Heyvanlar
English: Animal

Heyvanlar (lat. Animalia və ya lat. Metazoa) — оrqanizmlər toplusu, bioloji məkan, zооlogiya elminin tədqiq obyekti.

Ənənəvi olaraq heyvanlar kоnsument (hazır üzvi birləşləmələrlə qidalalanlar) və daima hərəkət edənlər hesab edilirlər. Ancaq elmə passiv həyat keçirən heyvanlardir.

Heyvanlar həm də xarici və daxili quruluşuna, çoxalma və inkişafına, davranışına görə müxtəlifdir. Bu müxtəlifliyi aydın təsəvvür etmək üçün fili, tısbağanı, akulanı və ağcaqanadı müqayisə etmək kifayətdir. Heyvanlar hər yerdə – Yer üzərində, torpaqda, suda, havada yaşamağa uyğunlaşmışdır. Bir çox heyvanlar bitkilərdə, digər heyvan orqanizmlərində, hətta insan orqanizmində yaşayır. Bütün heyvanlar yaşadıqları mühit şəraitinə uyğunlaşmışdır. Hava həyat tərzi (uçmaq həyatı) ilə əlaqədar quşlarda, yarasalarda, cücülərdə qanadlar inkişaf etmişdir, su həyatı ilə əlaqədar olaraq sürüşkən bədən forması, üzgəclər (balıqlarda) və ya kürəkşəkilli ətraf (balinada, suitidə) inkişaf etmişdir. Ona görə də heyvanın xarici quruluşuna gorə onun hansı mühitdə yaşamasını, necə hərəkət etməsini və qidasını necə tapmasını müəyyən etmək mümkündür.

Heyvanlar aləmindən bəhs edən elm zoologiya adlanır. Yunanca zoon – heyvan, loqos – elm, təlim deməkdir. Zoologiya heyvanlar aləminin müxtəlifliyini, onların quruluşunu və həyat fəaliyyətini, yaşadıqları mühitlə əlaqəsini, fərdi və tarixi inkişaf qanunauyğunluqlarını öyrənir. Heyvanları quruluşunun sadə və mürəkkəbliyinə, mənşəyinə görə müxtəlif sistematik qruplara ayırmışlar. Heyvanlar aləmində ən ali sistematik vahid tip adlanır. Hazırda heyvanlar 23 tipə ayrılır. Hər tip isə bir və ya bir neçə sinfə bölünür. Bu qayda üzrə siniflər dəstələrə, dəstələr fəsilələrə, fəsilələr cinslərə, cinslər də növlərə ayrılır. Məsələn, məməlilər sinfinin yırtıcılır dəstəsinə itlər, pişiklər və ayılar fəsilələri daxildir. Heyvanların təbii təsnifatı ilə heyvanların sistematikası məşğul olur. Bu elm heyvanlar aləminin təkamülünü əks etdirir. Heyvanların morfologiya və fiziologiyasını sadədən mürəkkəbə doğru (ibtidaidən aliyə doğru) öyrəndikcə, təbiətdə gedən təkamül prosesinin reallığını dərk etmək olar. Zoologiya heyvanlar aləminin qorunmasının və onlardan səmərəli istifade edilmesinin elmi əsasını təşkil edir.

