Futurizm

Antonio Sant Elia - Urbanistik şəkil

Futurizm (lat. futura - gələcək) — XX əsrin 10-20-ci illərində Avropa ədəbiyyatında avanqard cərəyan. Avanqardizmin radikal variantıdır. Daha çox İtaliyada geniş vüsət tapmışdı. Nümayəndələri F.Marinetti, U.Boççoni, C.Balla, L.Russola, Rusiyada V.Mayakovski, V.Xlebnikov olmuşdur. Futuristlər təkcə incəsənətlə deyil, bütün mədəni keçmişlə vidaya üstünlük verirdilər. "Gələcəyin incəsənəti"ni yaratmağa cəhd edən futuristlər mədəni irsi, xüsusilə onun estetik, bədii, mənəvi-əxlaqi sərvətlərini rədd, urbanizmi təbliğ edir, poeziyada təbii dilin əleyhinə çıxırdılar. Onlar sənaye sivilizasiyasının təbliği və müasir böyük şəhərin inkişafını tərənnüm edirdilər. Əvvəlki estetikanın əvəzinə onlar enerji və sürət estetikasına, "lokomotiv, avtomobil estetikası"na üstünlük verirdilər. Futurizm ilk dəfə İtaliyada meydana gəlmiş, sonra Rusiya və digər Avropa ölkələrində yayılmışdı. Bu cərəyanın banisi sonralar faşizmin fəal təbliğçisi, futurizm manifestinin (1909) müəllifi F.T.Marinetti idi. Estetik prinsiplərinin ümumiliyinə baxmayaraq, futurizm ayrı-ayrı ölkələrdə müxtəlif ideya meyilləri ilə fərqlənmişdir. Bu cərəyan yüksək səviyyədə sosiallaşdırılmış və siyasiləşdirilmişdir.

Digər dillərdə
Afrikaans: Futurisme
Alemannisch: Futurismus
العربية: مستقبلية
asturianu: Futurismu
беларуская: Футурызм
беларуская (тарашкевіца)‎: Футурызм
български: Футуризъм
bosanski: Futurizam
català: Futurisme
čeština: Futurismus
Cymraeg: Dyfodoliaeth
dansk: Futurisme
Deutsch: Futurismus
Ελληνικά: Φουτουρισμός
English: Futurism
Esperanto: Futurismo
español: Futurismo
eesti: Futurism
euskara: Futurismo
فارسی: فوتوریسم
suomi: Futurismi
Võro: Futurism
français: Futurisme
galego: Futurismo
עברית: פוטוריזם
hrvatski: Futurizam
magyar: Futurizmus
հայերեն: Ֆուտուրիզմ
interlingua: Futurismo
Bahasa Indonesia: Futurisme
italiano: Futurismo
日本語: 未来派
ქართული: ფუტურიზმი
қазақша: Футуризм
한국어: 미래파
kurdî: Futurîzm
Кыргызча: Футуризм
Latina: Futurismus
Lingua Franca Nova: Futurisme
lietuvių: Futurizmas
latviešu: Futūrisms
македонски: Футуризам
монгол: Футуризм
မြန်မာဘာသာ: အနာဂတ္ထိဝါဒ
Nederlands: Futurisme
norsk nynorsk: Futurisme
norsk: Futurisme
Nouormand: Futurisme
occitan: Futurisme
ਪੰਜਾਬੀ: ਭਵਿੱਖਵਾਦ
polski: Futuryzm
Piemontèis: Futurism
português: Futurismo
română: Futurism
русский: Футуризм
Scots: Futurism
srpskohrvatski / српскохрватски: Futurizam
Simple English: Futurism
slovenčina: Futurizmus
slovenščina: Futurizem
српски / srpski: Футуризам
Seeltersk: Futurismus
svenska: Futurism
Türkçe: Fütürizm
українська: Футуризм
oʻzbekcha/ўзбекча: Futurizm
Tiếng Việt: Chủ nghĩa vị lai
中文: 未来主义
Bân-lâm-gú: Bī-lâi-phài