srpski: Антарктик
Seeltersk: Antarktikoa
Basa Sunda: Antartika
svenska: Antarktis
ślůnski: Antarktyda
tetun: Antártida
тоҷикӣ: Антарктида
Türkmençe: Antarktika
Tagalog: Antartiko
lea faka-Tonga: ʻAnetātika
Türkçe: Antarktika
Xitsonga: Antakthika
татарча/tatarça: Антарктида
ئۇيغۇرچە / Uyghurche: ئانتاركتىدا
українська: Антарктида
oʻzbekcha/ўзбекча: Antarktida
vèneto: Antartide
vepsän kel’: Antarktid
Tiếng Việt: Châu Nam Cực
West-Vlams: Antarctica
walon: Antartike
Winaray: Antartika
吴语: 南極洲
хальмг: Антарктик
მარგალური: ანტარქტიდა
ייִדיש: אנטארקטיקע
Yorùbá: Antárktìkà
Vahcuengh: Namzgigcouh
Zeêuws: Antartica
中文: 南极洲
文言: 南極洲
Bân-lâm-gú: Lâm-ke̍k Tāi-lio̍k
粵語: 南極洲
isiZulu: I-Antatika