Hadron

ADRONLAR – yüksək qarşılıqlı əlaqələrdə iştirak edən elementar hissəciklərdir.

Adronlar termini (yun. hadros – böyük, güclü) ilk dəfə 1967-ci ildə L.B.Okun tərəfindən təklif olunmuşdur. Adronlara bütün barionlar (o cümlədən nuklonlar - protonneytron) və mezonlar daxildir. Adronlar güclü qarşılıqlı təsir proseslərində: qəribəlik, heyranlıq, gözəllik və s. saxlanan, itməyən kvant ədədlərinə malikdirlər. Göstərilən kvant ədədləri, həmçinin barion ədədi və spini eyni olan, kütlələri isə yaxın olan Adronlar müxtəlif elektrik yüklü atomları özünə daxil edən izotopik multipletlərdə birləşə bilərlər. Yalnız qəribəlik ilə fərqlənən izotopik multipletlər isə daha geniş miqyaslı SU-supermultiplet hissəciklər qruplarına birləşə bilər.

Sərbəst halda bütün A.-lar (protondan başqa) stabil deyillər. Onlardan, güclü qarşılıqlı təsir sayəsində parçalananlar xarakter yaşama müddətinə 10-22-10-23 malik olur və rezonans adronları adlanırlar (gizli heyranlığa malik vektor mezonları və yaşama müddəti ~ 10-20 olan gizli gözəllikli mezonlar müstəsnalıq təşkil edir). Zəif və ya elektromaqnit qarşılıqlı təsir hesabına parçalanan adronlar şərti olaraq stabil adlanırlar – onların yaşama müddəti güclü qarşılıqlı təsir üçün xarakterik olan müddətdən tərtiblərlə artıqdır. Nuklonlardan başqa “stabil” adronlara hiperonlar barionlar, mezonlar, К, heyran mezonlar və s. aiddir.

Adronlar tərkibli sistemlərə aiddirlər. Məlum barionların əksəriyyəti 3 kvarkdan, mezonlar isə kvark və antikvarkdan (elə hallar da mümkündür ki, tərkibində əlavə kvark-antikvark cütü də olsun, məs. : 2 kvark və 2 antikvarkdan ibarət mezonlar) ibarətdir. Adronların qəribəlik, heyran və s. kvant ədədlərinin qiyməti onların tərkibinə daxil olan qəribə (s), heyran (c), gözəl (b) və s. mümkün növ kvark və antikvarkların sayı ilə təyin olunur.

  • İstinadlar

İstinadlar

  • Идеи Р. "Соударения элементарных частиц при высоких энергиях", пер. с англ., М., 1970;
  • Андреев И. В. "Хромодинамика и жесткие процессы при высоких энергиях", М.,1981;
  • Окунь Л. Б. "Физика элементарных частиц", 2 изд., М.,1988;
  • Индурайн Ф. "Квантовая хромодинамика", пер. с англ., М.,1986;
Digər dillərdə
Afrikaans: Hadron
Alemannisch: Hadron
العربية: هادرون
asturianu: Hadrón
تۆرکجه: هادرون
беларуская: Адрон
беларуская (тарашкевіца)‎: Гадроны
български: Адрон
বাংলা: হ্যাড্রন
bosanski: Hadron
català: Hadró
čeština: Hadron
Чӑвашла: Адрон
Cymraeg: Hadron
dansk: Hadron
Deutsch: Hadron
Ελληνικά: Αδρόνιο
English: Hadron
Esperanto: Hadrono
español: Hadrón
eesti: Hadronid
euskara: Hadroi
فارسی: هادرون
suomi: Hadroni
français: Hadron
Gaeilge: Hadrón
ગુજરાતી: હેડ્રૉન
עברית: האדרון
हिन्दी: हैड्रॉन
hrvatski: Hadroni
magyar: Hadron
հայերեն: Հադրոն
Bahasa Indonesia: Hadron
Ido: Hadrono
íslenska: Sterkeind
italiano: Adrone
日本語: ハドロン
ქართული: ჰადრონები
қазақша: Адрон
한국어: 강입자
Latina: Hadron
Limburgs: Hadron
lietuvių: Hadronas
latviešu: Hadroni
македонски: Хадрон
മലയാളം: ഹാഡ്രോൺ
монгол: Адрон
Bahasa Melayu: Hadron
မြန်မာဘာသာ: ဟဒရွန်
Plattdüütsch: Hadron
Nederlands: Hadron
norsk nynorsk: Hadron
norsk: Hadron
occitan: Adron
ਪੰਜਾਬੀ: ਹੈਡ੍ਰੌਨ
polski: Hadrony
پنجابی: ہیڈرون
پښتو: هاډرون
português: Hádron
română: Hadron
русский: Адрон
Scots: Hadron
srpskohrvatski / српскохрватски: Hadron
Simple English: Hadron
slovenčina: Hadrón
slovenščina: Hadron
svenska: Hadron
தமிழ்: வன்மி
Türkçe: Hadron
татарча/tatarça: Adron
українська: Адрон
اردو: ثقیلہ
Tiếng Việt: Hadron
Winaray: Hadron
吴语: 强子
中文: 强子
粵語: 強子