Havay

Havay
ing. Hawaii
Havay bayrağıHavay gerbi
BayraqGerb
Təxəllüsü: Aloha ştatı; Pasifikdəki cənnət; Aloha adaları
Şüarı: Torpağın həyatı salehliliklə əbədiləşdirilib
Himni: "Hawaiʻi Ponoʻī"
ABŞ xəritəsində Havay
Rəsmi dilİngilis dili
Havay dili
Paytaxtı
(və ən iri şəhəri)
Honolulu
Ən iri metropoliteniOahu Metropoliten Ərazisi
Ərazisi43-cü (ABŞ üzrə)
 • Ümumi10,931 mil²
(28,311 km2)
 • Eni- mil (- km)
 • Uzunluğu1,522 mil (2.450 km)
 • % su41.20
 • En dairəsi18° 55′ Ş - 28° 27′ Ş
 • Uzunluq dairəsi154° 48′ Q - 178° 22′ Q
Əhalisi40-cı (ABŞ üzrə)
 • Ümumi1,431,603 (2015)
 • Sıxlıq214.0/mil²  (82.6/km2)
13-cü (ABŞ üzrə)
 • Təsərrüfatın Orta Gəliri63,746 $ (5-ci)
Yüksəklik
 • Maksimal yüksəklikMauna Kea
13,796 ft (4205 m)
 • Orta yüksəklik3,030 ft  (920 m)
 • Minimal yüksəklikAtlantik okean
dəniz səviyyəsi
Ştatlıqdan ƏvvəlHavay Ərazisi
İttifaqa qəbul21 avqust, 1959 (50-ci)
QubernatorDevid Ayc (D)
Leytenant-qubernatorŞan Tsutsui (D)
Qanunverici hakimiyyətŞtat Qanunverici Hakimiyyəti
 • Yuxarı PalataSenat
 • Aşağı PalataNümayəndələr Palatası
ABŞ SenatorlarıBrayn Şats (D)
Meyzi Hirono (D)
ABŞ Palata nümayəndələriMark Takayi (D)
Tulsi Qabbard (D) (siyahı)
Saat qurşağıHavay-Aleut UTC -10 (Yay vaxtı tətbiq olunmur)
ISO 3166US-HI
AbbreviaturaHI
Rəsmi saytıwww.hawaii.gov
Havayda Mauna Rəsədxanasinda iki kk teleskopi

Havay (ing. Hawaii) – Amerika Birləşmiş Ştatlarında ştat. Mərkəzi Honolulu şəhəridir.

Coğrafi Mövqeyi

Havay arxipelaqı Sakit okeanın mərkəzində 3300 kilometr uzunluğunda böyük bir əyri yaradan, ada və riflərdən ibarətdir. Arxipelaq şərqdə Havay adasında başlayır və təxminən 180-ci meridianda yerləşən Kure atolunda bitir.

Havay arxipelaqı 8 böyük adadan təşkil olunub. Bunlar ştatın 99 %-ni təşkil edən Oahu, Havay, Maui, Kauai, Lanai, Molokai, Niihau və Kahoolave adalarıdır. Əhalinin böyük hissəsi elə bu adalarda yaşayır. Sahəsi 8150 km2 olan Havay adası ölkənin 2/3-ni təşkil edir. Yerli əhali bu adanı sadəcə olaraq "Böyük Ada" adlandırır. Adalardan ən balacası – ərazisi 125 km2 olan Kahoolavedir. Bu ada əhalisizdir.

Havay adaları Sakit okeanının mərkəzində yerləşir. Ştatın paytaxtı olan Honolulu şəhəri San Fransisko şəhərindən 3850 km qərbdə, Tokiodan 6500 km şərqdə və Avstraliyanın sahillərindən 7300 km şimal-şərqdə yerləşir. Bu ilk növbədə adanın bütün dünyadan təcrid olunması kimi görünür və son yüzilliklərdə bu həqiqətən də belə idi. Amma Sakit okeanı hövzəsi ölkələrinin bir-biri ilə qarşılıqlı iqtisadi əlaqələr yaratması və okean resurslarından istifadəsi nəticəsində adaların iqtisadi əhəmiyyəti artmışdır.

Adalar dəniz səviyyəsindən 4000–5000 m aşağıda yerləşirlər və çoxlu sayda vulkanlarla zəngindirlər. Burada tez-tez baş verən və adaların yaranmasına səbəb olan və indiyə qədər davam edən vulkanik proseslər partlayıcı xarakterli deyillər. Vulkan püskürməsi nəticəsində vulkanın hissələri uzaq məsafələrə səpələnmir. Havay adasında yerləşən bir çox vulkanlar hələ də aktivdirlər. Mauna Loa vulkanı hər 4 ildən bir püskürür və yaxınlıqda yerləşən Hilo şəhəri üçün təhlükə yaradır. Başqa bir vulkan Kilauea da aktivdir, amma hər 7 ildən bir püskürür. 1960-cı ildə bu vulkanın püskürməsi 10 km² ərazinin lava altında qalmasına səbəb olmuşdu. Bu püskürmədən sonra adanın ərazisi 260 hektar artmışdır.

