Gənələr
English: Acari

?Gənələr
Peacock mite, Tuckerella sp.jpg
Elmi təsnifat
Aləmi:Heyvanlar
Yarımaləm:Eumetazoylar
Bölmə:İkitərəflisimmetriyalılar
Yarımbölmə:İlkağızlılar
Ranqsız:Ecdysozoa
Tip:Buğumayaqlılar
Sinif:Hörümçəkkimilər
Yarımsinif: Gənələr
Elmi adı
Acari
Wikispecies-logo.svg
Vikinövlərdə
sistematika
Commons-logo.svg
Şəkil
axtarışı

Gənələr (lat. Acari) hörümçəkkimilər sinfinə aid heyvan yarımsinfi.Gənə- tünd qırmızı qəhvəyi rəngdə yastı oval 8 ayaqlı bir parazitdir. Məməlilər, quşlar və sürünənlərdən qan əmərək yaşayarlar. Bahar və yay mövsümündə yaşıllıq sahələrdə olurlar. Dişləmələri ağrısızdır. Bir neçə gün içində qaşıntı və ya gənənin görülməsiylə fərq edilər. Bir çox bakteriya və virusu heyvanlardan insanlara bulaşdıra bilər. Gənə ilə bulaşan xəstəliklərin çoxu yüksək qızdırmayla seyr edən lyme xəstəliyi, dönmə qızdırma, tularemi kimi və son zamanlarda səslənilən, müalicəsi olmayan, gənələrin bulaşdırdıqları viruslarla yaranan Krım- Kongo qanamalı qızdırma(KKKA) sayıla bilməkdədir. Bu xəstəlik Azərbaycanda son illərdə görülməkdə olsa da ilk olaraq 1944-cü ildə Krımda, 1956-cı ildə də KKKA xəstəliyi gənə dişləməsindən 1-3 gün içində (ən çox 9 gün ) qızdırma, qırıqlıq, baş ağrısı, halsızlıq, oynaq ağrıları, iştahsızlıq, bəzən qusma, qarın ağrısı və ishalla başlar. Bədənin dəyişik yerlərində özbaşına yaranan göyərmələr, burun qanaması və qan itirməyə qədər davam edir. Əksəriyyətlə qaraciyər, böyrək və ağciyər qeyri-kafiliyə gətirib çıxarıb %50 nisbətində öldürücü olmaqdadır. Gənədən qorunmaq üçün açıq və yaşıllıq sahələrdə bədəni tamamilə örtəcək geyimlər geyilməli və açıq rəngli paltarlar seçim edilməlidir. Gənələrin bədənə girə biləcəyi açıqlıqların bağlanılması əhəmiyyətlidir. Çöl sahələrə gedildiyində bədənin açıqda qalan qisimlərinə repellent olaraq bilinən böcək qovucu maddələrin sürtülməsi, gənələrin bir neçə saat bədənə yaxınlaşmalarını maneə törətməkdədir. Bədən gənə cəhətdən tez-tez nəzarət edilməli, gənə varsa bir pens və ya maqqaşla, gənənin dəriyə yapışdığı yerdən tutulub sağa sola oynadılaraq mismar çıxarar kimi çıxarılmalıdır. Gənə bədəndən nə qədər qısa müddətdə çıxarılsa xəstəlik riski də o qədər azalmaqdadır. Heyvan sahibləri heyvanlarını və sığınacaqlarını gənələrə qarşı üsuluna görə dərmanlamalı.[1]

Mündəricat

Digər dillərdə
العربية: قراديات
asturianu: Acari
башҡортса: Талпандар
беларуская: Кляшчы
български: Акари
বিষ্ণুপ্রিয়া মণিপুরী: আকারি
brezhoneg: Akarian
català: Àcar
čeština: Roztoči
Cymraeg: Acari
dansk: Mider
Deutsch: Milben
Ελληνικά: Άκαρι
English: Acari
Esperanto: Akaro
español: Acari
eesti: Lestalised
euskara: Akaro
suomi: Punkit
français: Acari
galego: Ácaros
עברית: אקריות
hrvatski: Acarina
magyar: Atkák
Bahasa Indonesia: Tungau
Ido: Akaro
íslenska: Mítlar
italiano: Acarina
日本語: ダニ
Jawa: Tungau
ქართული: ტკიპები
қазақша: Кенелер
한국어: 진드기아강
Кыргызча: Кенелер
Latina: Acari
Lëtzebuergesch: Milben
Lingua Franca Nova: Acaro
latviešu: Ērces
македонски: Крлежи
മലയാളം: അകാരിന
кырык мары: Пыйи
Plattdüütsch: Mieten
Nederlands: Acarina
norsk nynorsk: Midd
norsk: Midder
occitan: Acari
Ирон: Гæбы
português: Acarina
Runa Simi: Khiki
rumantsch: Chariels
română: Acarieni
Scots: Acari
srpskohrvatski / српскохрватски: Acarina
Simple English: Acarina
slovenčina: Roztoče
slovenščina: Pršice
svenska: Kvalster
ትግርኛ: ሚተ
удмурт: Лемтэй
українська: Кліщі
اردو: علم حلم
oʻzbekcha/ўзбекча: Kanalar
vepsän kel’: Kägentäid
Tiếng Việt: Ve bét
吴语: 蜱螨亚纲
中文: 蜱蟎亞綱
粵語: 蜱蟎亞綱