Məməlilər

?Məməlilər
}}
Elmi təsnifat
Aləmi:Heyvanlar
Yarımaləm:Eumetazoylar
Bölmə:İkitərəflisimmetriyalılar
Yarımbölmə:Sonağızlılar
Tip:Xordalılar
Yarımtip:Onurğalılar
İnfratip:Ağızçənəlilər
Sinifüstü:Dördayaqlılar
Sinif:Məməlilər
Elmi adı
Mammalia Linnaeus, 1758
Yarımsinifləri
İlk məməlilər (Prototheria)
Vəhşi heyvanlar (Theria)
Wikispecies-logo.svg
Vikinövlərdə
sistematika
Commons-logo.svg
Şəkil
axtarışı
179913
40674

Məməlilər (lat. Mammalia) - xordalılar tipinin onurğalılar yarımtipinə aid heyvan sinfidir. Məməlilərin sinfinə aid iki - İlk məməlilər (Prototheria) və Vəhşi heyvanlar (Theria) yarımsinifləri var.

Xarakterik xüsusiyyətləri bunlardır: körpə balalarını südlə bəsləyirlər, bədənləri tüklə örtülüdür. İnsan, Fil, inək, at, camış, keçi, şir və s. məməlilərə aiddir. Suda yaşayan balinalar da bu qrupa daxil olsa da, onların bədənlərindəki tüklər təkamül nəticəsində yox olmuşdur.

Məməlilər onurğalı heyvanların ən ali sinfidir. Məməli heyvanlar üçün bədənin tükİə örtülü olması, onların bala doğub südlə bəsləməsi, dodaqların əmələ gəlməsi, qulaq seyvanı və ya xarici qulağın olması, alt çənədə əlavə oynağın əmələ gəlməsi və beyin yarımkürələrində yeni qabığın əmələ gəlməsi, ürəkdən təkcə sol aorta qövsünün çıxması, bədən boşluğunun diafraqma pərdəsi ilə qarın və köks (sinə) boşluqlarına ayrılması və s. səciyyəvi əlamətlərdir.

Dünyada 4500-ə qədər məməli növü vardır. Məməlilərin balaları əsasən, müəyyən bir inkişaf dövrünü tamamlayana qədər analarının qarnında saxlanılır. Doğum zamanı balanın formalaşması məməli növünə görə dəyişir. Kor (və əsasən çılpaq) doğulan və bəzən illərlə anası tərəfindən böyüdülən məməli növləri olduğu kim, doğulduqdan qısa müddət sonra yeriməyə və ya üzməyə başlayan məməl növləri də var. Ancaq ümumilikdə balaların müəyyən müddət ana tərəfindən baxılması məcburidir. Dişi məməlilər balalarını zəngin tərkibli süd ilə qidalandırır.

Məməlilər müxtəlif böyüklükdə olur. Ən balaca məməli böcəklərlə qidalanan yarasa (Craseonycteris thonglongyai-3 sm, 1 qr); ən böyük məməli isə mavi balinadır (Balaenoptera musculus -35 m, 120ton). Məməlilərin bədəni isti və ya soyuq iqlimdə yaşamaq üçün fərqli xüsusiyətlərə sahibdir. Quru məməliləri qalın bir qış kürkünə , dəniz məməliləri isə dəri altında qalın bir yağ təbəqəsi və ya yağlanmış bir kürkə sahibdir. Bəi məməlilər qış yuxusuna yataraq bu dövrdə enerjiyə qənaət etmiş olurlar. Qidanın bol olduğu dövrdə yığdığı kaloriləri, qidanın az olduğu dövrdə yuxu zamanı sərf edirlər (sincablar, ayılar və porsuqlar kimi).

