Vanadium

23titanvanadiumxrom
-

V

Nb
V-TableImage.png
Ümumi
Ad, İşarə, Nömrəvanadium, V, 23
Qrup, Dövr, Blok5, 4, d
Xarici görünüşü
V,23.jpg
Atom kütləsi50.9415 q/mol
Elektron formulu[Ar] 3d3 4s2
Fiziki xassələr
Halı
Sıxlığı(0 °C, 101.325 kPa)
q/L
Ərimə temperaturu1910 °C
(2183 K, 3470 °F)
Qaynama temperaturu3407 °C
(3680 K, 6165 °F)

Vanadium (V) – D.İ. Mendeleyevin elementlərin dövri sistemində 23-cü element.

Paslanmayan polad istehsalında əhəmiyyətli bir qatqı maddəsidir. Polad səthlərinin titan örtülməsi əməliyyatında da, bağlayıcı element olaraq istifadə edilir. Vanadium pentoksit tərkibli, keramika istehsalında katalizator və boya sabitləşdirici olaraq istifadə edilir. Bundan əlavə, süperiletken maqnitlərin istehsalında, çox dayanıqlı və uzun ömürlü ərintiləri əldə etməkdən ötəri də istifadə edilir.er qabığında vanadium 1,5·10-2% (kütlə ilə) miqdarındadır. Bitkilər onu torpaqdan udur. Bitkilərdə vanadiumun miqdarı orta hesabla 0,001% (kütlə ilə) təşkil edir. Vanadium hüceyrədə maddələr mübadiləsində iştirak edir. Vanadiumun “yığıcılarından” biri hamıya yaxşı tanış olan zəhərli solğun poqanka göbələyidir. Kif göbələyi olan qara aspargill isə yalnız vanadium duzlarının iştirakı ilə inkişaf edir.

Heyvanların orqanizmində orta hesabla 0,0001% (kütlə ilə) vanadium olur. Dənizlərin və okeanların bəzi canlılarının – dəniz kirpisinin və qoloturun qanında vanadiumun miqdarı kütlə ilə 10%-ə çatır. Ehtimal olunur ki, vanadium bu canlılarda dəmirin hemoqlobində və ya maqneziumun xlorofilldə oynadığı rolu oynayır. Vanadium hər şeydən əvvəl qidalanma proseslərində iştirak edir.

Argentinada öküzlərin və donuzların qidalarına vanadium birləşmələri qatılmaqla təcrübələr aparılmışdır. Bu zaman heyvanların iştahı yaxşılaşmış, onların çəkiləri sürətlə artmışdır.

Yaşlı adamın orqanizmində 100 m/kq-a yaxın vanadium olur. Qida məhsulları ilə vanadiumun orqanizmə sutka ərzində qəbulu 2 mq olur. Vanadium orqanizmin müdafiə funksiyasının yüksəlməsində əhəmiyyətli rol oynayır. O, faqositlərin – xəstəlik törədici mikrobları udan və orqanizmin infeksiyalı xəstəliklərə tutulmağa dözümlülüyünü artıran hüceyrələrin hərəkətini stimullaşdırır. Biokimyəvi tədqiqatlar sübut etmişdir ki, digər mineral maddələrlə birlikdə vanadium qocalma prosesini ləngidir. Vanadium toxumaların oksigen udmasını gücləndirir, ürək əzələsinin funksiyasına, əsəb sisteminə, böyrəklərə, qara ciyərə, qanda şəkərin miqdarına təsir edir.

Vanadiumun daha geniş məlum olan və insan tərəfindən daha geniş istifadə edilən birləşmələri aşağıdakılardır:

V(OH)2 – vanadium (II) hidroksid

VO – vanadium (II) oksid

VCl2 – vanadium (II) xlorid

VBr2 – vanadium (II) bromid

VJ2 – vanadium (II) yodid

VF2 – vanadium (II) flüorid

Pb5(VO4)3Cl – vanadinit

Vanadium 1830-cu ildə isveç kimyaçı – mineraloqu N.Sefstrem tərəfindən dəmir filizlərinin tədqiqi zamanı kəşv olunmuşdur və qədim skandinaviya ilahəsi Vanadisin şərəfinə vanadium adlandırılmışdır.

Insan orqanizmində vanadium atomlarının sayı 2,4·1020, bir insane hüceyrəsində isə 2,4·106 ədəddir.

Qida məhsulları ilə vanadiumun orqanizmə sutka ərzində daxil olan miqdarı 2 mq olur. Təbabətdə vanadium anemiyanın, vərəmin, revmatizmin, siflisin müalicəsində istifadə olunur.