Digər dillərdə
Acèh: Binatang
Afrikaans: Dier
Alemannisch: Tiere
አማርኛ: እንስሳ
aragonés: Animalia
Ænglisc: Dēor
العربية: حيوان
ܐܪܡܝܐ: ܚܝܘܬܐ
مصرى: حيوان
অসমীয়া: প্ৰাণী
asturianu: Animalia
Atikamekw: Awesis
Aymar aru: Uywa
تۆرکجه: حئیوان
башҡортса: Хайуандар
Boarisch: Viecha
žemaitėška: Gīvē
Bikol Central: Hayop
беларуская: Жывёлы
беларуская (тарашкевіца)‎: Жывёлы
български: Животни
भोजपुरी: जानवर
Bislama: Animol
bamanankan: Bagan
বাংলা: প্রাণী
brezhoneg: Loen
bosanski: Životinje
буряад: Амитан
català: Animals
Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄: Dông-ŭk
Cebuano: Mananap
ᏣᎳᎩ: ᎦᏂᏝᎢ
Tsetsêhestâhese: Hova
کوردی: گیانلەبەر
Nēhiyawēwin / ᓀᐦᐃᔭᐍᐏᐣ: ᐱᓯᐢᑭᐤ
čeština: Živočichové
Чӑвашла: Чĕрчунсем
Cymraeg: Anifail
dansk: Dyr
Deutsch: Tier
Zazaki: Heywan
डोटेली: प्राणी
Ελληνικά: Ζώο
English: Animal
Esperanto: Bestoj
español: Animalia
eesti: Loomad
euskara: Animalia
estremeñu: Animalia
فارسی: جانوران
Võro: Eläjäq
Na Vosa Vakaviti: Manumanu
føroyskt: Dýr
français: Animal
arpetan: Animâl
Nordfriisk: Diarten
Frysk: Dieren
Gaeilge: Ainmhí
贛語: 動物
Gàidhlig: Beathach
galego: Animais
Avañe'ẽ: Mymba
𐌲𐌿𐍄𐌹𐍃𐌺: 𐌳𐌹𐌿𐍃
ગુજરાતી: પ્રાણી
Gaelg: Baagh
Hausa: Dabba
客家語/Hak-kâ-ngî: Thung-vu̍t
עברית: בעלי חיים
हिन्दी: प्राणी
Fiji Hindi: Jaanwar
hrvatski: Životinje
Kreyòl ayisyen: Zannimo
magyar: Állatok
հայերեն: Կենդանիներ
interlingua: Animal
Bahasa Indonesia: Hewan
Interlingue: Animal
Iñupiak: Niġrun
Ilokano: Ayup
ГӀалгӀай: Дийнаташ
Ido: Animalo
íslenska: Dýr
italiano: Animalia
ᐃᓄᒃᑎᑐᑦ/inuktitut: ᓂᕐᔪᑦ
日本語: 動物
Patois: Animal
la .lojban.: danlu
ქართული: ცხოველები
Qaraqalpaqsha: Haywanlar
Taqbaylit: Aɣersiw
Kabɩyɛ: Kpɩnɛ
Kongo: Kibulu
қазақша: Жануарлар
ភាសាខ្មែរ: សត្វ
ಕನ್ನಡ: ಪ್ರಾಣಿ
한국어: 동물
Перем Коми: Пода
कॉशुर / کٲشُر: جانور
Ripoarisch: Dier
kurdî: Heywan
kernowek: Enyval
Кыргызча: Жаныбар
Latina: Animalia
Lëtzebuergesch: Déiereräich
лакку: ХӀайван
лезги: Гьайванар
Lingua Franca Nova: Animal
Limburgs: Bieste
Ligure: Animalia
lumbaart: Bestia
lingála: Nyama
ລາວ: ສັດ
lietuvių: Gyvūnai
latgaļu: Dzeivinīki
latviešu: Dzīvnieki
मैथिली: पशु
Basa Banyumasan: Kewan
Malagasy: Biby
олык марий: Янлык
Minangkabau: Binatang
македонски: Животно
മലയാളം: ജന്തു
монгол: Амьтан
मराठी: प्राणी
Bahasa Melayu: Haiwan
Malti: Annimal
Mirandés: Animal
မြန်မာဘာသာ: တိရစ္ဆာန်
эрзянь: Ракшат
مازِرونی: حیوون
Nāhuatl: Yolcatl
Napulitano: Animale
Plattdüütsch: Deerter
Nedersaksies: Dieren
नेपाली: जनावर
नेपाल भाषा: पशु
Nederlands: Dierenrijk
norsk nynorsk: Dyr
norsk: Dyr
Novial: Animalia
Nouormand: Animâ
Diné bizaad: Naaldeehii
occitan: Animalia
Oromoo: Binensotta
ଓଡ଼ିଆ: ପ୍ରାଣୀ
ਪੰਜਾਬੀ: ਜੰਤੂ
Kapampangan: Animal
Deitsch: Gedier
पालि: Ariyasaccāni
polski: Zwierzęta
Piemontèis: Animalia
پنجابی: جانور
پښتو: ژوي
português: Animalia
Runa Simi: Uywa
rumantsch: Animals
romani čhib: Vasho
română: Regnul Animalia
armãneashti: Animalu
tarandíne: Regnum Animalia
русский: Животные
русиньскый: Быдла
Kinyarwanda: Inyamaswa
संस्कृतम्: जन्तवः
саха тыла: Харамай
sicilianu: Armali
Scots: Ainimal
srpskohrvatski / српскохрватски: Životinje
ၽႃႇသႃႇတႆး : သတ်းၻဝႃႇ
සිංහල: සත්තු
Simple English: Animal
slovenčina: Živočíchy
slovenščina: Živali
chiShona: Mhuka
Soomaaliga: Xayawaan
shqip: Kafsha
српски / srpski: Животиње
Sranantongo: Meti
Seeltersk: Dierte
Sunda: Sato
svenska: Djur
Kiswahili: Mnyama
தமிழ்: விலங்கு
తెలుగు: జంతువు
тоҷикӣ: Ҳайвон
ไทย: สัตว์
ትግርኛ: እንስሳ
Türkmençe: Haýwanlar
Tagalog: Hayop
lea faka-Tonga: Monumanu
Tok Pisin: Abus
Türkçe: Hayvanlar
Xitsonga: Swiharhi
татарча/tatarça: Хайваннар
chiTumbuka: Vinyama
ئۇيغۇرچە / Uyghurche: ھايۋانات
українська: Тварини
اردو: جانور
oʻzbekcha/ўзбекча: Hayvonlar
Tshivenda: Phukha
Tiếng Việt: Động vật
West-Vlams: Bêesten (ryk)
Volapük: Nim
walon: Biesse
Winaray: Hayop
Wolof: Rab
吴语: 動物
isiXhosa: Isilwanyana
მარგალური: ჩხოლარეფი
ייִדיש: בעלי חיים
Yorùbá: Ẹranko
Vahcuengh: Doenghduz
Zeêuws: Beêsten
中文: 动物
文言: 動物
Bân-lâm-gú: Tōng-bu̍t
粵語: 動物
isiZulu: Izilwane