Digər dillərdə
Afrikaans: Soogdier
Alemannisch: Säugetiere
አማርኛ: ጡት አጥቢ
aragonés: Mammalia
Ænglisc: Sycedēor
العربية: ثدييات
مصرى: ثدييات
asturianu: Mammalia
Aymar aru: Ñuñuri
تۆرکجه: ممه‌لیلر
башҡортса: Һөтимәрҙәр
Boarisch: Spoviecha
žemaitėška: Žvierē
беларуская: Млекакормячыя
беларуская (тарашкевіца)‎: Сысуны
български: Бозайници
भोजपुरी: मैमल
brezhoneg: Bronneged
bosanski: Sisari
буряад: Хүхэтэн
català: Mamífers
Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄: Buô-ṳ̄ dông-ŭk
Cebuano: Mamipero
ᏣᎳᎩ: ᎺᎹᎵ
کوردی: گوانداران
corsu: Mammiferu
čeština: Savci
Cymraeg: Mamal
dansk: Pattedyr
Deutsch: Säugetiere
Zazaki: Çıçeyıni
dolnoserbski: Cycaki
Ελληνικά: Θηλαστικό
English: Mammal
Esperanto: Mamuloj
español: Mammalia
eesti: Imetajad
euskara: Ugaztun
estremeñu: Mamíferu
Võro: Imetäjä
føroyskt: Súgdjór
français: Mammifère
Nordfriisk: Tetjdiarten
Gaeilge: Mamach
Gàidhlig: Mamal
galego: Mamíferos
Avañe'ẽ: Okambúva
Gaelg: Sheeintagh
客家語/Hak-kâ-ngî: Sṳ̍t-nen thung-vu̍t
עברית: יונקים
हिन्दी: स्तनधारी
Fiji Hindi: Mammal
hrvatski: Sisavci
hornjoserbsce: Cycaki
Kreyòl ayisyen: Mamifè
magyar: Emlősök
հայերեն: Կաթնասուն
interlingua: Mammiferos
Bahasa Indonesia: Binatang menyusui
Interlingue: Mammiferes
Ilokano: Mamalia
ГӀалгӀай: Дакхадийнаташ
íslenska: Spendýr
italiano: Mammalia
ᐃᓄᒃᑎᑐᑦ/inuktitut: ᐱᓱᒃᑎ
日本語: 哺乳類
Patois: Mamal
la .lojban.: mabru
Basa Jawa: Mamalia
Адыгэбзэ: ШэрыпӀхэр
Gĩkũyũ: Mammal
ភាសាខ្មែរ: ថនិកសត្វ
ಕನ್ನಡ: ಸಸ್ತನಿ
한국어: 포유류
Перем Коми: Нимӧтчиссез
kurdî: Şîrmêj
kernowek: Bronnvil
Кыргызча: Сүт эмүүчү
Latina: Mammalia
Lëtzebuergesch: Mamendéieren
Lingua Franca Nova: Mamal
Limburgs: Zoogdiere
Ligure: Mammalia
lumbaart: Mamifer
lietuvių: Žinduoliai
latviešu: Zīdītāji
олык марий: Шӧр пукшышо
Baso Minangkabau: Binatang manyusuan
македонски: Цицачи
മലയാളം: സസ്തനി
монгол: Хөхтөн
Bahasa Melayu: Mamalia
Malti: Mammiferu
မြန်မာဘာသာ: နို့တိုက်သတ္တဝါ
Napulitano: Mammifere
Plattdüütsch: Söögdeerten
Nedersaksies: Zoogdeers
Nederlands: Zoogdieren
norsk nynorsk: Pattedyr
norsk: Pattedyr
Novial: Mammalia
Nouormand: Mammiféthe
occitan: Mammalia
Oromoo: Hoosiftoota
ਪੰਜਾਬੀ: ਥਣਧਾਰੀ
Kapampangan: Mammal
Pälzisch: Säugetiere
polski: Ssaki
Piemontèis: Mamìfer
پنجابی: ددپلانے
português: Mamíferos
Runa Simi: Ñuñuq
rumantsch: Mammals
română: Mamifer
русиньскый: Ссавцї
संस्कृतम्: सस्तनः
саха тыла: Кыыл
sicilianu: Mammalia
Scots: Mammal
سنڌي: مئمل
srpskohrvatski / српскохрватски: Sisavac
Simple English: Mammal
slovenčina: Cicavce
slovenščina: Sesalci
Gagana Samoa: Mamele
chiShona: Dzinoyamwisa
Soomaaliga: Naasley
shqip: Gjitari
српски / srpski: Сисари
Seeltersk: Suugedierte
Basa Sunda: Mamalia
svenska: Däggdjur
Kiswahili: Mamalia
தமிழ்: பாலூட்டி
తెలుగు: క్షీరదాలు
tetun: Mamíferu
тоҷикӣ: Ширхӯрон
Tagalog: Mamalya
Türkçe: Memeliler
татарча/tatarça: Имезүчеләр
удмурт: Пӧйшур
українська: Ссавці
اردو: ممالیہ
oʻzbekcha/ўзбекча: Sut emizuvchilar
vèneto: Mamìfari
Tiếng Việt: Lớp Thú
West-Vlams: Zoogbêestn
Winaray: Mammalia
吴语: 哺乳動物
მარგალური: ძუძუშმაწუალეფი
ייִדיש: זויגער
Zeêuws: Zoogdieren
中文: 哺乳动物
Bân-lâm-gú: Chhī-leng tōng-bu̍t
粵語: 哺乳動物