Sovet Sosialist Respublikaları İttifaqı

Sovet Sosialist Respublikaları İttifaqı
rus. Союз Советских Социалистических Республик

İttifaq dövləti

 

 

 

30 dekabr 1922 — 26 dekabr 1991


Flag of the Soviet Union.svgState Emblem of the Soviet Union.svg
SSRİ bayrağıSSRİ gerbi
Şüar
Пролетарии всех стран, соединяйтесь!
(Bütün ölkələrin proletarları birləşin!)
Himn
İnternasional
(1922–1944)

SSRİ dövlət himni (1944—1991)"
Union of Soviet Socialist Republics (orthographic projection).svg
(1945-ci ildən)
PaytaxtMoskva
Böyük şəhərlərMoskva, Leninqrad, Kiyev, Daşkənd, Bakı, Xarkov, Minsk, Qorki, Novosibirsk, Sverdlovsk[1]
Dil(lər)Yoxdur (de-fakto rus dili)
DinAteizm
Pul vahidiSSRİ rublu
Sahəsi22 402 200
Əhalisi293 047 571
İdarəetmə formasıSovet respublikası
Faktiki dövlət başçısı
 - 1922—1924Vladimir Lenin
 - 1924—1953İosif Stalin
 - 1953—1955Georgi Malenkov
 - 1955—1964Nikita Xruşşov
 - 1964—1982Leonid Brejnev
 - 1982—1984Yuri Andropov
 - 1984—1985Konstantin Ustinoviç Çernenko
 - 1985—1991Mixail Qorbaçov
Qurucu dövlətlər
Postsovet respublikaları
Flag of the Russian Soviet Federative Socialist Republic (1918–1937).svgRSFSR
Flag of the Ukrainian Soviet Socialist Republic.svgUkrayna SSR
Flag of Byelorussian SSR.svgBSSR
Flag of Transcaucasian SFSR.svgZSFSR
AzərbaycanFlag of Azerbaijan.svg
BelarusFlag of Belarus.svg
ErmənistanFlag of Armenia.svg
EstoniyaFlag of Estonia.svg
GürcüstanFlag of Georgia.svg
LatviyaFlag of Latvia.svg
LitvaFlag of Lithuania.svg
MoldovaFlag of Moldova.svg
ÖzbəkistanFlag of Uzbekistan.svg
QazaxıstanFlag of Kazakhstan.svg
QırğızıstanFlag of Kyrgyzstan.svg
RusiyaFlag of Russia.svg
TacikistanFlag of Tajikistan.svg
TürkmənistanFlag of Turkmenistan.svg
UkraynaFlag of Ukraine.svg

Sovet Sosialist Respublikaları İttifaqı, qısaca: Sovet İttifaqı, SSRİ (rus. Союз Советских Социалистических Республик, СССР) — 1922-1991-ci illərdə əsasən indiki MDB dövlətləri ərazisində mövcud olmuş dövlət. SSRİ dünya tarixində rəsmi ideologiyası marksizm-leninzm – sol radikal sosialist ideologiyası olan dövlət olmuşdur. Rusiya İmperiyasının varisi olmuşdur.

Ümumilikdə dünyanın quru hissəsinin 1/6 hissəsi məhz SSRİ-nin payına düşmüşdür – 22 402 min km2. Əhalisinin sayına görə isə dünyada 3-cü yerdə olmuşdur (1989, 1 yanvar – 293 mln).

SSRİ-nin ərazisinin əsas hissəsini RSFSR təşkil etmişdir. SSRİ yaradılarkən onun əsasında 4 dövlət qurumu olmuşdur – Rusiya SFSR, Belarusiya SSR, Ukrayna SSR və tərkibində 3 (Azərbaycan SSR, Gürcüstan SSR, Ermənistan SSR) dövləti birləşdirmiş Zaqafqaziya SFSR. 1936-cı ilədək SSRİ-nin tərkibində əlavə Özbəkistan SSR, Türkmənistan SSR, Tacikistan SSR, Qırğızıstan SSRQazaxıstan SSR təşkil edilmişdi. Həmçinin, 1936-cı il islahatlarının nəticəsi olaraq Zaqafqaziya SFSR parçalandı. Beləliklə, SSRİ formal 11 dövlətdən ibarət ittifaqa çevrildi.

İkinci dünya müharibəsindən qalib çıxmış SSRİ tərkibinə Litva SSR-i, Moldova SSR-i, Estoniya SSR-i və Latviya SSR-i də qatdı. SSRİ öz sərhədlərini Avropaya tərəf genişləndirdi. Həmçinin Almaniyanın bir hissəsi də (keçmiş Kenisberq əyaləti) ona nəsib oldu.

Digər dillərdə
Аҧсшәа: СССР
Acèh: Uni Soviet
Afrikaans: Sowjetunie
Alemannisch: Sowjetunion
অসমীয়া: ছ'ভিয়েট সংঘ
авар: СССР
تۆرکجه: شوروی
Boarisch: Sowjetunion
žemaitėška: Tarību Sājonga
беларуская (тарашкевіца)‎: Саюз Савецкіх Сацыялістычных Рэспублік
bosanski: Sovjetski Savez
Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄: Sŭ-lièng
Cebuano: Unyong Sobyet
čeština: Sovětský svaz
Deutsch: Sowjetunion
dolnoserbski: Sowjetski zwězk
English: Soviet Union
Esperanto: Sovetunio
estremeñu: Unión Soviética
føroyskt: Sovjetsamveldið
Nordfriisk: Sowjetunion
Frysk: Sovjet-Uny
贛語: 蘇聯
گیلکی: شؤروي
𐌲𐌿𐍄𐌹𐍃𐌺: 𐌲𐌲𐌲𐌸
客家語/Hak-kâ-ngî: Sû-lièn
हिन्दी: सोवियत संघ
hrvatski: Sovjetski Savez
hornjoserbsce: Sowjetski zwjazk
magyar: Szovjetunió
interlingua: Union Sovietic
Bahasa Indonesia: Uni Soviet
Interlingue: Soviet-Union
íslenska: Sovétríkin
la .lojban.: sofygu'e
Basa Jawa: Uni Sovyèt
ភាសាខ្មែរ: សហភាពសូវៀត
한국어: 소련
कॉशुर / کٲشُر: صؤوِت اِتِفاق
kernowek: URSS
Lëtzebuergesch: Sowjetunioun
Limburgs: Sovjet-Unie
lietuvių: Tarybų Sąjunga
مازِرونی: شوروی
Napulitano: Aunione Sovieteca
Plattdüütsch: Sowjetunion
Nedersaksies: Sovjet-Unie
नेपाली: सोभियत संघ
Nederlands: Sovjet-Unie
norsk nynorsk: Sovjetunionen
Papiamentu: Union Sovietiko
پنجابی: سویت یونین
português: União Soviética
rumantsch: Uniun sovietica
русиньскый: СССР
davvisámegiella: Sovjetlihttu
srpskohrvatski / српскохрватски: Sovjetski Savez
Simple English: Soviet Union
slovenčina: Sovietsky zväz
slovenščina: Sovjetska zveza
Soomaaliga: Midowga Sofiyet
Seeltersk: Sowjetunion
Basa Sunda: Uni Soviét
svenska: Sovjetunionen
Tagalog: Unyong Sobyet
тыва дыл: ССРЭ
Tiếng Việt: Liên Xô
West-Vlams: Sovjet-Unie
walon: URSS
吴语: 苏联
Vahcuengh: Suhlienz
中文: 苏联
文言: 蘇聯
Bân-lâm-gú: So͘-liân
粵語: 蘇聯