Eksployt

Eksployt (ing. Exploit - "istismar etmək") — proqram təminatında olan zəif yerlərdən istifadə edən və əməliyyat sisteminə hücumu həyata keçirmək üçün tətbiq olunan kompüter proqramı, proqram kodunun fraqmenti və ya komandalar ardıcıllığı.

Hücumun məqsədi həm sistem üzərində nəzarəti ələ almaq (səlahiyyətləri artırmaq), həm də onun fəaliyyətini pozmaq ola bilər (DoS hücumlar|DoS-hücum). Zəif yerləri olan proqram təminatına giriş imkanı almaq metodundan asılı olaraq eksploytlar iki yerə bölünür: uzaq (REMOTE) və lokal (LOCAL).

Uzaq eksployt şəbəkədə işləyir və zəif yeri olan sistemə qabaqcadan girmədən mühafizədə olan zəiflikdən istifadə edir. Lokal eksployt isə qabaqcadan giriş (adətən, ən yüksək hüquq) almaqla bilavasitə zəif yeri olan sistemdə başladılır. Eksployt hücumu əməliyyat sisteminin müxtəlif komponentlərinə yönələ bilər: server proqramlarına, müştəri proqramlarına və ya əməliyyat siteminin modullarına. Serverdə olan zəif yerlərdən istifadə etmək üçün eksploytun ziyanverici kodun olduğu sorğu formalaşdıraraq serverə göndərməsi kifayətdir. Müştəri kompüterindəki zəif yerlərdən istifadə etmək bir qədər çətindir: bunun üçün istifadəçini saxta serverə qoşulmanın zəruriliyinə inandırmaq lazımdır.

Eksployt ilkin mətnlər, icra modulları, yaxud zəif yerlərdən istifadənin sözlə təsviri şəklində yayıla bilər. O, istənilən kompilyasiya və ya interpretasiya olunan proqramlaşdırma dilində (çox zaman C/C++, Perl, PHP, HTML+JavaScript) yazıla bilər. Zəif yerlərin aşkarlanması haqqında informasiya həm eksploytun yazılması üçün, həm də zəifliklərin aradan qaldırılması üçün istifadə oluna bilər.

  • Ədəbiyyat

Ədəbiyyat

  • İsmayıl Calallı (Sadıqov), “İnformatika terminlərinin izahlı lüğəti”, 2017, “Bakı” nəşriyyatı
Digər dillərdə
български: Експлойт
català: Exploit
čeština: Exploit
Deutsch: Exploit
español: Exploit
eesti: Eksploit
euskara: Exploit
فارسی: اکسپلویت
עברית: אקספלויט
magyar: Exploit
italiano: Exploit
한국어: 취약점 공격
македонски: Експлоит
polski: Exploit
русский: Эксплойт
slovenčina: Exploit
Türkçe: Exploit
українська: Експлойт
Tiếng Việt: Exploit (an ninh mạng)
中文: 漏洞利用