Onayaqlılar

?Onayaqlılar
}}
Elmi təsnifat
Aləmi:Heyvanlar
Yarımaləm:Eumetazoylar
Bölmə:İkitərəflisimmetriyalılar
Yarımbölmə:İlkağızlılar
Ranqsız:Ecdysozoa
Tip:Buğumayaqlılar
Yarımtip:Xərçəngkimilər
Sinif:Ali xərçənglər
Dəstə: Onayaqlılar
Elmi adı
Decapoda Latreille, 1802
Yarımdəstələri

  • Dendrobranchiata (Dendrobranchiata)
  • Pleocyemata (Pleocyemata)
Wikispecies-logo.svg
Vikinövlərdə
sistematika
Commons-logo.svg
Şəkil
axtarışı
95599
6683
Onayaqlı xərçəngkimilər

Onayaqlılar, onayaqlı xərçəngkimilər, dekapodlar (lat. Decapoda) — ali xərçənglər yarımsinfinə daxil olan onurğasız heyvan dəstəsi.

Xarakter əlaməti başdakı çənə buğumlarının döş buğumları ilə birləşməsi, üç çüt ön döş ətraflarının ayaqçənəyə çevrilməsidir. 5 cüt arxa döş ətrafı ilə hərəkət edir (adı da buradandır). Macrocheira kampferi-nin uzanmış ayaqlarının ucları arasındakı məsafə 3 m-dən çoxdur. Madaqaskar çay xərçənginin (Astacoides) bədəninin uzunluğu 80 sm-dir. Növlərin çoxunda ön ayaqların 2 cütü erkəklərdə kopulyasiya orqanı, dişilərdə isə yumurta daşıyıcısıdır. Ayrıcinsiyyətlidir. Şirin və dəniz sularında yaşayır. 8500 növdən Xəzər dənizində 2 növ krevetka, 5 növ çay xərçəngi və bir növ yenkəc məlumdur. Azərbaycanın şirin sularında 2 növ çay xərçəngi, bir növ şirinsu yenkəcinə təsadüf olunur. Heyvani və bitki mənşəli yemlərlə qidalanır. Balıqlar və pərayaqlıların qidasıdır.

Krevetlər (Palaemon elegans, P.adspersus) Xəzər dənizində 1930-cu ildə Azov dənizindən kefal balıqları ilə birlikdə təsadüfi olaraq gətirilmişdir. 1958-ci ildə Volqa-Don kanalı ilə Azov dənizindən Xəzərə gəmilərin ballas suları ilə özbəşına olaraq Hollandiya yengəci (Rhithropanopeus harrisii tridentatus) gəlmişdir. Bəzi balıqların (nərəkimilər, çəki, külmə, xullar) qidasında yengəcə rast gəlinir.

Digər dillərdə
Afrikaans: Tienpotiges
asturianu: Decapoda
беларуская (тарашкевіца)‎: Дзесяціногія ракападобныя
български: Десетоноги
brezhoneg: Decapoda
català: Decàpodes
Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄:
Cebuano: Decapoda
čeština: Desetinožci
Ελληνικά: Δεκάποδα
English: Decapoda
Esperanto: Dekpieduloj
español: Decapoda
euskara: Decapoda
فارسی: ده‌پایان
français: Decapoda
Gaeilge: Decapoda
galego: Decápodos
hrvatski: Deseteronošci
interlingua: Decapoda
Bahasa Indonesia: Dekapoda
italiano: Decapoda
日本語: 十脚目
한국어: 십각목
kurdî: Dehpê
Latina: Decapoda
Lingua Franca Nova: Decapoda
latviešu: Desmitkājvēži
മലയാളം: ഡെക്കാപോഡ
Nederlands: Tienpotigen
norsk nynorsk: Tifotkreps
norsk: Tifotkreps
occitan: Decapoda
português: Decapoda
Scots: Decapoda
srpskohrvatski / српскохрватски: Deseteronošci
Simple English: Decapod
slovenčina: Desaťnožce
slovenščina: Deseteronožci
српски / srpski: Decapoda
Kiswahili: Kamba (gegereka)
Tagalog: Decapoda
lea faka-Tonga: Veʻehongofulu
українська: Десятиногі
اردو: دسپا
Tiếng Việt: Giáp xác mười chân
Winaray: Decapoda
中文: 十足目
Bân-lâm-gú: Cha̍p-kha-ba̍k
粵語: 十腳目