Hazırda tibdə vanadium duzlarının şəkərli diabetin müalicəsində istifadəsinin perspektivliyi məsələsi yoxlanılır, çünki, vanadatlar insulinə bənzər effektə malikdirlər.

Vanadium gözəl rəngli birləşmələr əmələ gətirdiyindən ona skandinaviya gözəllik ilahəsinin adı verilmişdir.

Vikianbarda Vanadium ilə əlaqəli mediafayllar var.


Digər dillərdə
Afrikaans: Vanadium
አማርኛ: ቫናዲየም
aragonés: Vanadio
العربية: فاناديوم
asturianu: Vanadiu
башҡортса: Ванадий
беларуская: Ванадый
беларуская (тарашкевіца)‎: Ванад
български: Ванадий
भोजपुरी: वैनेडियम
བོད་ཡིག: ཝེ་ནི་ཌིམ།
brezhoneg: Vanadiom
bosanski: Vanadij
català: Vanadi
Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄: Vanadium
Cebuano: Vanadyo
ᏣᎳᎩ: ᏩᏁᏗᎥᎻ
کوردی: ڤانادیۆم
corsu: Vanadiu
čeština: Vanad
Чӑвашла: Ванади
Cymraeg: Fanadiwm
dansk: Vanadium
Deutsch: Vanadium
ދިވެހިބަސް: ވެނޭޑިއަމް
Ελληνικά: Βανάδιο
English: Vanadium
Esperanto: Vanado
español: Vanadio
eesti: Vanaadium
euskara: Banadio
فارسی: وانادیم
suomi: Vanadiini
français: Vanadium
Nordfriisk: Vanadium
furlan: Vanadi
Gaeilge: Vanaidiam
Gàidhlig: Bhanadium
galego: Vanadio
ગુજરાતી: વેનેડિયમ
Gaelg: Vanaadjum
客家語/Hak-kâ-ngî: Vanadium
Hawaiʻi: Vanadium
עברית: ונדיום
हिन्दी: वनेडियम
Fiji Hindi: Vanadium
hrvatski: Vanadij
Kreyòl ayisyen: Vanadyòm
magyar: Vanádium
հայերեն: Վանադիում
interlingua: Vanadium
Bahasa Indonesia: Vanadium
Ido: Vanado
íslenska: Vanadín
italiano: Vanadio
日本語: バナジウム
la .lojban.: jinmrvanadi
ქართული: ვანადიუმი
Kabɩyɛ: Fanadɩyɔm
қазақша: Ванадий
ಕನ್ನಡ: ವನಾಡಿಯಮ್
한국어: 바나듐
kurdî: Vanadyûm
коми: Ванадий
Кыргызча: Ванадий
Latina: Vanadium
Lëtzebuergesch: Vanadium
Limburgs: Vanadium
Ligure: Vanaddio
lumbaart: Vanadio
lietuvių: Vanadis
latviešu: Vanādijs
македонски: Ванадиум
മലയാളം: വനേഡിയം
монгол: Ванади
кырык мары: Ванадий
Bahasa Melayu: Vanadium
မြန်မာဘာသာ: ဗနေဒီယမ်
Plattdüütsch: Vanadium
नेपाली: वनेडियम
नेपाल भाषा: भ्यानडियम
Nederlands: Vanadium
norsk nynorsk: Vanadium
norsk: Vanadium
occitan: Vanadi
Livvinkarjala: Vanadium
ਪੰਜਾਬੀ: ਵੈਨੇਡੀਅਮ
polski: Wanad
Piemontèis: Vanadi
پنجابی: ونیڈیم
português: Vanádio
Runa Simi: Wanadyu
română: Vanadiu
armãneashti: Vanadiu
русский: Ванадий
संस्कृतम्: वनडियम
sicilianu: Vanadiu
Scots: Vanadium
srpskohrvatski / српскохрватски: Vanadijum
Simple English: Vanadium
slovenčina: Vanád
slovenščina: Vanadij
Soomaaliga: Fanadhiyaam
shqip: Vanadiumi
српски / srpski: Ванадијум
Seeltersk: Vanadium
Basa Sunda: Vanadium
svenska: Vanadin
Kiswahili: Vanadi
தமிழ்: வனேடியம்
తెలుగు: వెనేడియం
тоҷикӣ: Ванадий
Tagalog: Banadyo
Türkçe: Vanadyum
татарча/tatarça: Ванадий
ئۇيغۇرچە / Uyghurche: ۋانادىي
українська: Ванадій
oʻzbekcha/ўзбекча: Vanadiy
vepsän kel’: Vanadii
Tiếng Việt: Vanadi
Winaray: Vanadyo
吴语:
хальмг: Ванад
ייִדיש: וואנאדיום
Yorùbá: Banadiomu
中文:
文言:
Bân-lâm-gú: Vanadium
粵語: