لئو تولستوی
English: Leo Tolstoy

لئو تولستوی
Ilya Efimovich Repin (1844-1930) - Portrait of Leo Tolstoy (1887).jpg
آدلئو نیکولایئویچ تولستوی
قیسا بیلگییازیچی
دوْغوم تاریخ۹ سئنتییابر، ۱۸۲۸
یاسنایا پالیانا
اؤلوم تاریخ۷ نووامبر، ۱۹۱۰
آستاپوفو
Leo Tolstoy signature.svg

لئو تولستوی و یا لئو نیکولایئویچ تولستوی (روسجا лев николаевич толстой؛ ۹ سئنتییابر، ۱۸۲۸ – ۷ نووامبر، ۱۹۱۰) — روس یازیچی، قزئته‌چی و فیلوسوف.[۱]یازدیغی «ساواش و باریش» (جنگ و صولح) و «آننا کارئنینا» اثرلری ایله دونیا ادبیاتیندا رومان ژانری‌نین أن گؤرکم‌لی نمونه‌لرینی یاراتمیش‌دیر. ۱۹-جو یوز ایللییین روس جمعیتی‌نین رئالیستیک منظره‌سینی جانلاندیران بۇ ایکی اثر رئالیست رومان ژانری‌نین یوکسک زیروه‌سینده قرار توتور. تولستوی اؤزونون اخلاقی-منوی اثرلری ایله – «آللهین سلطنتی قلبیمیزده‌دیر» (Царство Божие внутри нас روسجا) ۲۰ یوز ایللییین ماهاتما قاندی و مارتین لوتئر کینق کیمی شخصیت‌لرینه جدی تأثیر گؤسترمیش‌دیر.

یاشاییشی

وارلی بیر عائله‌نین اؤولادی اولاراق یاسنایا-پولیانادا آنادان اولدو. چوْخ کیچیک یاش‌لاریندا اؤنجه آناسینی، سونرا آتاسینی ایتیردی، قوهوم‌لاری‌نین حمایه‌سینه کئچدی. اوشاقلیغین‌دان بَری حقیقت‌لری اینجه‌لمه‌یه قارشی بؤیوک بیر ماراغی واردی. تحصیلینی داوام ائتدیرمک اوچون موسکویا گئتدی. چالیشقان ساوادلی بیر اؤیرنجی اولاراق اوغور و سئوگی قازاندی. فرانسیزجاسینی گه‌لیشتیرمیش، وولتئری و ژ.ژ. روسسونو اوخوموش، بۇ ایکی یازارین گوجلو ائتکی‌سینده قالمیشدی. یاسنایا-پولیانایا گئری دؤندو، یوخسول کندلی‌لر آراسینا قاتیلدی. ایلک اثری اولان «اوشاق‌لیق» ی بۇ دؤنم‌لرده یازدی. بیر مدت سونرا اوردویا چاغیریلدی؛ قافقاز`ا گئتدی. قافقاز خالقی‌نین یوخسوللوق دولو یاشاییش‌لارینی أله آلدیغی ایزلنیم‌لرله ایلک رئالیست حیکایهلرینی یازدی. ۱۸۵۴ده کیریم (Kırım) ساواشینا افسر اولاراق قاتیلدی. سونرا عسگرلیگی قورتاریب پئتئربورگا گئتدی. بیر بؤلوم اثرلرینی اولدوقجا سس‌سیز کئچیردیگی او ایللرده یازدی. یئنه ده ایچینده، آخداردیغینی تاپمایان بیر روح چالخالانیردی. باتی آوروپا اؤلکه‌لرینده اوزون بیر گزینتییه چیخدی. آلمان، فرانسه، ایسوئچره‌یه (سوییس-ه) سیاحت ائله‌دی. مملکتینه دؤنوشونده یئنه یاسنایا-پولیانایا یئرلشدی. نجیبلیک عنوانلاریندان، یوکسک حیات‌دان سیخیلیردی. کندینده بیر اوخول قوردو. بۇ اوخول، اؤیره‌نیم، تدریس باخیمین‌دان یئپ‌یئنی بیر قورومدو. راحاتچیلیغا قوووشدوغونا قناعت گتیردیک‌دن سونرا، ۱۸۶۲ده ائولندی. تولستوی ائولندیگینده آروادی سوفی بئرس ۱۶ یاشیندا ایدی. بۇ ائولی‌لیک اونون دوزنلی بیر یاشام حسرتینی کئچیره‌جکدی. آروادینا؛ اوّلکی حیاتی، اؤزل‌لیکله‌ده یان‌لاریندا چالیشان قادین قول‌لارلا اولان جینسی علاقه‌لری آنلاتدیغی گونلوک‌لرینی ائولندیک‌لری گون اوخوماسی اوچون وئرمیش و اوُلکی حیاتین‌داکی ائله‌دیگی سهولری اؤیرنمه‌سینی ایسته‌میش‌دیر. قادین حریصلیگینه باخمایاراق ائولی‌لیک‌لری حیات‌لاری سونونا کیمی داوام ائله‌دی. بۇ ائولی‌لیک‌دن ۱۲ اوشاق‌لاری اولدو؛ بۇ اوشاق‌لاردان ۵ی اؤلدو.

