Qoz

Qoz, Girdəkan və ya Cəviz(lat. Juglans) - Qozkimilər fəsiləsinə aid cins.

Qışda yarpağını tökən ağaclardandır. Gənc sürgünlərin özü bölməlidir. Tumurcuqlar az sayda markalarla örtülmüşdür. Yarpaqcıqların kənarları bəzi növlərdə incə dişli, bəzilərdə isə düzdür (tam kənarlı). Yarpaqcıq sayı növlərə görə (3) 5-23 arasında dəyişir.

Çiçəklər bir evciklidir. Kişi çiçəklər bir əvvəlki ilin sürgünlərində yan vəziyyətli, aşağıya sallanan pişikcik halında qurul meydana gətirər. Qurullar budaqlanmamışdır. Hər bir kişi çiçəyin 1 brahte, 2 brahtecik ilə 3-4 yumşaqlı bir ətraf yarpağı (çanaq) vardır. Etamin sayı 7-105dir. Dişi çiçəklər isə yeni sürgünlərin ucunda terminal (təpədə) vəziyyətli tik dayanan 2-8 çiçəkli kasıb qurullar meydana gətirər. Dişi çiçəyin də 1 brahte, 2 brahtecik, 4 yumşaqlı ətraf yarpağı vardır. Bunlar ovaryumla qaynaşmışdır, tək ucları sərbəstdir. Ovaryum alt vəziyyətlidir; ətli qalın 2 stigması olduqca inkişaf etmişdir.

Orzech włoski z biedronką.JPG
Noix p1040229.jpg
Shelled English Walnuts 2331px.jpg


Payızda yetişkinləşən böyük nüvəli sulu meyvənin iç qismi 2 bölməyə ayrılmışdır. Toxum 2 yumşaqlı, yağlı və ləzzətlidir, yod ilə zəngindir.

Qoz bitkisinin toxumundan qida məhsulu kimi, yağından mətbəxtdə və təbabətdə istifadə olunur.

Odununun özü tünd, xarici qismi açıq rəngli, ağır və gözəl cila qəbul edən odunları vardır. Sənayedə, əsasən də mebel istehsalında istifadə edilir.

  • təbabətdə

Təbabətdə

Bağırsaqları yumşaldır. 2 ovuc qozu 10 ovuc əncir və qatıqla qarışdırıb yemək orqanizmi təmizləyir. Köhnəlmiş qozu bədənin gərilmiş əzələ yerinə sürtmək həmin yeri müalicə edir. Qoz ilə saça maska tük tökülməsinin qarşısını alır. Yaşıl yetişməmiş qozun suyunu bal və üzüm sirkəsi ilə qarışdırıb qarqara etmək ağızdakı yaraları, damaq və diş qanamasını müalicə edir. Təzə qoz yarpağını alına sürtmək baş ağrısı kəsir. Qoz ağacının şirəsini çeynəmək diş ağrısına xeyirlidir. Qoz yağını isidib içmək bud ağrılarını sakitləşdirir. Qoz yağı həmdə əsəb sinirlərini sakitləşdirir, tük tökülməsinin qarşısını alır.


Vikianbarda Qoz ilə əlaqəli mediafayllar var.

Digər dillərdə
العربية: جوز (جنس)
беларуская: Арэх
беларуская (тарашкевіца)‎: Арэх
български: Орех
བོད་ཡིག: སྟར་ཤིང་།
bosanski: Orah
català: Noguer
Cebuano: Juglans
کوردی: گوێز
čeština: Ořešák
Deutsch: Walnüsse
Zazaki: Goz
dolnoserbski: Wórješyna
ދިވެހިބަސް: ސިކުނޑި ބަދަން
Ελληνικά: Καρυδιά (φυτό)
English: Juglans
Esperanto: Juglando (genro)
español: Juglans
eesti: Pähklipuu
euskara: Intxaurrondo
فارسی: درخت گردو
français: Noyer
galego: Nogueira
hrvatski: Orah
hornjoserbsce: Włóska worješina
magyar: Dió
հայերեն: Ընկուզենի
Bahasa Indonesia: Juglans
italiano: Juglans
日本語: クルミ
қазақша: Жаңғақ
한국어: 호두나무속
kurdî: Gûz
Кыргызча: Жаңгактар
Latina: Juglans
лакку: Гьивхь
lietuvių: Riešutmedis
latviešu: Riekstkoki
македонски: Орев
മലയാളം: അക്രോട്ട്
Bahasa Melayu: Walnut
مازِرونی: اقوز
Nederlands: Juglans
ਪੰਜਾਬੀ: ਅਖਰੋਟ (ਰੁੱਖ)
português: Juglans
Runa Simi: Tuqti
русский: Орех (род)
srpskohrvatski / српскохрватски: Orah
Simple English: Walnut
slovenčina: Orech (rod)
shqip: Arra
српски / srpski: Орах
தமிழ்: அக்ரூட்
Türkçe: Ceviz
українська: Горіх (рід)
Tiếng Việt: Chi Óc chó
Winaray: Juglans
吴语: 蒲桃
中文: 胡桃
粵語: 合桃