Edmund Halley

Edmund Halley
ing. Edmund Halley
Portret
Doğum tarixi: 8 noyabr 1656(1656-11-08)
Doğum yeri: İngiltərə
Vəfatı: 14 avqust 1742 (85 yaşında)
Vəfat yeri: İngiltərə

Edmund Halley ( ing. Edmund Halley, 8 noyabr 165614 noyabr 1742) – İngilis kral astronomu, riyaziyyatçısı, fiziki, demoqrafı, meteoroloqu və geofiziki. Edmund Halley din cəhətdən ateist olub.

Həyatı

Edmund Halley 1565-ci ildə Xaqqerston kəndində anadan olmuşdur. Müqəddəs Pavl adına məktəbdə oxumuşdur. 1673-ci ildə təhsilini Kral Kollecində Oksfordda davam etdirmişdir. Cənub yarımkürəsindəki olan ulduzlar haqqında öyrənmək məqsədilə 1673-cü ildə Müqəddəs Yelena adasına səfərə çıxır.

1678-ci ildə İngiltərəyə qayıdaraq "Cənub göy haqqında kataloq"u çap etdirir. Bu kataloqda Cənub yarımkürəsindəki 341 ulduz haqqında informasiya var idi. Həmçinin Halley Nyutonun yaxın dostu olmuşdur. 1703-cü ildə Oksford həndəsə kafedrasının rəhbəri olmuşdur.Qalley 1715-ci ildə elmi məqaləsində sirli obyekt olan dumanlardan yazmışdır. 1680- 1682-ci illərdə iki işıqsaçan komet müşahidə edilmişdir. Halley 1716-ci ildə söyləmişdir ki, bu komet 1785-ci ildə yenidən görünəcəkdir. İohan Georg Paliç 1758-ci il 25 dekabrda bu kometi müşahidə etmişdir.Kometin yenidən qayıtmasının izah edən Qalley ilk dəfə olaraq İsaak Nyutonun Ümumdünya cazibə qanununun triumfal elmi izahını vermişdir. Ona görə də, bu kometa hal-hazırda Qalley quyruqulduzu və ya 1P adlanır.

Halley ilk dəfə göstərmişdir ki, dumanlar işıqsaçan kosmik obyektdir. Ona 1720-ci ildə Qrinviç rəssədxanasında rəhbərlik vəzifəsi verilmişdir. Paris Elmlər Akademiyasının üzvü seçilmişdir. 1721-ci ildə fotometrik paradoks ideyasını kəşf etmişdir. Edmund Halley 1742-ci ildə Qrinviç şəhərində vəfat etmişdir.

Digər dillərdə
Afrikaans: Edmond Halley
العربية: إدموند هالي
অসমীয়া: এডমাণ্ড হেলি
تۆرکجه: ادموند هالی
беларуская: Эдмунд Галей
беларуская (тарашкевіца)‎: Эдмунд Галей
български: Едмънд Халей
brezhoneg: Edmond Halley
bosanski: Edmond Halley
català: Edmond Halley
čeština: Edmund Halley
Deutsch: Edmond Halley
English: Edmond Halley
Esperanto: Edmond Halley
español: Edmund Halley
euskara: Edmond Halley
français: Edmond Halley
Gaeilge: Edmond Halley
hrvatski: Edmond Halley
Bahasa Indonesia: Edmond Halley
íslenska: Edmond Halley
italiano: Edmond Halley
ქართული: ედმუნდ ჰალეი
Lëtzebuergesch: Edmond Halley
latviešu: Edmonds Halejs
Malagasy: Edmond Halley
македонски: Едмонд Халеј
Bahasa Melayu: Edmond Halley
မြန်မာဘာသာ: အက်မော ဟေလီ
Plattdüütsch: Edmond Halley
Nederlands: Edmond Halley
norsk nynorsk: Edmond Halley
occitan: Edmund Halley
Piemontèis: Edmund Halley
پنجابی: ایڈمنڈ ہیلے
português: Edmond Halley
română: Edmond Halley
sicilianu: Edmond Halley
srpskohrvatski / српскохрватски: Edmond Halley
Simple English: Edmond Halley
slovenčina: Edmund Halley
slovenščina: Edmond Halley
српски / srpski: Едмунд Халеј
svenska: Edmond Halley
Türkçe: Edmond Halley
українська: Едмонд Галлей
oʻzbekcha/ўзбекча: Galley Edmund
Tiếng Việt: Edmund Halley
Winaray: Edmond Halley
Bân-lâm-gú: Edmond Halley
粵語: 哈雷