اثرلرین‌دن أن گوجلو اولان ایکی رومانی "ساواش و باریش" ایله "آننا کارئنینانی"، بۇ زامان‌لاردا یازدی. آروادی، اثرلرینی یازماغیندا أن بؤیوک کؤمکچیسیدی. آرادان بیر مدت سونرا یئنی‌دن، بۇ سفر اوّلکی‌لردن داها شدت‌لی بیر معنوی چؤکونتویه اوغرادی. گئنیش خالق ییغین‌لاری‌نین، اؤزه‌لیکله روس کندلی‌سی‌نین یوخسول، سولغون وضعیتی اونو چوْخ کدرلندیریردی. بوتون ثروتینی کندلی‌لره پایلادی، هر حالی‌یلا اونلار کیمی یاشاماغا باشلادی. کور-کوبود گئیینیر، گئیدیگی هر گئییمی اؤزو تیکیردی. دییشمه‌ین تک طرفی بئزیب اوسانمادان یازماسییدی. ""کرئیسئر سوناتاسی""، "آغا و کؤله "، "قارانلیق‌لارین گوجو"، "ایمان نه‌دیر"، "اینجی‌لر"، "کیلسه و دؤولت"، "اعتراف‌لاریم" هامی‌سی بۇ ایللرین محصول‌لاری‌دیر.

اثرلرینده اینسانلیغین جوربه‌جور مسئله‌لرینه دئیینن تولستویون دونیا اؤلچوسونده بیر صنعت و فیکیر ده‌یری واردیر. اؤز اؤلکه‌سی‌نین اجتماعی-سیاسی پروبلئم‌لرینی، خالقی‌نین یارادیلیشینی، یاشاییشینی حقیقتاً بؤیوک بیر اوستالیقلا عکس ائتدیرمه‌سی‌دیر. رئالیست ادبیاتین أن بؤیوک تمثیلچی‌لرین‌دن اولدوغو قدر، بیر فیلوسوف بیر معاریفچی اولاراق دا شؤهرت قازانمیشدی. یوخاریدا ساییلان‌لارین ائشیگینده «دیریلیش»، «گنجلیگیم»، «اوشاقلیق»، «حاجی موراد»، «آیاقلانیش»، «سئرگی آتا»، «تانری بیزیم ایچیمیزده‌دیر»، «کازاک‌لار»، «تصادف»، «ایکی سوواری» کیمی اثرلری واردیر. دونیاگؤروشو و یارادیجیلیغیندا ایسلام دینی بؤیوک یئر توتور. ۸۲ یاشیندا وفات ائدئن تولستوی دفعه‌لرله بؤیوک سیخینتی‌لار یاشامیش‌دیر. مارکسیزمدن ائتکی‌لنه‌رک اؤزونده یاراتدیغی مولکیت مؤوضوسون‌داکی رادیکال فیکیرلری سببیله بوتون ثروتینی کندلی‌لره پایلادی، هر هالییلا اونلار کیمی یاشاماغا باشلادی. بۇ سببله عائله‌سیله سُورونلاری یاراندی. مسیحیتین گلیشمه‌سینین چالیشتیغی کیتابی «تانری‌نین اگمن‌لیگی ایچیمیزده‌دیر» کیتابییلا یئنی بیر مسیحی‌لیک آخیمی تانیملاماسی پروووسلاو کیلیسه‌سی طرفین‌دن قووولماسینا سبب اولدو. تولستوی، اؤمرونون سون ایللرینی بوسبوتون دربدر بیر شکیلده کئچیردیک‌دن سونرا، بیر کوسکونلوک نتیجه‌سینده، ائوینی بوراخیب یول‌لارا دوشدو. آستاپووو دمیریول دایاناجاغیندا اؤلو اولاراق تاپیلدی. اؤلومونه سَتَلجَمین سبب اولدوغو بیلینمکده‌دیر. یاشامی (حیاتی) بویونجا یاشاییشین نئجه بیر شئی اولدوغونو آنلاماغا چالیشدی. اثرلرینده بونو أکسیک‌سیز اولاراق یانسیتماغی هدف ائتمیش أن بؤیوک روس یازارلاریندان بیری‌سی اولاراق ادبیات و دونیا تاریخین‌دکی یئرینی آلدی.[۲]

