Con Dyui

Con Dyui 1902-ci il Flag of the United States.svg ABŞ

Con Dyui (1859-1952) (İng. John Dewey)

Amerikalı tanınmış bir filosof və pedaqoqdur. Vermont əyalətində doğulub. 1879 'da Vermont universitetindən, 1884-cü ildə Baltimoredəki Cons Hopkins Universitetidən məzun oldu. 1888 -1904-ci illər arasında Minnesota , MiçiqanÇikaqo universitetlərində fəlsəfə müəllimliyi etdi. Son vəzifəsi əsnasında, direktorluğunu etdiyi bir təhsil hissəsində, yeni pedaqoji fikirlərinə söykənən bir təhsil proqramın tətbiqi ilə bu sahəyə əhəmiyyətli yeniliklər gətirdi.

Demokratik cəmiyyətlərin xüsusiyyətləriylə ən yaxşı şəkildə uyğun gələn bu yeni təhsil prinsipləri, Amerikadan başqa, bir çox AvropaAsiya ölkələrindəki müəllimləri, tərbiyəçiləri də təsir etdi. Dyui bu müvəffəqiyyətindən sonra iki il Pekin Universitetində təhsil, və fəlsəfə dərsləri verdi.

Dyuinin təhsil görüşü, demokratiya və sənaye sahələrindəki inkişafa dayanır. Ona görə, bilmək üçün deyil, tətbiq üçün öyrənmək lazımdır. Çünki bu dövrdə sənaye böyük bir sürətlə irəliləyir, bir çox fabriklər açılır, yeni maşınlar istifadə edilir. Bunları istifadə edən insanların isə nəzəri məlumatdan çox, praktik məlumata ehtiyacı vardır.

Dyuinin fəlsəfəsi enstrümantalizmə dayanır. Buna görə, insanların müxtəlif hal və hərəkətləri, şəxsi və ictimai məsələlərini həll etmək üçün yaratdıqları bir alət sayıla bilər. Məsələlər boyuna dəyişdiyinə görə, bunları həll edəcək alətlərin də eyni şəkildə dəyişməsi lazımdır.

Bu vəziyyətdə, insanın edəcəyi şey ətrafını, təbiəti öyrənmək, anlamaq deyil, onu idarəsi altına ala bilmək, istəklərinə uyğun bir şəkildə tənzimlənməsi. Demək ki insan üçün məlumat, onu ancaq edə bildiyi nisbətdə faydalı və dəyərlidir.

Dyui demokratiyaya inanmış bir fikir adamıdır. Bu baxımdan da təhsil mövzusunda təsiri çox böyük olmuşdur. Dyui, məlumatın köhnə alışılmış üsullarla "hər şeyi bilən" müəllim tərəfindən izah edilməsinə qarşı idi. Şagirdin öz cəhdləri ilə məlumat əldə etməsini daha doğru tapırdı. Dyuinin sistemi bu gün də bütün dünya məktəblərində tətbiq olunmağa başlanmış, irəliyə sürdüyü fikirlər mənimsənmişdir.

Başlıca əsərləri

  • School and Society (Məktəb və Cəmiyyət)
  • Influence of Darvin on Philosophy (Darvinin Fəlsəfə Üzərindəki Təsiri)
  • Democracy and Education (Demokratiya və Təhsil)
  • Philosophy and Civilization (Fəlsəfə və Mədəniyyət)
  • Experience and Nature (Təcrübə və Təbiət)
Digər dillərdə
العربية: جون ديوي
asturianu: John Dewey
беларуская: Джон Дзьюі
български: Джон Дюи
bosanski: John Dewey
català: John Dewey
کوردی: جۆن دووی
čeština: John Dewey
dansk: John Dewey
Deutsch: John Dewey
Ελληνικά: Τζον Ντιούι
English: John Dewey
Esperanto: John Dewey
español: John Dewey
eesti: John Dewey
euskara: John Dewey
فارسی: جان دیویی
suomi: John Dewey
français: John Dewey
galego: John Dewey
עברית: ג'ון דיואי
हिन्दी: जॉन डिवी
hrvatski: John Dewey
magyar: John Dewey
հայերեն: Ջոն Դյուի
interlingua: John Dewey
Bahasa Indonesia: John Dewey
íslenska: John Dewey
italiano: John Dewey
ქართული: ჯონ დიუი
қазақша: Джон Дьюи
한국어: 존 듀이
Кыргызча: Дьюи, Жон
lietuvių: John Dewey
latviešu: Džons Djūijs
Malagasy: John Dewey
македонски: Џон Дјуи
മലയാളം: ജോൺ ഡ്യൂയി
मराठी: जॉन ड्युई
Nederlands: John Dewey
norsk: John Dewey
ਪੰਜਾਬੀ: ਜੌਨ ਡੇਵੀ
polski: John Dewey
Piemontèis: John Dewey
português: John Dewey
română: John Dewey
русский: Дьюи, Джон
Scots: John Dewey
srpskohrvatski / српскохрватски: John Dewey
Simple English: John Dewey
slovenčina: John Dewey
slovenščina: John Dewey
shqip: John Dewey
српски / srpski: Џон Дјуи
svenska: John Dewey
Kiswahili: John Dewey
தமிழ்: ஜான் டூயி
Türkçe: John Dewey
українська: Джон Дьюї
Tiếng Việt: John Dewey
Winaray: John Dewey
Yorùbá: John Dewey
Bân-lâm-gú: John Dewey