Digər dillərdə
Acèh: Hawaii
Afrikaans: Hawaii
Alemannisch: Hawaii
አማርኛ: ሃዋኢ
aragonés: Hawaii
Ænglisc: Hawaii
العربية: هاواي
مصرى: هاواى
asturianu: Ḥawai
Aymar aru: Hawaii suyu
башҡортса: Гавай (штат)
Boarisch: Hawaii
žemaitėška: Havajē
Bikol Central: Hawaii
беларуская: Гаваі
беларуская (тарашкевіца)‎: Гаваі
български: Хаваи
भोजपुरी: हवाई
Bislama: Hawaii
বাংলা: হাওয়াই
བོད་ཡིག: ཧ་ཝ་ཡི།
বিষ্ণুপ্রিয়া মণিপুরী: হাৱাই
brezhoneg: Hawaii
bosanski: Havaji
буряад: Һавай
català: Hawaii
Chavacano de Zamboanga: Hawaii
Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄: Hawaii
нохчийн: Гавайи
Cebuano: Hawaii
کوردی: ھاوایی
corsu: Hawaii
čeština: Havaj
Чӑвашла: Гавайи
Cymraeg: Hawaii
dansk: Hawaii
Deutsch: Hawaii
Zazaki: Hawaii
Ελληνικά: Χαβάη
emiliàn e rumagnòl: Hawaii
English: Hawaii
Esperanto: Havajo
español: Hawái
euskara: Hawaii
فارسی: هاوایی
suomi: Havaiji
føroyskt: Hawaii
français: Hawaï
arpetan: Havayi
Nordfriisk: Hawaii
Frysk: Hawaï
Gaeilge: Haváí
Gagauz: Hawaii
Gàidhlig: Hawaii
galego: Hawai
Avañe'ẽ: Havái'i
Gaelg: Hawaii
客家語/Hak-kâ-ngî: Hawaii
Hawaiʻi: Hawai‘i
עברית: הוואי
हिन्दी: हवाई
Fiji Hindi: Hawaii
hrvatski: Havaji
hornjoserbsce: Hawaii
Kreyòl ayisyen: Awayi
magyar: Hawaii
Հայերեն: Հավայի
interlingua: Stato Hawaii
Bahasa Indonesia: Hawaii
Interlingue: Hawaii
Igbo: Hawaii
Iñupiak: Hawaii
Ilokano: Hawai'i
Ido: Havayi
íslenska: Hawaii
italiano: Hawaii
日本語: ハワイ州
Basa Jawa: Hawaii
ქართული: ჰავაის შტატი
Taqbaylit: Hawaii
Kabɩyɛ: Hawayii
қазақша: Гавайи
ಕನ್ನಡ: ಹವಾಯಿ
한국어: 하와이 주
kurdî: Hawaii
kernowek: Hawaii
Кыргызча: Гавайи
Ladino: Hawaii
Lëtzebuergesch: Hawaii
Limburgs: Hawaï
Ligure: Hawaii
lumbaart: Hawaii
لۊری شومالی: ھاڤایی
lietuvių: Havajai
latviešu: Havajas
मैथिली: हवाई
Malagasy: Hawaii
олык марий: Гавайи
Māori: Hawai'i
Baso Minangkabau: Hawaii
македонски: Хаваи
മലയാളം: ഹവായി
монгол: Хавай
मराठी: हवाई
кырык мары: Гавайи
Bahasa Melayu: Hawaii
မြန်မာဘာသာ: ဟာဝိုင်ယီပြည်နယ်
مازِرونی: هاوایی
Dorerin Naoero: Hawaii
Plattdüütsch: Hawaii
Nedersaksies: Hawaï (stoat)
नेपाली: हवाई
नेपाल भाषा: हवाइ
Nederlands: Hawaï
norsk nynorsk: Hawaii
norsk: Hawaii
Sesotho sa Leboa: Hawaii
occitan: Hawaii
Ирон: Гавайи
ਪੰਜਾਬੀ: ਹਵਾਈ
Pangasinan: Hawaii
Kapampangan: Hawaii
पालि: हवाई
Norfuk / Pitkern: Hawaii
polski: Hawaje
Piemontèis: Hawaii
پنجابی: ہوائی
português: Havaí
Runa Simi: Hawaii suyu
rumantsch: Hawai
română: Hawaii
русский: Гавайи
русиньскый: Гавай (США)
संस्कृतम्: हवाई
саха тыла: Һауайи
sardu: Hawaii
sicilianu: Hawaii
Scots: Hawaii
davvisámegiella: Haváija
srpskohrvatski / српскохрватски: Havaji
Simple English: Hawaii
slovenčina: Havaj (štát USA)
slovenščina: Havaji
Gagana Samoa: Hawai'i
Soomaaliga: Hawaay
shqip: Hawaii
српски / srpski: Хаваји
Seeltersk: Hawaii
Basa Sunda: Hawaii
svenska: Hawaii
Kiswahili: Hawaii
ślůnski: Hawaje
தமிழ்: ஹவாய்
తెలుగు: హవాయి
Türkmençe: Gawaý adalary
Tagalog: Hawaii
lea faka-Tonga: Hauaiʻi
Türkçe: Hawaii
татарча/tatarça: Гавайлар (штат)
ئۇيغۇرچە / Uyghurche: Haway Shitati
українська: Гаваї
اردو: ہوائی
oʻzbekcha/ўзбекча: Gavayi
vèneto: Hawaii
Tiếng Việt: Hawaii
Volapük: Hawaii
Winaray: Hawaii
吴语: 夏威夷州
хальмг: Хавайи
მარგალური: ჰავაი (შტატი)
ייִדיש: האוואי
Yorùbá: Hawaii
中文: 夏威夷州
文言: 夏威夷州
Bân-lâm-gú: Hawaiʻi
粵語: 夏威夷州
isiZulu: Hawaii