Other Languages
Afrikaans: Leo Tolstoi
aragonés: Leo Tolstoy
العربية: ليو تولستوي
অসমীয়া: লীঅ' টলষ্টয়
asturianu: Lev Tolstói
Aymar aru: Liyun Tolstoy
azərbaycanca: Lev Tolstoy
žemaitėška: Levs Tuolstuos
беларуская (тарашкевіца)‎: Леў Талстой
български: Лев Толстой
Bislama: Leo Tolstoy
བོད་ཡིག: ཐོར་སི་ཐའེ།
brezhoneg: Lyev Tolstoy
bosanski: Lav Tolstoj
буряад: Лев Толстой
català: Lev Tolstoi
Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄: Lev Tolstoy
Cebuano: Leo Tolstoy
qırımtatarca: Lev Tolstoy
Cymraeg: Lev Tolstoy
Zazaki: Lev Tolstoy
Ελληνικά: Λέων Τολστόι
English: Leo Tolstoy
Esperanto: Lev Tolstoj
español: León Tolstói
euskara: Lev Tolstoi
estremeñu: Leo Tolstoy
føroyskt: Leo Tolstoj
français: Léon Tolstoï
Gaeilge: Leo Tolstoy
贛語: 托爾斯泰
kriyòl gwiyannen: Léon Tolstoï
Gàidhlig: Leo Tolstoj
galego: Lev Tolstoi
Avañe'ẽ: Leõ Tolstói
गोंयची कोंकणी / Gõychi Konknni: Leo Tolstoy
客家語/Hak-kâ-ngî: Lev Tolstoy
Hawaiʻi: Tolstoi
Fiji Hindi: Leo Tolstoy
Kreyòl ayisyen: Leon Tolstoi
հայերեն: Լև Տոլստոյ
Արեւմտահայերէն: Լէօ Թոլսթոյ
interlingua: Lev Tolstoj
Bahasa Indonesia: Leo Tolstoy
Interlingue: Leo Tolstoy
Ilokano: Leo Tolstoy
íslenska: Lev Tolstoj
italiano: Lev Tolstoj
Patois: Liyo Talstai
ქართული: ლევ ტოლსტოი
Qaraqalpaqsha: Lev Tolstoy
Адыгэбзэ: Лев Толстой
Kabɩyɛ: Léon Tolstoï
kurdî: Lev Tolstoy
Кыргызча: Лев Толстой
Latina: Leo Tolstoj
Lëtzebuergesch: Leo Tolstoi
Ligure: Lev Tolstoj
lumbaart: Lev Tolstoj
لۊری شومالی: لاٛو تولستوی
lietuvių: Levas Tolstojus
latviešu: Ļevs Tolstojs
Malagasy: Leo Tolstoy
монгол: Лев Толстой
Bahasa Melayu: Leo Tolstoy
Mirandés: Liev Tolstói
مازِرونی: لئو تولستوی
Plattdüütsch: Leo Tolstoi
Nederlands: Leo Tolstoj
norsk nynorsk: Lev Tolstoj
occitan: Leon Tolstoi
Livvinkarjala: Leo Tolstoi
Kapampangan: Leo Tolstoy
polski: Lew Tołstoj
پنجابی: ٹالسٹائی
português: Liev Tolstói
Runa Simi: Lev Tolstoy
română: Lev Tolstoi
armãneashti: Lev Tolstoi
русиньскый: Лев Толстой
саха тыла: Лев Толстой
ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ: ᱞᱤᱭᱚ ᱴᱚᱞᱥᱴᱚᱭ
sicilianu: Liuni Tolstoi
srpskohrvatski / српскохрватски: Lav Tolstoj
Simple English: Leo Tolstoy
српски / srpski: Лав Толстој
svenska: Lev Tolstoj
Kiswahili: Leo Tolstoy
Tagalog: Leo Tolstoy
Türkçe: Lev Tolstoy
татарча/tatarça: Лев Толстой
oʻzbekcha/ўзбекча: Lev Tolstoy
vèneto: Lev Tolstoj
vepsän kel’: Tolstoi Lev
Tiếng Việt: Lev Nikolayevich Tolstoy
Volapük: Lev Tolstoy
Winaray: Leo Tolstoy
მარგალური: ლევ ტოლსტოი
Yorùbá: Leo Tolstoy
Bân-lâm-gú: Leo Tolstoy
粵語: 托爾斯泰